"Văn hóa thấp đi nhưng người Hà Nội rất tự tin"

Nhạc sĩ Dương Thụ, một người am hiểu về văn hóa và con người Hà Nội cho rằng dân trí đã thấp đi rất nhiều, văn hóa thấp nhưng người Hà Nội cực kỳ tự tin…

Bàn về văn hóa và phong cách sống của người Hà Nội xưa và nay, nhạc sĩ Dương Thụ, một người am hiểu về văn hóa và con người nơi đây, cho rằng dân trí Hà Nội đã thấp đi rất nhiều, văn hóa thấp nhưng người Hà Nội cực kỳ tự tin…

Dân trí Hà Nội ngày nay không cao như người ta tưởng

Suốt thời niên thiếu sống ở Hà Nội, rồi xa Hà Nội đi nơi khác sinh sống, mỗi lần trở lại, nhạc sĩ Dương Thụ lại cảm nhận rõ hơn sự thay đổi của con người và cuộc sống nơi đây.

Hà Nội xưa, trong kí ức của nhạc sĩ là một Hà Nội không sôi động, không xa hoa nhưng rất lành.

Nhạc sĩ kể: “Cuộc sống Hà Nội bây giờ so với thời tôi còn ở đó khác đi nhiều lắm. Thời tôi, trước 1954, Hà Nội là một Paris thu nhỏ ở Châu Á, đến sau 1954 lại là một Hà Nội khác hoàn toàn mà ta thường gọi là Hà-Nội-Mới, Hà Nội của Cách mạng. Tất cả những gì dính dáng đến ngày xưa đều bị tẩy sạch. Một Hà Nội công nông hóa, nghèo và bình dị được hình thành. Cái cuộc sống ấy có một vẻ đẹp riêng. Không sôi động náo nhiệt, không xa hoa sang trọng, không có vẻ gì như một đô thị trung tâm, nó hơi buồn tẻ nhưng được cái rất lành”.

Nhạc sĩ Dương Thụ.

Ông gọi tầng lớp công – nông – binh, người làm chủ Hà Nội thời bấy giờ là người Hà Nội Mới. Họ mang cái vẻ đẹp của xóm nghèo, của lính và của nơi thôn dã về cho đất Hà Thành, đó là cái chất phác, chân thật trong lời ăn tiếng nói, trong cách cư xử, đó là quan niệm sống và bảng giá trị mà họ theo đuổi.

“Người Hà-Nội-Mới” không có tiền nên không hiểu và không coi trọng đồng tiền. Dĩ nhiên cũng không biết tiêu tiền nữa. Tiền không nằm trong bảng giá trị để “Người Hà Nội mới” hướng tới. Những giá trị tinh thần mới là quan trọng và cần thiết. Những năm đầu thập niên 60, Hà Nội rất nghèo nhưng vẫn có dàn nhạc giao hưởng của mình. Nhà Hát Lớn trở thành thánh đường của nghệ thuật dù công chúng của nó là những người “áo vải”. Quán ăn không thu hút bằng hiệu sách. Tôi đã từng nhịn ăn để mua sách, mua tổng phổ nhạc và tôi cũng không phải là một ngoại lệ…”, nhạc sĩ ngậm ngùi nhớ lại.

Còn Hà Nội ngày nay nhạc sĩ gọi là một Hà Nội khác, giàu có hơn, phồn hoa hơn nhưng dân trí thì thấp đi rất nhiều.

Nhạc sĩ chia sẻ: “Bây giờ là một Hà-Nội-Khác. Người làm chủ Hà Nội là những “danh gia vọng tộc đời mới”, những ông chủ mà bạn bè tôi thường đùa là “tư sản đỏ”, rồi dân trung lưu và giới trí thức cán bộ có nguồn gốc công-nông-binh. Họ giàu có hơn cả tầng lớp thượng lưu trong chế độ cũ. Nhà cửa, xe cộ thừa mứa, tiện nghi hiện đại. Ăn chơi xa xỉ, xả láng. Còn lại dân “vỉa hè” nói là chủ cho nó sang thôi, thực ra họ là dân nghèo thành thị đúng nghĩa. Dẫu sao họ cũng là người Hà Nội nhưng vẫn thuộc về một Hà-Nội-Khác. Một Hà Nội như thế, nếu ai đi từ 1954 trở về sẽ không tìm thấy Hà Nội của mình”.

“Dân trí Hà Nội bây giờ không cao như người ta tưởng (nhưng có vẻ người Hà-Nội-Khác không nghĩ nghĩ như thế. Họ tự tin vô cùng, nhất là giới trẻ). Nếu chỉ nhìn những thể hiện bên ngoài thì có vẻ oách lắm. Bạn cứ đến bar Taboo trên Hồ Tây vào quãng 12h đêm thì biết. Đến đây tôi không nghĩ là Hà Nội nữa, mà như là ở bên Tây. Tiếng Anh, âm nhạc, rượu, những gương mặt văn minh biết tiêu tiền triệu cho ít phút giải trí thông thường, những cơ thể có rhythm lắc lư thoải mái… Những con người này mà bạn nêu cái nhận xét kia ra, họ sẽ cười mũi: “Giao hưởng là cái đinh gì” v.v. và nhiều “là cái đinh gì” khác. Chỉ có điều họ thấy bạn “cổ hủ” quá nên không tiện nói ra thôi”, nhạc sĩ nói thêm.

