Viết sách giáo khoa ở nơi “thiên đường giáo dục”

Tại đây, giáo viên  trực tiếp viết sách giáo khoa, học sinh cũng có thể trở thành một phần trong quá trình biên soạn sách.

 

 - Phần Lan là đất nước được ví như “thiên đường giáo dục” bởi những ưu điểm tuyệt vời mà nền giáo dục nước này mang lại. Tại đây, giáo viên là những người trực tiếp viết sách giáo khoa. Học sinh cũng có thể trở thành một phần trong quá trình biên soạn sách.

Tác giả của những bộ sách chính là giáo viên

Tại Phần Lan, tác giả của những cuốn sách giáo khoa không ai khác chính là các giáo viên đứng lớp.

Quy trình viết sách thường bao gồm từ 2-8 thành viên.

Phần lớn trong số đó là những người có bề dày kinh nghiệm giảng dạy tại các trường trung học phổ thông.

Một điều thú vị, bất kì cá nhân hay tổ chức nào cũng có thể tham gia viết sách nếu cảm thấy mình đủ khả năng. Tuy nhiên, tất cả đều phải dựa trên khung cơ bản của Chương trình quốc gia (bao gồm mục tiêu giáo dục tổng quát, quy định hoạt động tối thiểu của trường học,...).

Trong trường hợp giáo viên không phải là người trực tiếp giảng dạy môn học đó hoặc là giáo viên trung học phổ thông chuyên dạy độ tuổi từ 15 – 19 tuổi nhưng muốn viết sách cho học sinh Tiểu học sẽ buộc phải xuống các cơ sở trường để quan sát và theo dõi hoạt động học của các em.

“Việc để giáo viên đứng lớp là tác giả của sách giáo khoa rất hợp lý bởi họ chính là những người am hiểu tâm lý của học sinh nhất. Do vậy, họ biết học sinh cần gì chứ không phải là những giáo sư thiếu kinh nghiệm thực tế” – bà Eenariina Hämäläinen, chuyên gia của Trường ĐH Timepere (Phần Lan) khẳng định tại hội thảo "Sách giáo khoa theo định hướng phát triển năng lực" diễn ra từ 16 đến 18/3 tại Hà Nội.

{keywords}
Mỗi chương sách sẽ có một bộ câu hỏi khác nhau với nhiều mức độ khuyến khích ty duy, lập luận và áp dụng kiến thức của học sinh. Ảnh: Thuý Nga.

Sau khi bản thảo hoàn thành sẽ được gửi đến những bên liên quan như các giáo viên, chuyên gia, học giả, thậm chí là học sinh để được góp ý, phản biện. Việc các tác giả thu nhận ý kiến phản hồi của học sinh giúp kiểm nghiệm ví dụ đưa ra có thú vị hay vượt quá trình độ của các em hay không?

Đặc biệt, đối với những vấn đề mang tính chất đảm bảo sự công bằng, bình đẳng trong xã hội sẽ được đưa tới các tổ chức phi chính phủ để được cung cấp phản biện mang tính thực tiễn cao.

Trong một trao đổi với VietNamNet hồi tháng 8/2017, bà Irmeli Halinen – nguyên Giám đốc phát triển Chương trình giáo dục quốc gia (National CurriculumDevelopment) thuộc Uỷ ban giáo dục quốc gia Phần Lan cho biết, giáo viên cho dù là dạy ở cấp thấp cũng đều đạt bằng thạc sĩ và luôn được khuyến khích nâng cao trình độ. Kết quả là người giáo viên luôn phải tự đổi mới, nâng cao chính mình. 

Vai trò của người viết sách là kích hoạt những đứa trẻ

Là một trong những người tham gia vào quá trình viết sách phục vụ cho chương trình cải cách mới tại Phần Lan, bà Eenariina Hämäläinen nhận định:

Chúng tôi nhận thấy vấn đề cốt lõi mang tính chất dẫn đường cho học sinh chính là mục tiêu của việc học. Làm thế nào để thúc đẩy việc tham gia học tập của các em cũng là thách thức đặt ra cho người viết sách”.

Như vậy, khởi sự với một học sinh trong cuộc cải cách là làm cho học sinh đó thấy ý nghĩa của việc học.

Theo đó, vai trò của người viết sách chính là kích hoạt những đứa trẻ.

Bà Eenariina cho rằng, người viết sách không phải viết những gì họ có mà điểm bắt đầu là viết cho trẻ và vì trẻ.

Do vậy, người viết phải quan tâm đến những chuyện rất cụ thể trong đời sống của trẻ.

Đó là việc biết học sinh thích gì, hứng thú với điều gì, xu hướng hứng thú thế nào và thái độ ra sao trước các vấn đề?

Nói cách khác, người viết sách phải viết với tinh thần tôn trọng cuộc sống của trẻ và quan tâm đến đời sống của trẻ.

