Bí ẩn người “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh

Tới nay, các nhà sử học của Mỹ và Nga (Liên Xô trước đây) vẫn tranh cãi về việc ai đã “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh.

Phép thử sức mạnh ông Trump

Ông Trump làm gì trong lúc diễn ra bầu cử giữa kỳ?

Nga lộ kế hoạch khó tin, triển khai trên mặt trăng

Câu hỏi về việc liệu Mỹ hay Liên Xô đã châm ngòi cuộc Chiến tranh Lạnh là chủ đề gây nhiều tranh cãi kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu và các nhà sử học tới nay vẫn chưa có sự thống nhất. Hãy nhìn vào quan điểm của các nhà sử học nổi bật của mỗi bên.  

Bí ẩn người “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh
“Bộ ba” tại Hội nghị Yalta. Trong ảnh từ trái sang phải: Thủ tướng Anh Churchill, Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt và Nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin. Ảnh: Global Look Press

Cách tiếp cận của các nhà sử học cả ở Mỹ và Liên Xô (trước đây), đối với căn nguyên của cuộc Chiến tranh Lạnh vẫn luôn phức tạp và không đồng nhất quan điểm suốt thời gian qua. Trước tiên, hai bên thường xuyên đổ lỗi cho nhau. Sau đó, họ cố đi đến các giả thuyết mang tính thỏa hiệp hơn. Tuy nhiên, những năm 1990, quan điểm của phía Mỹ có sự thay đổi đáng kể với sự trở lại của lập trường chính thống hậu chiến.

“Chủ nhiệm khoa lịch sử Chiến tranh Lạnh”

Trường hợp rõ ràng nhất là với John Lewis Gaddis, một nhà nghiên cứu được coi là “trưởng khoa của các nhà sử học về Chiến tranh Lạnh”. Ông là một giáo sư Đại học Yale và là người nắm giữ rất nhiều giải thưởng, trong đó có cả giải thưởng Pulitzer. Ông được coi là “một trong những nhà sử học hàng đầu của Mỹ” và thậm chí từng cố vấn cho Nhà Trắng khi George W. Bush làm Tổng thống Mỹ. 

Bí ẩn người “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh
Nhà sử học Mỹ John Lewis Gaddis

Nhà sử học Gaddis cho rằng, rất nhiều lỗi lầm thuộc về phía Mỹ trong vấn đề căn nguyên của Chiến tranh Lạnh, nhưng ông coi Nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin mới là yếu tố chính đằng sau cuộc xung đột.

Mỹ là xã hội tự do nhất trên trái đất?

Ông mô tả các nguyên nhân của sự khởi đầu Chiến tranh Lạnh: “Cuộc xung đột tồn tại trong những hy vọng đầy tham vọng và nỗi sợ hoang tưởng của Joseph Stalin ở phía Liên Xô, và sự kiên quyết của Mỹ và các đồng minh phương Tây khi đối đầu với những tham vọng đó. Những tham vọng đó vẫn tồn tại sau khi quân đội Liên Xô đạt được những thành tựu trong Thế chiến 2.

Nhà sử học Gaddis cho rằng, Mỹ không có lựa chọn nào sau khi bị đe dọa bởi “niềm hy vọng đầy tham vọng và nỗi sợ hoang tưởng” của Stalin.

Theo quan điểm của ông, Tổng thống Mỹ Roosevelt và Thủ tướng Anh Churchill muốn một thỏa thuận thời hậu chiến có thể tạo ra khả năng những lợi ích tương hợp, thậm chí là giữa những hệ thống "cạnh tranh nhau”.

Stalin, mặt khác lại “muốn đảm bảo an ninh của chính mình và của Liên Xô trong khi đồng thời khuyến khích sự đối đầu giữa những nhà tư bản”. Nhà sử học Gaddis cho rằng lỗi lầm là của Nhà lãnh đạo Liên Xô Stalin khi “ông ấy không thấy có chỗ cho sự hợp tác và cùng tồn tại lẫn nhau”.

Nhà sử học cũng làm tương phản hình ảnh của Mỹ và Liên Xô. Ông Gaddis nói rằng “…thời điểm năm 1945, công dân Mỹ có thể sẽ đòi hỏi một cách hợp lý được sống trong một xã hội tự do nhất trên trái đất”. Mặt khác, Liên Xô “khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ 2, lại là xã hội độc đoán nhất bất cứ nơi nào trên trái đất”.

 

Chiến tranh Lạnh cũng giống như một sự đối đấu giữa Tự do và Chủ nghĩa độc đoán, và Chủ nghĩa độc đoán là “kẻ xấu” chịu trách nhiệm về cuộc xung đột.

