Vì sao phương Tây cần Thổ Nhĩ Kỳ?

Kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát, người châu Âu bắt đầu thảo luận về sự phụ thuộc của họ đối với các nước có định hướng địa chiến lược khác biệt như Thổ Nhĩ Kỳ.

Một số nhà quan sát chỉ ra rằng, khát vọng của Ankara về một vai trò lớn hơn trên trường quốc tế đang đi kèm với những lời lẽ ngày càng cứng rắn và mang tính dân tộc chủ nghĩa cao độ trước các đối tác phương Tây.

Thổ Nhĩ Kỳ, một ứng viên gia nhập Liên minh châu Âu (EU), hiện nay không chính xác như những gì phương Tây mong muốn nhưng vẫn là một nhân tố quan trọng trong nền chính trị toàn cầu.

Dưới đây là những nguyên nhân khiến phương Tây cần và phụ thuộc vào Thổ Nhĩ Kỳ, theo tạp chí DW:

Trung gian hòa giải Moscow - Kiev

Cuộc xung đột quân sự Nga - Ukraine có ý nghĩa khác nhau đối với cộng đồng quốc tế, nhưng với Thổ Nhĩ Kỳ, sự kiện dường như cũng mang đến một cơ hội ngoại giao. Ngay trong những ngày đầu tiên của chiến sự, nước này đã nổi lên như một nhà hòa giải không thể thay thế giữa Nga và Ukraine, khi các chính phủ phương Tây không nhiệt tình đối thoại với Moscow.

Ankara có quan hệ tốt với cả Moscow và Kiev, một lợi thế hiếm có hiện nay.

Các đại diện của Nga và Ukraine ký thỏa thuận khôi phục xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine từ các cảng bên bờ Biển Đen trước sự chứng kiến của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan (giữa) ở Istanbul ngày 22/7. Ảnh: Anadolu

Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu đóng vai trò là kênh giải quyết các vấn đề lớn như tháo dỡ phong tỏa đối với việc xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine từ các cảng của nước này bên bờ Biển Đen. Trước xung đột, Ukraine là một trong những nước xuất khẩu lúa mì, ngô, lúa mạch và dầu hướng dương lớn nhất thế giới. Thỏa thuận khôi phục xuất khẩu đã được Nga và Ukraine ký kết tại Istanbul, dưới sự trung gian dàn xếp của Thổ Nhĩ Kỳ và Liên Hợp Quốc (LHQ) hồi tháng 7.

Hơn nữa, cho đến nay, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn là lựa chọn hợp lý nhất về địa điểm có thể tổ chức đàm phán hòa bình trong tương lai giữa hai nước láng giềng.

Đồng minh NATO quan trọng

Thổ Nhĩ Kỳ trở thành thành viên của tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) từ năm 1952. Việc đất nước sở hữu quân đội lớn thứ 2 của NATO sau Mỹ và nằm ở sườn phía đông nam đã khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành nhà cung cấp an ninh quan trọng cho liên minh quân sự này.

Thụy Điển và Phần Lan đang cố gắng thuyết phục Ankara ủng hộ họ gia nhập NATO. Ankara lâu nay vẫn cáo buộc hai nước Bắc Âu này là nơi trú ẩn an toàn cho các thành viên của đảng Công nhân người Kurd (PKK), một tổ chức vũ trang bị cả Thổ Nhĩ Kỳ cũng như EU và Mỹ liệt vào danh sách tổ chức khủng bố.

Tuần trước, tân Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson đã viết một lá thư cho Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đề nghị một cuộc tiếp xúc về vấn đề này. Hai bên dự kiến sẽ gặp nhau ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhà sản xuất thiết bị an ninh giá rẻ

Vị thế ngày càng tăng của ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ đã khiến nước này trở thành một nhân tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến các lợi ích của phương Tây.