Xã hội nào thì văn hóa ấy

Lý giải cho sự cư xử thiếu văn hóa của người Hà Nội ngày nay, nhạc sĩ Dương Thụ cho rằng: “Xã hội nào thì văn hóa ấy. Hậu quả của xã hội bao cấp là lối sống xin-cho, hậu quả này nặng lắm bởi nó đánh mất lòng tự trọng, đánh mất tính độc lập, đánh mất khát vọng và động lực làm việc do vậy con người hèn đi mà không tự biết. Khi không có lòng tự trọng thì mọi giá trị tốt đẹp sẽ bị tiêu hủy, trước tiên là giá trị văn hóa.

Cứ xem cách một số nhạc sĩ ở thủ đô tố cáo nhau, hạ nhục nhau về chuyện giải thưởng nhà nước thì biết. Giới sĩ còn thế nói chi đến dân thường. Chuyện dễ bị kích động, hay gây gổ, văng tục, chửi bậy, kiêu căng khinh khỉnh với những người cùng nguồn gốc xuất thân nhưng là dân ở quê dân tỉnh lẻ chưa hẳn đã là điều tệ hại nhất. Nói đến văn hóa xuống cấp là ở những chuyện lớn hơn nhiều”.

Hậu quả của xã hội bao cấp là lối sống xin-cho, hậu quả này nặng lắm bởi nó đánh mất lòng tự trọng, đánh mất tính độc lập, đánh mất khát vọng và động lực làm việc do vậy con người hèn đi mà không tự biết. Khi không có lòng tự trọng thì mọi giá trị tốt đẹp sẽ bị tiêu hủy, trước tiên là giá trị văn hóa.
“Những người nông dân, công nhân khi có tiền, giàu lên, chưa đủ văn hóa để chế ngự bản năng thì sẽ cư xử như vậy. Ở đâu sự hưởng thụ vật chất được coi trọng, thì ở đấy những giá trị tinh thần phải nhường bước”, nhạc sĩ nhấn mạnh.

Nhìn ra sự đổi khác của Hà Nội với những biểu hiện thụt lùi về văn hóa, nhưng không lên án, chỉ trích như phần đông ý kiến, nhạc sĩ Dương Thụ có cái nhìn bình tĩnh trước sự đổi khác ấy.

“Thời buổi bây giờ không thể “duy ý chí” được. Việc giữ gìn hay loại bỏ không thể bằng tâm huyết hoặc bằng những ý kiến thông minh mà phụ thuộc vào những cái lớn hơn. Ở tình trạng dân trí và quan trí như hiện nay thì đụng vào việc phát huy nét văn hóa đẹp có khi lại làm hỏng nó. Và đụng vào việc loại bỏ những nét văn hóa lạc hậu có khi lại là chỗ để ai đó kiếm tiền và để nó có đà ngấm ngầm mạnh lên”, nhạc sĩ bày tỏ.

Và ông vẫn tìm được những nét đẹp của Hà Nội để yêu, để nhớ về: “Theo tôi, vẫn còn sót lại những nét đẹp của Hà-Nội-Xưa sang trọng, thanh lịch, của Hà-Nội-Mới rất lành và trong sáng. Chỉ có điều nó không phải là phổ biến mà lẩn khuất ở đâu đó. Văn hóa của một dân tộc, của một cộng đồng giàu truyền thống là một cái không thể nào tiêu diệt. Anh muốn tiêu diệt cũng không được. Sức sống của nó mạnh lắm, nó như con chim phượng hoàng có thể hồi sinh trong đống tro tàn”.

Khi được hỏi về cao kiến để có thể biến Hà Nội trở thành một đô thị có nếp sống văn minh, sạch đẹp nhạc sĩ Dương Thụ cho rằng “Người yêu Hà Nội nhất, có tư cách để trả lời câu hỏi này nhất chính là ông Bí thư Thành ủy và vị Chủ tịch Thành phố Hà Nội”.

“Hà Nội không phải là một địa phương. Hà Nội là thủ đô, là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của đất nước. Chính vì vậy cư dân của nó là những con người tinh hoa của đất nước. Hà Nội là của khắp mọi miền, ai cũng nên yêu nên có trách nhiệm với Hà Nội” – nhạc sĩ Dương Thụ.

La Hoàn

BẠN NGHĨ GÌ VỀ QUAN ĐIỂM CỦA NHẠC SĨ DƯƠNG THỤ?

tin nổi bật

Lẩu riêu cua, món ăn từ ‘tâm’ của ông chủ yêu Hà Nội

Không còn mộc mạc quê mùa, các món ăn làm từ cua đồng giờ đã đường hoàng đi vào nhà hàng, quán ăn, góp phần làm phong phú danh mục ẩm thực của Hà Nội.