Hai yếu tố ở Washington

Người ta cho rằng, ở phía Nga quan điểm toàn diện nhất và phù hợp nhất về Chiến tranh Lạnh được đưa ra bởi Valentin Falin, một nhà sử học đồng thời là nhà ngoại giao Liên Xô. Dù cho rằng, quả bóng ở trên sân của Mỹ, nhưng ông không nhìn nhận chính sách Mỹ là thù địch ngay từ đầu. 

Bí ẩn người “châm ngòi” cuộc Chiến tranh Lạnh
Nhà sử học Valentin Falin. Ảnh: Sputnik

Nhà sử học Falin truy ngược nguồn gốc của cuộc xung đột về Thế chiến 2 và nêu ra 2 khuynh hướng trong chính sách Mỹ đối với Liên Xô. Khuynh hướng thứ nhất liên quan tới nỗi sợ về sự lớn mạnh của Liên Xô có thể được hình thành trong quá trình chống phát xít Đức. Khuynh hướng thứ 2 là “cách tiếp cận Yalta” hướng tới sự hợp tác hòa bình của Mỹ và Liên Xô như Tổng thống Franklin D. Roosevelt mường tượng ra.

Nhà sử học Falin trích dẫn lời của Tổng thống Mỹ Roosevelt nói trong bài phát biểu trước Quốc hội ngày 1/3/1945 về thỏa thuận Yalta giữa Mỹ, Anh và Liên Xô: “Đó không thể là một hòa bình của riêng Mỹ, Anh, Nga, Pháp hay Trung Quốc. Nó không thể là hòa bình của các nước lớn hay các nước nhỏ. Nó phải là hòa bình dựa trên nỗ lực chung của toàn thế giới”.

Theo ông Falin, “thế giới mà Franklin Roosevelt mô tả không đáp ứng được kỳ vọng của các thành phần phản động ở Washington đang ngày càng lớn mạnh” và khi Roosevelt qua đời, người kế nhiệm Harry Truman, không muốn tính đến lợi ích của các nước khác. Tháng 4 cùng năm đó, ông tuyên bố rằng “điều này [sự hợp tác giữa Liên Xô và Mỹ] có thể sẽ bị phá vỡ…”.

Kế hoạch ném bom 100 thành phố Liên Xô

Để mô tả chiều hướng thù địch mới của chính quyền Mỹ đối với Liên Xô đã thổi bùng ngọn lửa Chiến tranh Lạnh, Nhà sử học Falin đề cập tới kế hoạch hành động quân sự của Lầu Năm Góc. Ông dẫn bản ghi nhớ 329 của Ủy ban tình báo hỗn hợp của Mỹ từ 4/9/1945, chỉ vài ngày trước khi kết thúc thế chiến 2.

Văn bản này nói rằng, “cần phải chọn ra 20 mục tiêu quan trọng nhất phù hợp để đánh bom nguyên tử ở Liên Xô và trên các vùng lãnh thổ do Liên Xô kiểm soát”. Theo ông, Washington đã có được loại bom này từ vài tháng trước đó, thậm chí đã từng sử dụng để ném xuống 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản. Đến năm 1949, Liên Xô vẫn chưa có vũ khí hạt nhân. Bản ghi nhớ 329 chỉ là một trong số các văn bản tương tự.

Theo VOV

Mỹ-TQ đối đầu, 'bóng ma' Chiến tranh Lạnh tái xuất

Mỹ-TQ đối đầu, 'bóng ma' Chiến tranh Lạnh tái xuất

Quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã xấu đi nhanh chóng trên nhiều lĩnh vực, khiến các nhà quan sát mường tượng đến một cuộc Chiến tranh Lạnh mới.

'Chiến tranh thương mại' leo thang, TQ hối hả tìm đồng minh

'Chiến tranh thương mại' leo thang, TQ hối hả tìm đồng minh

Trung Quốc đang cố lôi kéo phần còn lại của thế giới để ủng hộ nước này về mặt chính trị trong cuộc xung đột thương mại với Mỹ.

Nguy cơ chiến tranh nóng giữa Mỹ và Iran rất lớn?

Nguy cơ chiến tranh nóng giữa Mỹ và Iran rất lớn?

Lệnh trừng phạt của Mỹ đánh vào ngành dầu khí Iran đã có hiệu lực. Dường như chính quyền Tổng thống Trump muốn Iran phải quy phục hoàn toàn.

Kịch bản chiến tranh hạt nhân và những lựa chọn tấn công của Nga

Kịch bản chiến tranh hạt nhân và những lựa chọn tấn công của Nga

Nhiều người cho rằng, Mỹ rút khỏi INF có thể sẽ khoét sâu thêm những bất đồng hạt nhân giữa Nga và Mỹ, thậm chí xảy ra chiến tranh hạt nhân.