{keywords}
"Tranh và hình ảnh đều có ý nghĩa về khía cạnh sư phạm và khơi gợi tư duy"

Ví dụ trong môn Tìm hiểu xã hội, các chủ đề có thể đi từ đơn giản đến phức tạp như cuộc sống gia đình, đời sống thường nhật,... Thậm chí, nội dung cũng có thể là những chủ đề phức tạp hơn như chủ đề dân chủ, nền kinh tế quốc dân,... Tuy nhiên tất cả đều phải gắn với vốn sống của trẻ và tuân thủ theo chương trình chuẩn quốc gia. 

Là một giáo viên dạy Triết, bà Eenariina Hämäläinen rất vui mừng khi thấy chương trình Giáo dục Phần Lan đã đặt mục tiêu giáo dục học sinh khả năng tư duy, học tập để phản biện. “Ngày nay, chúng ta cần đặt trọng tâm vào việc học thế nào thay vì học cái gì” – bà chia sẻ. 

Gợi ý đánh giá học sinh

Tại đất nước Phần Lan, việc đánh giá học sinh bằng điểm số chỉ dành cho học sinh lớp 8 (từ 13-14 tuổi trở lên).

Cách thức đánh giá học sinh tại đây rất đặc biệt, chủ yếu bằng cách trao đổi, thảo luận giữa giáo viên, học sinh và có văn bản đánh giá cặn kẽ.

Mục đích đánh giá học sinh theo bằng cách này nhằm phát triển kỹ năng siêu nhận thức, tức khả năng tự nhìn lại mình và tự đánh giá mình.

Do đó, người viết sách cần phải suy nghĩ xem làm thế nào để đưa ra các gợi ý đánh giá học sinh. Đó không phải bằng việc đưa ra rất nhiều thông tin bắt học sinh phải nhận thức để giáo viên đánh giá. Việc đánh giá này liên quan đến đánh giá kết quả và toàn bộ quá trình học tập của học sinh” – bà Eenariina Hämäläinen cho biết.

Đó cũng là lý do tại sao trong lớp dạy Triết của bà không xuất hiện bài thi.

“Đối với môn học này học sinh thường sợ hãi vì phải động đến các khái niệm trừu tượng, phức tạp. Vì thế, bài tập đầu tiên ở lớp Triết của tôi là học sinh phải tự trả lời câu hỏi: “Tôi là ai?”

Sau mỗi buổi học, học sinh thường tự viết nhật ký. Bằng cách này, các em có thể tự đánh giá toàn bộ quá trình học của mình.

“Như vậy, sách giáo khoa không phải là tài liệu mang tính chất bắt buộc trong quá trình giảng dạy. Đó chỉ là phương tiện hỗ trợ giáo viên hoặc thậm chí giáo viên hoàn toàn có thể không sử dụng. Người thầy được tự do lựa chọn nội dung và sử dụng tích hợp các phương tiện khác, miễn nắm vững những điểm tựa căn bản và mục tiêu của giáo dục quốc gia” – vị chuyên gia của ĐH Timepere chia sẻ.

Từ ngày 16-18/3, tại Hà Nội diễn ra hội thảo "Sách giáo khoa theo định hướng phát triển năng lực: Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế" do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tổ chức.
Tại Hội thảo, các chuyên gia đến từ Viện Bồi dưỡng giáo dục thuộc Trường Đại học Potsdam của Đức là GS. Bernd Meier và chuyên gia thuộc Đại học Timepere, Phần Lan là bà Eenariina Hämäläinen đã có những chia sẻ về vị trí, vai trò của sách giáo khoa trong việc phát triển năng lực của người học; các kinh nghiệm biên soạn câu hỏi và tổ chức hoạt động cho học sinh trong sách giáo khoa; cách thức kiểm tra, đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin trong sách;…
Đây cũng là hoạt động trao đổi và học tập kinh nghiệm quốc tế trong việc biên soạn sách nhằm thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.
 

Thuý Nga

Triết học cho trẻ lớp ba ở Phần Lan: Lẽ sống - chết, nhân tính, cá tính...

Triết học cho trẻ lớp ba ở Phần Lan: Lẽ sống - chết, nhân tính, cá tính...

Tôi luôn nghĩ trường học chỉ nên dạy khoa học, kĩ năng, đạo đức..., còn đức tin, tôn giáo thì nên để cho nơi khác nói. 

Một giờ học tiếng Anh lớp 3 ở Phần Lan

Một giờ học tiếng Anh lớp 3 ở Phần Lan

9h sáng, lớp 3I bắt đầu giờ học Tiếng Anh. Sĩ số lớp là 16, nhưng hôm ấy vắng 2 em, còn 14. 

Đổi mới giáo dục: "Bắt đầu từ chính chúng ta"

Đổi mới giáo dục: "Bắt đầu từ chính chúng ta"

Bà Anneli Rautiainen nói rằng "Đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ chính mình chứ không thể copy từ nơi khác. Điều quan trọng là có sự tham gia cùng nhau của cả cộng đồng".