Học sinh cấp 3 làm phim gây quỹ từ thiện

Tổ chức Movies for Relief trực thuộc Đoàn trường THPT Chuyên Đại học Sư Phạm vừa tổ chức buổi công chiếu phim học đường “Sau này”, với sự góp mặt của đông đảo học sinh, phụ huynh trên địa bàn Hà Nội.

CEO Unique OOH và 6 bài học sau một tuần trải nghiệm ‘làm công nhân’

Một tuần trải nghiệm công việc của một công nhân tại Khu công nghiệp, anh Phạm Ngọc Linh - Giám đốc Điều hành Công ty Cổ phần Quảng cáo ngoài trời tích hợp Unique càng thấm thía hơn bài học “Tối ưu hiệu suất trong công việc và điều hành doanh nghiệp”

8.000 phần quà tri ân người lao động trong chương trình ‘Cùng nhau làm nên Tết’

8.000 phần quà trị giá gần 5,6 tỷ đồng cho công nhân, người lao động trên cả nước sẽ được trao tặng trong chương trình cộng đồng “Cùng nhau làm nên Tết”.

Năm đầu ăn Tết ở nhà chồng, mẹ nói một câu khiến tôi nhớ mãi

Đó là năm đầu tiên tôi làm dâu và ăn Tết ở nhà chồng. Cho đến giờ khi nhớ lại, mọi cảm xúc vẫn vẹn nguyên như ngày nào.

Founder Suri Store truyền cảm hứng cho hàng nghìn mẹ Việt qua The Queen's Day

Câu chuyện truyền cảm hứng của chị Hoàng Thanh Thủy - Founder Suri Store tại chương trình The Queen's Day - Mẹ chọn tốt nhất gây xúc động cho nhiều người tham dự.

Hơn 10.000 cơ quan nhà nước, dịch vụ công kết nối với người dân qua Zalo

Đây là con số ấn tượng nếu so sánh với 10.566 xã phường ở Việt Nam. Đáng chú ý là việc ứng dụng Zalo trong phòng ngừa tội phạm có sự phát triển nổi bật với hơn 5.000 đơn vị Công an mở tài khoản Zalo (OA Zalo) tính đến tháng 12/2022.

Nhớ những mùa World Cup cả làng thức cùng bóng đá

Cái thời ấy đã xa lắm rồi, hơn ba chục năm về trước, khi truyền hình chưa phát triển, tivi đen trắng hiếm hoi, còn tivi màu thì… chưa thấy.

Mẹ chồng không muốn con dâu ra ngoài làm việc vì sợ ly hôn

Lo sợ con dâu đi làm có thể dẫn tới hôn nhân đổ vỡ, một bà mẹ ở tỉnh Giang Tô khuyên con trai giữ vợ ở nhà. Clip ghi lại cuộc nói chuyện đang gây chú ý trên mạng xã hội.

Lớp học đặc biệt của cô giáo không chân, cao 1,1m

Sinh ra đã không có đôi chân, Phạm Thị Thu Thủy bị bỏ rơi ở Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM). Mặc dù vậy, Thủy vẫn rất yêu mẹ.

Bánh bao hình ông già Tuyết lạ mắt ở TP.HCM

Những chiếc bánh bao hình ông già Tuyết được bán giá 13.000 đồng trên một chiếc xe nhỏ ở quận 3, (TP.HCM) thu hút nhiều người dân tìm đến mua về ăn thử nhân dịp Giáng sinh.

Đền Quả Sơn ngàn năm tuổi bên dòng sông Lam

Đền Quả Sơn là ngôi đền linh thiêng thứ 2 trong “tứ đại đền thiêng” ở xứ Nghệ. Đền thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - vị Tri châu có công lao to lớn xây dựng quê hương xứ Nghệ và mở mang, bảo vệ bờ cõi cho quốc gia.

Vết xước trên chảo chống dính nguy hiểm thế nào

Dụng cụ chống dính thường được ưa chuộng trong nhà bếp vì thức ăn không dính vào bề mặt, giúp bạn dễ dàng nấu nướng, làm sạch. Tuy nhiên chúng sẽ gây hại nếu bạn không sử dụng đúng cách.

Người phụ nữ Việt lọt top truyền cảm hứng thời trang toàn cầu

Business of Fashion vừa vinh danh Trần Nguyễn Thiên Hương - gương mặt trội bật trong giới thời trang Việt Nam vào top 500 nhân vật thời trang có ảnh hưởng toàn cầu.

Bảo Thanh, Thu Quỳnh hội ngộ trong không gian Hà Nội xưa

Diễn viên Bảo Thanh, Thu Quỳnh cùng dàn người đẹp Hương Giang, MC Diệp Chi, MC Ngô Mai Phương… hội ngộ và tìm hiểu quy trình chăm sóc tóc kết hợp thảo dược cổ truyền.