Nên đưa tác phẩm “ Chí Phèo “ ra khỏi chương trình Ngữ văn 11?

“Chí Phèo” là một tác phẩm văn xuôi hiện thực của nhà văn Nam Cao, được không ít học giả và nhà phê bình văn học Việt Nam đánh giá là một trong những tác phẩm văn học hiện thực xuất sắc trước Cách mạng tháng 8/1945. Tác phẩm này được Bộ GD-ĐT đưa vào chương trình Ngữ văn lớp 11 từ khá lâu, trở thành đề thi đại học của nhiều năm.

Tuy nhiên, mới đây anh Nguyễn Sóng Hiền, hiện là nghiên cứu sinh Trường ĐH Newcastle (Australia), gửi tới Vietnamnet bài viết nêu quan điểm về việc có nên tiếp tục dạy tác phẩm "Chí Phèo" trong chương trình phổ thông hay không.

VietNamNet giới thiệu bài viết của anh Nguyễn Sóng Hiền.

Nên đưa tác phẩm “ Chí Phèo “ ra khỏi chương trình Ngữ văn 11?
Hình ảnh Chí Phèo trong phim "Lãng Vũ Đại ngày ấy"

Ở khía cạnh văn học, tác phẩm có thể được đáng giá là thành công về phong cách viết. Tuy nhiên, đứng trên góc độ giáo dục, theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng cần cân nhắc kỹ lại.

Liệu có nên vẫn tiếp tục giữ trong chương trình phổ thông hay không, khi mà bản thân tác phẩm "Chí Phèo" không có ý nghĩa nhiều về mặt giáo dục, mà ngược lại, có thể có những tác động xấu về mặt nhận thức của học sinh?

Để minh chứng cho những nhận định trên, tôi xin phân tích một cách khách quan và logic về tác phẩm này.

Chí Phèo đại diện cho ai?

Nhiều nhà phê bình văn học đã cho rằng Chí Phèo đại diện cho tầng lớp nông dân bị lưu manh hoá. Nhưng theo tôi, đây là một nhận xét phiến diện và mang tính áp đặt.

Nếu xem xét kỹ toàn bộ tác phẩm, chúng ta đều có thể nhận thấy rằng Chí Phèo chỉ là bi kịch của một cá nhân. Xuất thân không cha, không mẹ, không nhà cửa, không người thân, không được giáo dục, Chí được nhặt về nuôi và đi ở hết nhà này đến nhà khác.

Nếu là đại diện cho tầng lớp nông dân thì thật mang tiếng cho nông dân mình quá.

Bản thân một đứa trẻ bị bỏ rơi đã mang cho mình số phận thiệt thòi, huống chi lại được sinh ra trong một xã hội lạc hậu và đầy rẫy bất công ấy.

Vậy, Chí đơn giản chỉ là một đứa trẻ không được giáo dục, và không thể là đại diện hay điển hình cho một tầng lớp nào trong xã hội ấy.

Chí là người tốt hay xấu?

Khi còn là đứa trẻ, Chí vẫn là một đứa trẻ tốt. Chí không có ruộng nên năm 20 tuổi phải đi làm canh điền cho Bá Kiến.

Rõ ràng, trong xã hội ấy người ta vẫn nhận nuôi Chí, cho ăn, cho công việc. Có thể thấy, Chí vẫn được xã hội đó đón nhận và thừa nhận như một thành viên. Chí đã được ưu ái.

 

Tuy nhiên, sau khi làm thuê cho Bá Kiến, Chí bị ghen và bị đẩy đi tù 7,8 năm. Nhiều học giả cho rằng điều này phản ánh sự áp bức, bóc lột của giai cấp phong kiến và địa chủ với tầng lớp bần nông như Chí. Nhưng xin thưa, nếu không sống ở xã hội đó mà xã hội có văn minh hơn đi nữa, những đứa trẻ bị bỏ rơi như Chí cũng khó để đón nhận được sự đối đãi công bằng từ xã hội. Thậm chí còn bị ngược đãi và lạm dụng, vì thân cô thế cô không ai bảo vệ.

Sau khi ra tù, Chí biến thành con người khác, một người xấu, hay một con quỷ. Chí uống rượu say, rạch mặt ăn vạ, đòi nợ thuê, phá phách, xin đểu, đốt quán...

Một đứa trẻ không cha, không mẹ, không được giáo dục bị đẩy đi ở tù liệu ra tù nó có thể trở thành người tốt không? Và chính lúc say Chí củng chửi cái đứa nào đã đẻ ra mà không nuôi Chí chứ đâu chửi cái xã hội đang sống.

Đơn giản, Chí không phải là một sản phẩm của xã hội đó. Chí chỉ như những đứa trẻ cùng hoàn cảnh ở bất kỳ xã hội nào khác. Vì vậy, không thể quy chụp rằng Chí bị xã hội phong kiến lưu manh hoá, hay bị cường hào ác bá làm hại.