Gặp Bộ trưởng Giáo dục 34 tuổi của Phần Lan

Gặp Bộ trưởng Giáo dục 34 tuổi của Phần Lan

Nụ cười thân thiện, trang phục là quần đen và áo kẻ sọc đen trắng, tác phong nhanh nhẹn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Văn hoá Phần Lan đã gây ấn tượng tốt đẹp với những người tiếp xúc.

tin nổi bật

Trường học miền xuôi 'giải nguy' miền ngược

Toàn huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang có 18 trường tiểu học nhưng chỉ có duy nhất 1 giáo viên dạy Tiếng Anh. Vấn đề tưởng chừng bế tắc bỗng tìm ra lời giải nhờ chuyển đổi số và sự chung tay của một trường học miền xuôi.

Nữ phó giáo sư dạy tiếng Việt được đặc cách cấp quốc tịch Đài Loan

Những ngày đầu giảng dạy tiếng Việt cho sinh viên nước ngoài, trường yêu cầu giảng viên không được dạy bằng tiếng Anh. Vì thế, PGS. TS Trần Thị Lan chỉ có thể dạy tiếng Việt… hoàn toàn bằng tiếng Việt.

Để giáo viên hạnh phúc, người lãnh đạo cần nở nụ cười nhiều hơn

Khi những người lãnh đạo cảm thấy hạnh phúc, nở nụ cười nhiều hơn mỗi ngày thì giáo viên cũng thấy hạnh phúc.

Khi học trò nhớ về những điểm tựa vững chắc của mình

Trong những ngày đầu tiên của một mùa Xuân mới, từ bao đời nay người Việt luôn dành ra một ngày để tôn vinh những người thầy. Với du học sinh Việt, dù đi xa nhưng chưa bao giờ quên công ơn thầy cô.

“Mùng 3 Tết thầy” nên… tết gì?

Tục mùng 3 Tết thầy vốn mang ý nghĩa để tỏ lòng biết ơn và kính trọng thầy cô. Do đó, tết gì hoàn toàn nằm ở tấm lòng, miễn phù hợp với quan hệ thầy – trò, tránh biến thành cơ chế “xin – cho”.

'Mồng 3 Tết thầy' nhưng sân nhà thầy mỗi năm thêm vắng học trò

Câu dặn dò của ông bà 'mồng 1 Tết cha, mồng 2 Tết mẹ, mồng 3 Tết thầy' vẫn còn đó, nhưng ngày nay mồng 3 Tết thầy đã dần bị lãng quên trong kí ức những thế hệ học trò kế cận.

Những lời chúc Tết Quý Mão bằng Tiếng Anh đến thầy cô hay và ý nghĩa nhất

Năm mới Quý Mão 2023 đã tới. Cùng VietNamNet gửi những lời chúc Tết bằng Tiếng Anh ý nghĩa dành tặng cho thầy cô giáo trên cả nước.

Cô giáo Tiếng Anh duy nhất của huyện Mèo Vạc và chuyện 'dở khóc dở cười'

Huyện Mèo Vạc tỉnh Hà Giang có 18 trường tiểu học song chỉ có duy nhất cô giáo Nông Thị Uyên là giáo viên biên chế dạy Tiếng Anh cấp học này.

Giáo viên kỳ vọng về giáo dục năm Quý Mão

Nhiều thầy cô tâm huyết với giáo dục tiếp tục gửi về VietNamNet kỳ vọng, mong ước của mình trong năm Quý Mão. Đó là tiếp tục phát huy những thành tựu đạt được, khắc phục những bất cập, hoàn thành nốt những 'lời hứa' của năm 2022.

Những lời chúc Tết Quý Mão đến thầy cô hay và ý nghĩa nhất

Năm mới Quý Mão 2023 đã tới. Cùng VietNamNet gửi những lời chúc Tết ý nghĩa dành tặng cho thầy cô giáo trên cả nước.

Phạt 50 triệu công ty in áp phích cờ Trung Quốc cho trường đại học

Công an tỉnh Bắc Ninh đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 50 triệu đồng đối với công ty đã in áp phích cờ Trung Quốc cho trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ.

Thầy giáo gửi email 'tán tỉnh' nữ sinh và cái giá phải trả

Courtney Pettifor - giáo viên dạy thể dục trường Witchford Village College, Cambridgeshire, Anh phải nghỉ dạy vĩnh viễn vì nhà trường phát hiện đã gửi hàng loạt email 'tán tỉnh' nữ sinh lớp 11 trong thời gian dài.

Sở GD-ĐT TP.HCM yêu cầu các trường tăng giám sát, không để nạn tham ô xảy ra

Sở GD-ĐT TP.HCM vừa có công văn gửi hiệu trưởng trường THPT và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc yêu cầu thực hiện chỉ đạo của UBND TP về việc về áp dụng biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật.

Giáo viên TP.HCM được nhận quà Tết 1,8 triệu đồng

Sở GD-ĐT TP.HCM vừa thông báo về việc chi quà Tết Quý Mão 2023 cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc.

Hà Nội xây dựng phương án chuyển đổi môn học lựa chọn

Hôm nay, Sở GD-ĐT Hà Nội tổ chức sơ kết học kỳ năm học 2022-2023 cấp THPT, một trong những nội dung đáng chú ý là Sở yêu cầu xây dựng phương án đáp ứng nhu cầu chuyển đổi môn học lựa chọn cho học sinh lớp 10 lên lớp 11.