Trong những năm qua, máy bay không người lái (UAV) vũ trang Bayraktar TB-2 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất đã chứng tỏ rất hiệu quả trong nhiều cuộc xung đột. Theo một báo cáo năm 2021 của cơ quan tư vấn cho Lực lượng vũ trang Đức BAKS, UAV của nước này đóng một vai trò quyết định trong chiến sự Nagorno - Karabakh. Chúng cũng có tác động trong cuộc xung đột hiện tại ở Ukraine và được tin đã góp phần giúp các lực lượng Kiev đối phó với quân Nga.

Tháng trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tặng Huân chương Công trạng hạng nhất cho Haluk Bayraktar, Giám đốc điều hành của cong ty sản xuất UAV Bayraktar như một biểu hiện của lòng biết ơn đối với sự hỗ trợ của hãng.

Các máy bay không người lái Bayraktar TB-2 do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất đã đóng một vai trò quan trọng đối với quân đội Ukraine trong cuộc đối đầu với các lực lượng Nga. 

Khi người Ukraine gây quỹ để mua UAV mới cho quân đội nước này, công ty Baykar đã đáp lại bằng cách hiến tặng những chiếc máy bay đó cho "những người dân Ukraine yêu nước để đạt được mục tiêu mà họ đặt ra”.

Giá thành rẻ của những chiếc UAV Bayraktar đã khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đối tác duy nhất đối với các quốc gia không có khả năng nghiên cứu hoặc thu mua trang thiết bị quân sự giá cao, nhưng đang tìm kiếm giải pháp thay thế. Theo một báo cáo gần đây của Viện Quốc tế và An ninh Đức (SWP), "việc bán vũ khí cho châu Phi đang tăng vọt và khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành nhà cung cấp vũ khí ngày càng lớn ở châu lục này".

Tác nhân lớn về vấn đề người nhập cư ở châu Âu

Việc Thổ Nhĩ Kỳ có chung đường biên giới với nhiều quốc gia ở phía nam và phía đông châu Âu không chỉ tạo cho nước này vị thế quan trọng trong chính sách quốc phòng mà còn ảnh hưởng đến việc dễ bị tổn thương của Liên minh châu Âu (EU) về chính sách người nhập cư. Trước đây, ông Erdogan đã nhiều lần không ngần ngại đe dọa Brussels, Berlin và các thủ đô khác của châu Âu về việc sẽ “mở các cánh cửa", một động thái đồng nghĩa tạo điều kiện để dòng người tị nạn tiếp cận châu Âu dễ dàng hơn.

Nhìn chung, những lời đe dọa của Ankara đã thành công và được đền đáp dưới hình thức thỏa thuận tị nạn năm 2016 giữa EU và Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó báo trước khoản chi trả trị giá 6 tỷ Euro (6 tỷ USD) cho Ankara. Đổi lại, quốc gia này sẽ tiếp nhận những người tị nạn trên lãnh thổ của mình.

Cộng đồng dân xa xứ đông đảo

"Hơn 60% người Thổ Nhĩ Kỳ ở Đức đã bỏ phiếu cho ông Erdogan” là dòng tiêu đề xuất hiện trên nhiều tờ báo Đức vào năm 2018, sau cuộc tổng tuyển cử của Thổ Nhĩ Kỳ. Một tỷ lệ % đáng kể trong cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ ở Đức ủng hộ hoặc đồng cảm với Ankara.

Thực tế phản ánh một vấn đề khác liên quan đến an ninh ở quốc gia Tây Âu. Theo Văn phòng Bảo vệ Hiến pháp Liên bang Đức, đang có nhiều hệ tư tưởng cực đoan đe dọa hiến pháp nước này. Ngoài các nhóm Hồi giáo, Sói Xám cực đoan, nhà chức trách đang phải giám sát những người ủng hộ PKK cũng như các tổ chức cực đoan cánh tả.

Các diễn biến ở Thổ Nhĩ Kỳ đang tác động đến động lực của những nhóm trên và trong một số trường hợp, Ankara gây ảnh hưởng trực tiếp đến họ, chẳng hạn như nhóm Sói xám.

Tuấn Anh

tin nổi bật

Ông Putin sẽ thăm vùng sáp nhập ở Ukraine, Kiev chỉ trích EU

Phát ngôn viên Điện Kremlin thông báo, Tổng thống Vladimir Putin sẽ thăm Donbass, vùng miền đông Ukraine đã sáp nhập vào Nga, "vào đúng thời điểm”.

Thương mại Nga – Trung Quốc tăng mạnh

Moscow tuyên bố, thương mại giữa Nga và Trung Quốc trong 3 quý đầu năm nay đã tăng tới gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Kiện công ty vì được trả lương hơn 3 tỷ đồng/năm mà không phải làm gì

Một nhà quản lý tài chính cho mạng lưới đường sắt quốc gia Ireland đã quyết định kiện công ty vì trả cho anh tới 121.000 Euro (hơn 3,1 tỷ đồng)/năm mà không bắt làm gì.

Màn ra mắt ấn tượng của máy bay ném bom tàng hình B-21

Máy bay ném bom hạt nhân tàng hình mới nhất của Mỹ B-21 đã ra mắt sau nhiều năm bí mật phát triển.

17 phái đoàn ngoại giao Ukraine nhận bưu kiện lạ, Nga đáp trả việc bị áp giá trần dầu mỏ

Ngoại trưởng Ukraine cho biết, 17 đại sứ quán và phái đoàn ngoại giao của nước này trên khắp thế giới đã nhận được các gói đồ khả nghi trong những ngày gần đây.

Trung Quốc treo cờ rủ, phát thước phim hiếm về ông Giang Trạch Dân

Trung Quốc treo cờ rủ ở Thiên An Môn, Bắc Kinh ,để tỏ lòng thương tiếc cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân, lãnh đạo nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế tiếp tục gửi chia buồn bằng nhiều hình thức tới Trung Quốc.

WHO ước tính 90% thế giới có sức đề kháng nhất định với Covid-19

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính 90% dân số thế giới hiện có sức đề kháng nhất định đối với Covid-19 nhưng cũng cảnh báo rằng một biến thể mới đáng lo ngại vẫn có thể xuất hiện.

Dấu ấn của cựu Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân

Cựu lãnh đạo Trung Quốc được nhắc đến với những sở thích khác biệt, như xem phim Hollywood và hát những bài của phương Tây như “Love Me Tender”.

Tổng thống Putin tiết lộ lý do Nga tấn công cơ sở hạ tầng của Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin nói với Thủ tướng Đức Olaf Scholz rằng, các cuộc tấn công chính xác của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng của Ukraine là một phản ứng cần thiết đối với hành động phá hoại của Ukraine trên đất Nga, gồm cả vụ đánh bom cầu Crưm.

Edward Snowden được nhận hộ chiếu Nga

Luật sư của Edward Snowden, người tiết lộ các bí mật của Mỹ, cho biết, thân chủ của ông đã trở thành công dân chính thức của Nga.

Thủ tướng Phần Lan nói châu Âu quá phụ thuộc vào Mỹ

Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin cho biết, cuộc xung đột Nga và Ukraine đã chứng tỏ châu Âu quá dựa vào Mỹ trong vấn đề an ninh của chính mình.

Trung Quốc đối mặt với cuộc khủng hoảng hôn nhân

Số lượng cặp đôi đăng ký kết hôn mới ở Trung Quốc đang ở mức thấp nhất trong vòng 37 năm qua.

Ukraine chật vật sửa hệ thống điện, Nga có phần mềm 'trị' tên lửa HIMARS

Thủ đô Ukraine và các khu vực lân cận đang tiếp tục gặp khó khăn trong việc khôi phục cơ sở hạ tầng năng lượng.

Đại sứ Mỹ mong chờ ăn Tết lần thứ 5 ở Việt Nam

Đại sứ Mỹ đã có 4 lần trải nghiệm Tết Việt và chia sẻ dự định: “Tôi mong đợi ăn Tết lần thứ 5 ở Việt Nam. Năm nay tôi sẽ ở lại Hà Nội”.

Có gì trong thực đơn quốc yến Tổng thống Mỹ Joe Biden đãi ông Macron?

Lần chiêu đãi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là lần đầu tiên Tổng thống Mỹ Joe Biden tổ chức quốc yến tại Nhà Trắng.