Lạ lùng thay, nhiều nhà phê bình và học giả còn hình tượng hoá cái cảnh Chí uống rượu say rồi cưỡng bức Thị Nở, và xem đó như sự thức tỉnh tính thiện trong con người Chí.

Nên đưa tác phẩm “ Chí Phèo “ ra khỏi chương trình Ngữ văn 11?
Hình ảnh Chí Phèo và Thị Nở trong phim "Lãng Vũ Đại ngày ấy"

Trong bất kỳ xã hội nào, hành động cưỡng bức đó đều đáng lên án. Chí đã phạm pháp. Dù về mặt nhận thức, hắn không ý thức hành vi của mình, nhưng về khía cạnh giáo dục đó là hành động cần phê phán. Mà cưỡng bức với một người thiểu năng như Thị Nở thì càng phải lên án và phê phán thích đáng hơn. Chúng ta không thể và không nên bảo vệ những hành vi trái pháp luật. Điều đó chẳng khác gì cổ suý cho lớp trẻ để bắt chước làm theo.

Nhiều nhà phê bình còn cường điệu hoá cho cặp đôi Chí và Nở, xem như là một biểu tượng xứng đôi vừa lứa. Đó dường như không phải là chủ ý của nhà văn. Chí là một tên tội phạm, một kẻ lưu manh, còn Thị Nở là cô gái đáng thương, một người thiểu năng về nhận thức, ở mãi với Chí bảy ngày mới nhớ ra rằng phải về hỏi dì.

Như vậy, Nở là người bị hại, bị Chí lợi dụng lúc ngủ say để cưỡng bức. Vậy thì tại sao chúng ta có thể ghép đôi cho một kẻ lưu manh với cô gái vô tội? Chưa kể sau này, Nở lại mang bầu và lại ôm thêm nỗi khổ vào thân. Dù đánh giá ở khía cạnh nào đi nữa, Chí vẫn là kẻ xấu.

Chí đáng thương hay đáng lên án?

Số phận của Chí là một số phận đáng thương, vì khi sinh ra đã phải chịu thiệt thòi và bất công. Nhưng chúng ta cũng kịch liệt phê phán và phản đối những hành vi lưu manh, thú tính của hắn.

Và ngay cả việc giết Bá Kiến sau khi uống rượu say cũng là một hành động không thể dung thứ, cho dù nhiều học giả và nhà phê bình hình tượng hoá nó là sự phản kháng của tầng lớp bần nông đối với giai cấp cường hào, ác bá.

Nhưng xin thưa, đó là sự quy chụp và áp đặt khiên cưỡng. Chí đã giết người trong lúc say, đó là hành vi không phải của một con người. Cho dù ở bất kỳ xã hội nào, những hành động đó đều đáng bị lên án và cách ly ra khỏi đời sống xã hội.

Nguyễn Sóng Hiền

(Bài viết thể quan điểm của tác giả) 

Đưa "Chí Phèo" khỏi sách Ngữ văn: Một góc nhìn hớt váng!

Đưa "Chí Phèo" khỏi sách Ngữ văn: Một góc nhìn hớt váng!

Đọc "Chí Phèo", tôi luôn trân trọng tấm lòng đối với con người của nhà văn Nam Cao, hiểu được thái độ dũng cảm đối mặt hiện thực của một nhà văn chân chính. 

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Toàn cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới từng cấp học
Toàn cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới từng cấp học
Mediaicon  27/12/2018 

Tối 27/12, Bộ GD-ĐT đã chính thức công bố chương trình tổng thể và 27 chương trình môn học trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

 
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Người thầyicon  11/09/2018 

Cô hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Hoành Bồ, Quảng Ninh) chia sẻ về hành trình mà cô gọi vui là “xấu mặt đi xin tương” của mình.

 
Đôn đốc thức hiện quy định đạo đức nhà giáo
Đôn đốc thức hiện quy định đạo đức nhà giáo
Người thầyicon  07/12/2018 

Đây là một yêu cầu trong công văn ngày 6/12 mà Bộ GD&ĐT gửi các sở giáo dục và đào tạo trước các vụ việc về đạo đức nhà giáo thời gian qua.

 
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Người thầyicon  03/09/2018 

Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông mới với 5 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2018.

 
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Người thầyicon  02/09/2018 

Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nà Ớt là một trong những trường hứng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề nhất của đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La.

 
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Người thầyicon  28/05/2018 

Chắt lọc từ thời trẻ và sự trải nghiệm của bản thân, cô giáo khuyên học sinh hãy sống bình thường, tử tế.

Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Người thầyicon  19/05/2018 

Đây là tinh thần theo dự thảo (lần 2) Thông tư hướng dẫn về công tác thi đua trong ngành giáo dục để lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. 

Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Người thầyicon  19/05/2018 

Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ chú trọng dạy học sinh cách tôn trọng bản quyền của người khác.

Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Người thầyicon  10/05/2018 

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học sau trường hợp giáo sư Trương Nguyện Thành về Mỹ do không đủ chuẩn làm hiệu trưởng ở Việt Nam.

Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Người thầyicon  03/05/2018 

Với quyết định bổ nhiệm mới đây của Viện trưởng Viện toán học, Phạm Hoàng Hiệp trở thành giáo sư (GS) trẻ nhất của Việt Nam và là người duy nhất của ngành Toán học đủ tiêu chuẩn được công nhận GS năm 2017.

ETEP đồng hành cùng giáo viên nâng cao năng lực bằng CNTT
ETEP đồng hành cùng giáo viên nâng cao năng lực bằng CNTT
Người thầyicon  25/12/2018 

Với hình thức bồi dưỡng qua mạng, Chương trình ETEP hỗ trợ nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông, đáp ứng nhu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Thầy hiệu trưởng tâm lý nhất "hệ mặt trời"
Thầy hiệu trưởng tâm lý nhất "hệ mặt trời"
Người thầyicon  23/11/2018 

Thầy Hoàng Văn Việt (Hiệu trưởng Trường THPT số 2 Bảo Thắng) khiến học trò phải “phát cuồng” vì những quy định vô cùng tâm lý.

Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Người thầyicon  30/11/2018 

Tôi tên DVC tức Dịch Vụ Cười Mở đầu câu chuyện, thầy giáo Dương Văn Cẩn cười tươi rói giới thiệu.

Cô giáo trẻ làm rụng động trái tim học trò bằng nhiều đổi mới sáng tạo
Cô giáo trẻ làm rụng động trái tim học trò bằng nhiều đổi mới sáng tạo
Người thầyicon  18/11/2018 

Trông Quỳnh Anh y hệt như một cô bé cấp 3 lí lắc, xinh tươi cắp xách đến trường, chứ ít giống một cô giáo đứng trên bục giảng.

Đảm bảo cho học sinh nội trú yên tâm như ở nhà
Đảm bảo cho học sinh nội trú yên tâm như ở nhà
Người thầyicon  19/12/2018 

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ đã nói như vậy với các đại biểu dự hội nghị tổng kết 10 năm trường Phổ thông dân tộc nội trú giai đoạn 2008 – 2018 diễn ra ngày 18/12 tại Yên Bái.

Có thể đào tạo giáo viên như đào tạo bác sĩ?
Có thể đào tạo giáo viên như đào tạo bác sĩ?
Người thầyicon  23/12/2018 

GS Nguyễn Minh Thuyết nêu vấn đề này ra khi bàn về cách đào tạo giáo viên ở trường sư phạm làm sao cho hiệu quả.

Thầy giáo xâm hại nữ sinh: Nhà trường, thầy cô bất ngờ!
Thầy giáo xâm hại nữ sinh: Nhà trường, thầy cô bất ngờ!
Người thầyicon  22/12/2018 

Hiệu trưởng có thầy giáo dâm ô nữ sinh lớp 8 đã lên tiếng về sự việc và nói rằng, đó là hành vi “suy đồi đạo đức của nhà giáo”.

Bộ GD-ĐT yêu cầu xác minh việc thầy giáo dâm ô nữ sinh lớp 8
Bộ GD-ĐT yêu cầu xác minh việc thầy giáo dâm ô nữ sinh lớp 8
Người thầyicon  21/12/2018 

Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý Giáo dục (Bộ GD-ĐT) vừa có công văn đề nghị Sở GD-ĐT Gia Lai xác minh, báo cáo sự việc thầy giáo Trường THCS Phan Bội Châu (tỉnh Gia Lai) có hành vi hiếp dâm một nữ sinh lớp 8.

Sinh viên ĐH Công nghiệp đóng tiền chống trượt:  Do trưởng khoa tự ý
Sinh viên ĐH Công nghiệp đóng tiền chống trượt: Do trưởng khoa tự ý
Người thầyicon  21/12/2018 

Thanh tra Bộ Công Thương đề nghị có xử lý nghiêm đối với tập thể, cá nhân để xảy ra vụ việc sinh viên Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội phải đóng tiền chống trượt.

Những vụ thầy giáo xâm hại học sinh gây chấn động
Những vụ thầy giáo xâm hại học sinh gây chấn động
Người thầyicon  21/12/2018 

Đạo đức nhà giáo hơn lúc nào hết cần được chỉnh đốn, xem xét khi trong thời gian qua, xảy ra nhiều vụ thầy giáo xâm hại tình dục học sinh.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN