Những hạn chế trong phối hợp liên ngành
Bộ Y tế vừa công bố ''Báo cáo đánh giá nguồn lực và năng lực hiện có trong hỗ trợ nạn nhân và người đang trong quá trình xác định là nạn nhân bị mua bán tại Việt Nam''. Trong đó, Bộ Y tế đã nhấn mạnh vai trò trung tâm của cơ chế phối hợp liên ngành trong bảo đảm quyền và lợi ích của nạn nhân mua bán người.
Theo Bộ Y tế, kết quả khảo sát cho thấy công tác phối hợp giữa các cơ quan tuyến đầu nhìn chung được đánh giá là kịp thời, song vẫn tồn tại những chênh lệch đáng kể giữa các cấp, đặc biệt là giữa tuyến tỉnh và tuyến xã, cả về mức độ phối hợp, đối tác tham gia và sự rõ ràng trong quy trình thực hiện.
Cụ thể, 49,43% cán bộ được hỏi đánh giá mức độ kịp thời của phối hợp liên ngành ở mức “trung bình”, 36,78% đánh giá là “nhanh”, trong khi 1,15% phản ánh tình trạng “rất chậm”.
Về lực lượng tham gia, công an được xác định là đầu mối phối hợp chủ đạo với tỷ lệ 73,86%, tiếp theo là ngành y tế (37,50%), Hội Liên hiệp Phụ nữ (30,68%) và Bộ đội Biên phòng (22,73%).
Tuy nhiên, sự khác biệt giữa các tuyến được thể hiện khá rõ. Ở tuyến tỉnh, hoạt động phối hợp thường mở rộng tới các lực lượng chuyên ngành như Bộ đội Biên phòng và các tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế.
Trong khi đó, tuyến xã chủ yếu dựa vào mạng lưới cộng đồng tại chỗ, đặc biệt là Hội Liên hiệp Phụ nữ, với tỷ lệ phối hợp lên tới 46,34%, cao hơn nhiều so với 17,02% ở tuyến tỉnh.
Điều này cho thấy tuyến tỉnh có xu hướng tập trung vào phối hợp mang tính nghiệp vụ chuyên sâu, còn tuyến xã vận hành chủ yếu dựa trên các mối liên kết cộng đồng, gần dân và sát thực tiễn cơ sở.
Các cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ tuyến tỉnh và tuyến xã cũng chỉ ra rằng, dù việc phối hợp liên ngành được duy trì, nhưng mức độ rõ ràng về chức năng, vai trò giữa các đơn vị vẫn chưa đồng đều.
Tại Nghệ An, đại diện một số cơ quan cho rằng công tác phối hợp liên ngành trong phòng, chống ma túy đang hiệu quả hơn so với phòng, chống mua bán người. Một số cán bộ, trong đó có lực lượng Bộ đội Biên phòng, nhận định vai trò của họ trong cơ chế phối hợp liên ngành về phòng, chống mua bán người vẫn chưa được hiểu và vận dụng đúng tại địa phương, mặc dù Nghị định 162 đã xác định đây là một trong những lực lượng liên quan chủ chốt.
Tại Thái Nguyên, đại diện các cơ sở bảo trợ xã hội phản ánh khó khăn trong phối hợp với công an khi tiếp nhận những trường hợp nạn nhân được đưa trực tiếp đến cơ sở nhưng thiếu thông tin xác nhận từ địa phương. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa Sở Y tế và chính quyền địa phương trong quá trình xác minh nạn nhân cũng còn gặp vướng mắc.
Phát huy cơ chế phối hợp liên ngành
Bên cạnh những thách thức, báo cáo cũng ghi nhận nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả trong tăng cường phối hợp liên ngành tại một số địa phương.
Tại Điện Biên và Hà Giang, với sự hỗ trợ của tổ chức Trẻ em Rồng Xanh, Ban Phòng, chống mua bán người cấp xã đã được củng cố thông qua mô hình xây dựng hệ thống cảnh báo sớm tại cơ sở. Mô hình này được đánh giá có hiệu quả cao, giúp cán bộ tuyến xã phản ứng nhanh, chính xác, đồng thời tăng cường phối hợp giữa Công an, Bộ đội Biên phòng, Y tế và Hội Liên hiệp Phụ nữ. Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần nâng cao mức độ nhạy cảm của chính quyền cấp xã trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ mua bán người, cũng như tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân một cách kịp thời.
Nhìn chung, báo cáo cho thấy cơ chế phối hợp liên ngành trong hỗ trợ nạn nhân mua bán người đã được duy trì, song vẫn chưa được chuẩn hóa một cách đồng bộ. Việc phối hợp hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân hoặc quan hệ công tác, thay vì tuân thủ đầy đủ các quy trình chuẩn theo yêu cầu của Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 và Nghị định số 162/2025/NĐ-CP. Điều này có thể gây ra sự lúng túng khi xử lý các tình huống phức tạp hoặc tại những địa bàn còn ít kinh nghiệm.
Từ kết quả phân tích, báo cáo kiến nghị cần ưu tiên củng cố cơ chế phối hợp tại tuyến xã, đặc biệt thông qua việc thành lập hoặc kiện toàn ban phối hợp liên ngành cấp xã tại các địa bàn có nguy cơ cao; chuẩn hóa quy trình phối hợp liên ngành, xây dựng và phổ biến các quy trình chuẩn về chuyển tuyến, chia sẻ thông tin và phản ứng nhanh.
Đồng thời, chúng ta cần tăng cường liên kết giữa các cơ quan chủ chốt như Công an, Bộ đội Biên phòng, Y tế và Hội Liên hiệp Phụ nữ, cũng như nhân rộng các mô hình thực hành tốt đã được chứng minh hiệu quả, nhằm nâng cao năng lực hỗ trợ nạn nhân mua bán người một cách bền vững và thống nhất trên phạm vi cả nước.
.svg){kind=icon}
