Đại sứ Tào Thị Thanh Hương - nguyên Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Việt Nam tại Singapore (nhiệm kỳ 2018 - 2021) trao đổi với VietNamNet về quan hệ hai nước Việt Nam - Singapore.

Anh minh hoa.png

Từ quan sát và trải nghiệm thực tế khi bà đảm nhận vị trí Đại sứ Việt Nam tại Singapore, theo bà điều gì làm nên “chất riêng” của quan hệ Việt Nam - Singapore?

Trước hết là sự tin cậy chiến lược về chính trị. Sự tin cậy đó không tự nhiên có, mà được xây dựng bởi thiện chí và tầm nhìn chiến lược của cả hai bên.

Việt Nam và Singapore nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025. Ngay sau đó, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã thăm Việt Nam và có nhiều cuộc gặp gỡ với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng như Thủ tướng Việt Nam. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ thăm cấp Nhà nước tới Singapore từ ngày 29-31/5/2026 tiếp tục là minh chứng thể hiện sự tin cậy chiến lược cũng như ý nghĩa, tầm quan trọng của mối quan hệ đối với cả hai bên.

Việt Nam là nước đầu tiên và duy nhất trong khối ASEAN mà Singapore thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện cho đến nay. Hai nước thường xuyên trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao. Đặc biệt là sự hợp tác trên kênh đảng giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động nhân dân (PAP) của Singapore ngày càng chặt chẽ.

Thứ hai là sự gắn kết chiến lược về kinh tế giữa hai nước đã tao nên những điểm rất “riêng” mà không nước nào trong ASEAN có. Hai nước đã tận dụng tiềm năng, thế mạnh của mình để đẩy mạnh hợp tác trên cơ sở cùng có lợi, bổ trợ cho nhau cùng phát triển.

Có thể nói rằng, “chất riêng” của quan hệ Việt Nam - Singapore được tạo nên bởi ý chí chính trị, niềm tin chiến lược, gắn kết kinh tế và tầm nhìn phát triển hướng tới tương lai, trở thành một trong những mối quan hệ song phương thành công nhất trong ASEAN.

Singapore là quốc gia có diện tích nhỏ nhất trong ASEAN nhưng là nhà đầu tư lớn nhất trong các nước ASEAN vào Việt Nam. Singapore cũng là nhà đầu tư lớn thứ 2 tại Việt Nam trong số 147 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với hơn 4.500 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký gần 92 tỷ USD, trải rộng trên 18 trong số 21 lĩnh vực kinh tế.

Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) phát triển vô cùng ấn tượng trong 30 năm qua (1996 - 2026). Điều ấn tượng hơn nữa là mạng lưới VSIP đang chuyển dịch từ khu công nghiệp truyền thống sang các VSIP thế hệ mới tiêu chuẩn xanh, thông minh, tập trung vào năng lượng tái tạo, công nghệ cao, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI)…

Hai nước đang đẩy mạnh hợp tác về kinh tế số, kết nối công nghệ, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp, chuyển đổi xanh, và phát triển trung tâm tài chính. Hợp tác này có tính bổ trợ mạnh mẽ vì kết hợp được thế mạnh của Singapore về vốn, công nghệ, quản trị, đổi mới sáng tạo với lợi thế của Việt Nam về quy mô thị trường, nguồn nhân lực, vị trí chiến lược, và tiềm năng tăng trưởng.

Sự gắn kết trong quan hệ hợp tác kinh tế còn thể hiện ở lĩnh vực an ninh lương thực. Là quốc gia nhập khẩu khoảng 90% lương thực, Singapore đặc biệt chú trọng an ninh lương thực. Singapore và Việt Nam đã ký kết Bản ghi nhớ (MOC) về hợp tác thương mại gạo, đưa Việt Nam trở thành một trong những đối tác chiến lược về an ninh lương thực của Singapore. 

Thứ ba, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực cũng là lĩnh vực có bề dày và có ý nghĩa sâu sắc. Việt Nam là nước nhận hỗ trợ nhiều nhất từ chương trình đào tạo chính thức của Singapore (Chương trình Hợp tác Singapore - SCP). Kể từ năm 1992, Singapore đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo hơn hơn 22.000 cán bộ cấp chiến lược, cán bộ lãnh đạo, quản lý và nhân lực chất lượng cao. Sự hợp tác đó không chỉ đem lại lợi ích trực tiếp, mà còn góp phần tăng cường sự kết nối chiến lược, sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước. Trong bối cảnh hiện nay, chương trình giáo dục và đào tạo dành cho cán bộ Việt Nam đang được nâng cấp trong những lĩnh vực mới phù hợp với nhu cầu phát triển.