Ngày này năm xưa: 'Bóng ma' chiến tranh hạt nhân tan biến

Ngày này năm xưa: 'Bóng ma' chiến tranh hạt nhân tan biến

Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba kéo dài hai tuần đã được hóa giải bằng một thỏa thuận giữa Mỹ và Liên Xô, tháo ngòi nổ chiến tranh hạt nhân giữa hai cường quốc.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Bên trong nhà tù khét tiếng nơi 'bố già' El Chapo bóc lịch hết đời
Bên trong nhà tù khét tiếng nơi 'bố già' El Chapo bóc lịch hết đời
Hồ sơicon  15/02/2019 

Nếu bị tống vào "siêu nhà tù" này, trùm ma túy El Chapo sẽ không thể tái hiện những lần vượt ngục trong quá khứ.

 
Ngày này năm xưa: Thiên thạch nổ kinh hoàng ở Nga
Ngày này năm xưa: Thiên thạch nổ kinh hoàng ở Nga
Sự kiệnicon  15/02/2019 

Hơn 1.000 người bị thương và hàng nghìn ngôi nhà bị hư hại khi một khối thiên thạch từ vũ trụ lao xuống và nổ tung trên bầu trời vùng Chelyabinsk, miền trung Nga, vào năm 2013.

 
Ngày này năm xưa: Cái chết thương tâm của vị Thánh tình yêu
Ngày này năm xưa: Cái chết thương tâm của vị Thánh tình yêu
Hồ sơicon  14/02/2019 

Ngày 14/2 vào năm 278 sau Công nguyên, Valentine – một thầy tu ở Rome, dưới thời cai trị của Hoàng đế Claudius II, bị xử tử.

 
Chân dung trùm ma túy khét tiếng thế giới vừa bị Mỹ kết tội
Chân dung trùm ma túy khét tiếng thế giới vừa bị Mỹ kết tội
Hồ sơicon  13/02/2019 

Một tòa án liên bang ở New York, Mỹ vừa kết tội Joaquín "El Chapo" Guzmán, trùm ma túy khét tiếng thế giới người Mexico từng vài lần vượt ngục thành công.

 
Ngày này năm xưa: Thành phố Đức hứng mưa bom, 25.000 người chết
Ngày này năm xưa: Thành phố Đức hứng mưa bom, 25.000 người chết
Hồ sơicon  13/02/2019 

Từ 13-15/2/1945, máy bay của quân Đồng minh đã ném hơn 3.000 tấn bom, thiết bị gây cháy xuống Dresden, phía đông Đức, phá hủy gần như hoàn toàn trung tâm thành phố và khiến hơn 25.000 người thiệt mạng.

 
Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời vị vua cuối cùng của TQ
Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời vị vua cuối cùng của TQ
Hồ sơicon  12/02/2019 

Ngày 12/2/1912, Phổ Nghi, vị vua cuối cùng của Trung Quốc, thoái vị sau cuộc Cách mạng Tân Hợi do Tôn Dật Tiên (còn gọi là Tôn Trung Sơn) lãnh đạo.

Ngày này năm xưa: Thảm họa kinh hoàng với tàu con thoi Mỹ
Ngày này năm xưa: Thảm họa kinh hoàng với tàu con thoi Mỹ
Hồ sơicon  01/02/2019 

Ngày 1/2/2003, tàu con thoi Columbia của Mỹ đã nổ tung khi đang trên đường trở về Trái đất, khiến cả 7 thành viên phi hành đoàn thiệt mạng.

Ngày này năm xưa: Kết thảm của bác sĩ 'nghiện giết người'
Ngày này năm xưa: Kết thảm của bác sĩ 'nghiện giết người'
Hồ sơicon  31/01/2019 

Harold Shipman - bác sĩ Anh "nghiện giết người" – lĩnh án chung thân hồi năm 2000 và tự sát trong tù sau khi giết hơn 200 bệnh nhân bằng cách tiêm thuốc quá liều.

Ngày này năm xưa: 'Tâm hồn vĩ đại' của Ấn Độ bị ám sát
Ngày này năm xưa: 'Tâm hồn vĩ đại' của Ấn Độ bị ám sát
Hồ sơicon  30/01/2019 

Ngày 30/1/1948, Mahatma Gandhi, lãnh tụ chính trị và tinh thần của phong trào độc lập Ấn Độ bị một kẻ cuồng tín theo đạo Hindu bắn chết tại New Delhi.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Hồ sơicon  29/01/2019 

Ngày 29/1/1891 ghi dấu thời điểm đăng quang của Liliuokalani, nữ hoàng đầu tiên và cũng là cuối cùng của Hoàng gia Hawaii trước khi hòn đảo bị sáp nhập vào Mỹ.

