Trao đổi với PV VietNamNet, ông Chu Văn Tuân, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng), cho biết tổng mức đầu tư được điều chỉnh sau khi rà soát phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá, chính sách mới và nhu cầu vận tải.

Gần 23.000 tỷ đồng đầu tư đường đôi, nâng tốc độ tàu lên 120 km/h

- Vì sao tổng mức đầu tư dự án tăng 86.108 tỷ đồng, thưa ông?

Tổng mức đầu tư sau điều chỉnh dự kiến 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng. Phần tăng vốn chủ yếu dành cho những hạng mục cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư.

Chi phí giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng hơn 34.800 tỷ đồng, chủ yếu do bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm, ga Gia Lâm; cập nhật đơn giá bồi thường năm 2026 và chi phí thu hồi đất phục vụ mỏ vật liệu, bãi đổ thải.

Gần 23.000 tỷ đồng được bổ sung để đầu tư đường đôi ngay từ đầu trên toàn đoạn Hà Nội - Hải Phòng, thay vì đầu tư đường đơn rồi nâng cấp sau.

Hơn 8.100 tỷ đồng dành cho đoạn Yên Viên - Gia Lâm và các nhánh kết nối với mạng đường sắt hiện hữu. Phần còn lại hơn 20.200 tỷ đồng liên quan đến điều chỉnh giải pháp kỹ thuật, cầu, hầm, hệ thống điện, đầu máy, toa xe, trượt giá và tỷ giá.

- Ông có thể nói rõ hơn việc đầu tư đường đôi ngay từ đầu thay vì phân kỳ mang lại lợi ích gì?

Theo dự báo, nếu chỉ đầu tư đường đơn, tuyến sẽ mãn tải vào năm 2045 và cần nâng cấp thành đường đôi từ khoảng năm 2041. Do đó, công tác chuẩn bị phải được triển khai từ năm 2038-2039.

Đầu tư đường đôi ngay từ đầu giúp tăng năng lực vận tải, nâng tốc độ chạy tàu từ khoảng 95 lên 120 km/h, rút ngắn thời gian hành trình khoảng 14 phút và mang lại lợi ích kinh tế ước tính 50 tỷ đồng mỗi năm.

Phương án này cũng giảm khoảng 115 ha nhu cầu sử dụng đất, tiết kiệm khoảng 4.800 tỷ đồng chi phí giải phóng mặt bằng và 12.587 tỷ đồng do không phải đầu tư thêm một số hạng mục kỹ thuật khi nâng cấp sau này.

lao cai 67910 90305 52836.jpeg

Bổ sung 8,4 km, đưa ga Gia Lâm thành ga đầu mối

- Xin ông cho biết vì sao dự án bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm dài 8,4 km?

Theo quy hoạch điều chỉnh, ga Gia Lâm được xác định là ga đầu mối hành khách phía Bắc, còn ga Yên Viên đảm nhận chức năng kỹ thuật.

Do đó, dự án bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km cùng các nhánh kết nối với mạng đường sắt hiện hữu. Tuyến mới giúp đường sắt quốc gia kết nối thuận tiện hơn với trung tâm Hà Nội, tuyến Gia Lâm - Hải Phòng và các tuyến đường sắt đô thị số 1, 4 và 12.

Đoạn tuyến cũng tạo điều kiện phát triển khu vực ga Gia Lâm theo mô hình TOD. Theo tính toán, tuyến mới giúp rút khoảng 8 phút thời gian di chuyển đến ga hành khách, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 10,5 tỷ đồng mỗi năm.

- Tiến độ dự án hiện nay như thế nào, thưa ông?

Dự án được chia thành 9 dự án thành phần để đáp ứng yêu cầu tiến độ.

Dự án thành phần 1 được phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi và khởi công gói thầu đầu tiên vào ngày 19/12/2025. Các gói thầu còn lại đang hoàn thiện thiết kế kỹ thuật để lựa chọn nhà thầu.

Dự án thành phần 2 đang được trình Quốc hội xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư trong tháng 8, đồng thời hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi để trình phê duyệt trong tháng 9 và chuẩn bị các thủ tục lựa chọn nhà thầu.

Về giải phóng mặt bằng, một phần diện tích đã được bàn giao phục vụ khởi công dự án thành phần 1. Với dự án thành phần 2, 57 trong tổng số 113 khu tái định cư đã được khởi công. Hồ sơ xác định phạm vi giải phóng mặt bằng các đoạn tuyến ổn định cũng đã hoàn thành để bàn giao địa phương thực hiện.

Các mốc chính được giữ nguyên: phê duyệt dự án trong năm 2026, hoàn thành giải phóng mặt bằng năm 2027 và phấn đấu đưa toàn tuyến vào khai thác năm 2030.

- Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đã bố trí 148.478 tỷ đồng, còn thiếu khoảng 76.108 tỷ đồng. Phần vốn này sẽ được xử lý thế nào?

Chính phủ dự kiến cân đối phần vốn thiếu từ nguồn kế hoạch đầu tư công trung hạn chưa phân bổ và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Khoảng 64.753 tỷ đồng còn lại dự kiến được bố trí trong giai đoạn 2031-2035. Nghị quyết 187/2025/QH15 cũng cho phép huy động trái phiếu Chính phủ, vốn ODA, vốn vay ưu đãi và các nguồn hợp pháp khác để bảo đảm tiến độ dự án.

- Xin cảm ơn ông!

Thảo luận về nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng tại Quốc hội ngày 12/8, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) cho rằng tổng mức đầu tư sơ bộ tăng hơn 86.000 tỷ đồng, tương đương 42,4% so với mức được Quốc hội phê duyệt.

Ông đề nghị làm rõ trách nhiệm đối với phần chi phí phát sinh do nguyên nhân chủ quan, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ trong quá trình triển khai dự án.