Việt Nam đang muốn phát triển trung tâm tài chính quốc tế. Theo Đại sứ, bài học nào từ Singapore là quan trọng nhất: thể chế, nhân lực, niềm tin thị trường hay năng lực quản trị rủi ro? 

Bài học quan trọng nhất từ Singapore là sự kết hợp đồng bộ các yếu tố thể chế, nhân lực, niềm tin thị trường, và năng lực quản trị rủi ro. Tuy nhiên, thể chế minh bạch và quy định chuẩn mực là nền tảng cốt lõi. 

Về thể chế minh bạch, quy định chuẩn mực quốc tế: Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) áp dụng các tiêu chuẩn quản lý tài chính với chuẩn mực toàn cầu, tạo sân chơi minh bạch và bình đẳng. Hệ thống chính sách, luật pháp nhất quán, bảo mật, bảo vệ nhà đầu tư, đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ và giải quyết tranh chấp nhanh chóng, đáng tin cậy, nhờ đó đã thu hút được những dòng vốn lớn. 

Tuy nhiên, bài học từ thành công của Singapore không nằm ở việc sao chép các mô hình có sẵn, mà luôn tạo sự khác biệt, độc đáo. Đảo quốc đã có tầm nhìn chiến lược, định vị Singapore thành một trung tâm tài chính hàng đầu khu vực và thực hiện tầm nhìn này thông qua chiến lược chuyên biệt hóa và đón đầu các dòng vốn.

Về niềm tin thị trường: Chính sách vĩ mô ổn định và tầm nhìn dài hạn giúp các định chế tài chính lớn yên tâm rót vốn mà không sợ rủi ro thay đổi luật chơi. Cơ chế kiểm soát chặt chẽ các hoạt động rửa tiền, thao túng thị trường giúp Singapore giữ vững vị thế là "nơi trú ẩn an toàn" cho dòng vốn toàn cầu.

Về năng lực quản trị rủi ro: Singapore có cơ chế linh hoạt, tạo khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox) giúp các công ty Fintech đổi mới sáng tạo nhưng vẫn nằm trong tầm kiểm soát an toàn của hệ thống. Việc giám sát hệ thống, dự báo và xử lý từ sớm các rủi ro hệ thống được thực hiện thông qua công nghệ số hiện đại. Singapore đồng thời duy trì quỹ dự trữ lớn để có thể chống chịu khi thị trường biến động hoặc khủng hoảng xảy ra.

Cuối cùng là nhân lực chất lượng cao: Một trung tâm tài chính không thể vận hành chỉ bằng vốn mà cần đội ngũ chuyên gia đẳng cấp quốc tế. Singapore có chính sách đầu tư mạnh vào nhân lực tài chính, đồng thời có chính sách đãi ngộ thỏa đáng để thu hút chuyên gia, giới tinh hoa tài chính toàn cầu đến làm việc và sinh sống tại Singapore. 

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có bài phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la. Theo Đại sứ, điều này có ý nghĩa thế nào đối với vị thế và thông điệp đối ngoại của Việt Nam? Thế giới chờ đang chờ đợi thông điệp gì từ Việt Nam tại Shangri-La? 

Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tham dự và có phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La. Đối thoại Shangri-La là diễn đàn an ninh hàng đầu ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) tổ chức thường niên tại Singapore, quy tụ nhiều nhà lãnh đạo, bộ trưởng quốc phòng, học giả và chuyên gia chiến lược hàng đầu thế giới. Diễn đàn có uy tín và ảnh hưởng lớn đối với các vấn đề hòa bình, an ninh khu vực. 

Việc được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La vừa thể hiện sự coi trọng và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với vai trò của Việt Nam, vừa góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam. Việt Nam không chỉ hiện diện tại Đối thoại mà trở thành một chủ thể, đóng góp vào định hình luật chơi. 

Sự tham dự và có bài phát biểu quan trọng nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-la cho thấy, Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò tích cực hơn trong góp phần giải quyết những bất ổn hiện nay. Điều đó cũng phản ánh sự ghi nhận, đánh giá cao của các nước đối với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam, 

Đây cũng là dịp để Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam truyền đi thông điệp về chính sách đối ngoại của Việt Nam - chính sách đa dạng hóa, đa phương hóa, là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. 

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động sâu sắc, các nước chờ đợi sự chia sẻ về tầm nhìn chiến lược và cách tiếp cận của Việt Nam đối với các thách thức về an ninh và phát triển, các vấn đề của khu vực và quốc tế; mong đợi Việt Nam với vai trò tích cực sẽ đóng góp những sáng kiến, nỗ lực cho thúc đẩy ổn định, góp phần giải quyết những bất ổn và hợp tác phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Ảnh: Amy Nguyễn