Ngày này năm xưa: Thảm kịch ám ảnh NASA
Ngày này năm xưa: Thảm kịch ám ảnh NASA
Hồ sơicon  28/01/2019 

Tàu con thoi Challenger của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) nổ tung ngày 28/1/1986 sau 73 giây rời bệ phóng để bay vào không gian. Toàn bộ 7 phi hành gia thiệt mạng.

Khủng hoảng chính trị trầm trọng xảy ra ở Venezuela thế nào?
Khủng hoảng chính trị trầm trọng xảy ra ở Venezuela thế nào?
Hồ sơicon  26/01/2019 

Venezuela đang lún sâu vào khủng hoảng chính trị trầm trọng chưa từng thấy khi lãnh đạo phe đối lập Juan Guaido bất ngờ tự xưng là tổng thống lâm thời của nước này.

Ngày này năm xưa: Michael Jackson cháy như đuốc trên sân khấu
Ngày này năm xưa: Michael Jackson cháy như đuốc trên sân khấu
Hồ sơicon  27/01/2019 

Ngày 27/1/1984, khi đang quay quảng cáo cho Pepsi, ông hoàng nhạc Pop bị bỏng nặng vì bị pháo hoa bắn vào đầu, khiến tóc cháy rực như ngọn đuốc.

Ngày này năm xưa: Lần đầu tiên trong lịch sử, Mỹ có nữ ngoại trưởng da màu
Ngày này năm xưa: Lần đầu tiên trong lịch sử, Mỹ có nữ ngoại trưởng da màu
Hồ sơicon  26/01/2019 

Ngày 26/1/2005, Tổng thống Mỹ George W. Bush đã bổ nhiệm bà Condoleezza Rice vào vị trí ngoại trưởng, đưa bà trở thành người phụ nữ gốc Phi đầu tiên có chức vụ cao nhất trong chính phủ Mỹ.

Ngày này năm xưa: Lộ diện viên kim cương lớn nhất thế giới
Ngày này năm xưa: Lộ diện viên kim cương lớn nhất thế giới
Hồ sơicon  25/01/2019 

Ngày 25/1/1905, tại mỏ Premier ở Pretoria, Nam Phi, một viên kim cương nặng 3.106 carat (0,6kg) đã được phát hiện.

Hé lộ nguồn gốc biến động địa chính trị Trung Đông ngày nay
Hé lộ nguồn gốc biến động địa chính trị Trung Đông ngày nay
Hồ sơicon  24/01/2019 

Con tin người Mỹ bịt mắt bị dẫn giải trên đường phố Iran, Ai Cập-Israel ký thỏa thuận hòa bình sau nhiều năm đối đầu, Liên Xô đưa quân đến “láng giềng” Afghanistan… là những thời khắc lịch sử của năm 1979 đã định hình Trung Đông hiện đại.

Ngày này năm xưa: Tàn sát tại sân bay lớn nhất Moscow
Ngày này năm xưa: Tàn sát tại sân bay lớn nhất Moscow
Hồ sơicon  24/01/2019 

Ngày 24/1/2011, một vụ đánh bom khủng bố xảy ra tại sân bay lớn nhất ở thủ đô Moscow, Nga làm 37 người thiệt mạng và 180 người khác bị thương.

Chuyện ít biết về hãng hàng không mang tên ông Trump
Chuyện ít biết về hãng hàng không mang tên ông Trump
Hồ sơicon  23/01/2019 

Donald Trump từng sở hữu một hãng hàng không mang tên mình vào cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990. Song, Tổng thống Mỹ hiện có thể muốn giấu nhẹm chuyện đó.

Ngày này năm xưa: Triều Tiên 'bắt sống' tàu do thám Mỹ
Ngày này năm xưa: Triều Tiên 'bắt sống' tàu do thám Mỹ
Hồ sơicon  23/01/2019 

Vụ Triều Tiên bắt giữ tàu tình báo Mỹ USS Pueblo đến nay vẫn là một trong những sự cố đáng xấu hổ nhất trong lịch sử quân sự của cường quốc số 1 thế giới.

Ngày này năm xưa: Máy bay chở tín đồ Hồi giáo gặp nạn thảm khốc
Ngày này năm xưa: Máy bay chở tín đồ Hồi giáo gặp nạn thảm khốc
Hồ sơicon  22/01/2019 

Ngày 22/1/1973, một chiếc máy bay chở các tín đồ Hồi giáo trở về từ thánh địa Mecca đã rơi tại Kano, Nigeria, khiến 176 người trên khoang thiệt mạng. Đây là thảm họa hàng không tồi tệ nhất vào thời điểm bấy giờ.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN