Vừa cải cách vừa e dè: Số lượng chưa đạt, chất lượng chưa ổn

Quy hoạch kinh doanh xăng dầu được bãi bỏ thì nhiều DN hưởng lợi. Nhưng đi tỉnh thì tôi quan sát thấy một số tỉnh không thích.

Có điều kiện kinh doanh được bãi bỏ mang lại rất nhiều tác động, nhưng có điều kiện kinh doanh được bãi bỏ hoàn toàn không có tác động gì. Thống kê của CIEM cho thấy, chỉ 30% số điều kiện kinh doanh được cắt giảm là thực chất và có tác động tích cực.

DN đến sở 52 lần xin giấy phép con, thời gian đâu làm việc

Đồng loạt cắt bỏ giấy phép con

Số lượng chưa đạt, chất lượng cũng chưa ổn

Ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) thốt lên như vậy khi bày ra trước mắt ông và các cộng sự là 33 nghị định mới để sửa đổi bổ sung, thay thế cho 88 nghị định có các nội dung về điều kiện đầu tư kinh doanh.

Nhiệm vụ của nhóm nghiên cứu Viện CIEM là phải dành cả tháng trời nghiền ngẫm hàng chục nghị định, xem con số điều kiện kinh doanh được bãi bỏ thực tế là bao nhiêu, số sửa đổi là bao nhiêu. Rồi “đong đếm” đến tác động đến DN, người dân.

“Chúng tôi thống kê sơ bộ vì khối lượng công việc không nghĩ quá nhiều như vậy, tốn nhiều thời gian đến thế”, ông Hiếu kể.

{keywords}
Các điều kiện kinh doanh vẫn đang được cắt giảm, đơn giản hóa.

Kết quả là, báo cáo của CIEM  đã thống kê được trong tổng số hơn 5.000 điều kiện kinh doanh, đã có 542 điều kiện kinh doanh được sửa đổi, 771 điều kiện kinh doanh được bãi bỏ, 111 điều kiện kinh doanh thay thế nhưng bổ sung đến 98 điều kiện kinh doanh và phát sinh, ban hành thêm 29 điều kiện kinh doanh.

Có nghĩa, theo yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa 50% điều kiện kinh doanh tại Nghị quyết 01/2018 của Chính phủ  thì con số “chưa đạt được”.

Số lượng chưa đạt, chất lượng cũng chưa ổn. Theo ông Phan Đức Hiếu, có điều kiện kinh doanh được bãi bỏ hoàn toàn không có tác động gì.

Dẫn chứng Nghị định 08/2018 sửa đổi, bổ sung Nghị định 83/2014 về kinh doanh xăng dầu, ông Hiếu cho biết: Tại điều 7 Nghị định 83 yêu cầu “Doanh nghiệp được thành lập theo quy định cả pháp luật, trong giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xăng dầu”. Sang đến Nghị định 08 điều kiện này được bãi bỏ.

“Điều kiện này được bãi bỏ có tác động gì không? Không có tác động gì”, ông Hiếu nói và cho hay trường hợp này được phân vào nhóm “tác động rất hạn chế”.

Chưa kể, ông Phan Đức Hiếu lo ngại có việc bổ sung thêm điều kiện kinh doanh, tái sinh những điều kiện kinh doanh mới.

Tuy nhiên, có điều kiện kinh doanh được bãi bỏ mang lại rất nhiều tác động. Ví dụ trong lĩnh vực xăng dầu, việc bãi bỏ về quy hoạch thương nhân được mở cửa hàng xăng dầu có tác động rất lớn cho hoạt động kinh doanh.

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM cho rằng “báo cáo này phản ánh đúng thực trạng hiện nay”, và rằng cải cách là điều “cực kỳ khó”.

“Cho đến nay bao nhiêu đợt cải cách đều chưa đạt được thành công, nhiều kiến nghị vẫn dừng ở mức kết quả rất thấp”, ông Nguyễn Đình Cung âu lo.

{keywords}
Môi trường kinh doanh của Việt Nam theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới vẫn chưa lọt top 4 ASEAN.

Vừa cải cách vừa e dè

Minh họa thêm cho báo cáo của CIEM, bà Nguyễn Minh Thảo phân tích về kết quả rà soát chất lượng cắt giảm điều kiện kinh doanh của 4 bộ là Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Bộ Thông tin và Truyền thông.

Tuy nhiên, bà Thảo thống kê được rằng chỉ có khoảng hơn 30% số điều kiện kinh doanh đã được cắt bỏ và sửa đổi thực chất, tạo thuận lợi cho DN. Trong số điều kiện được cắt giảm, đơn giản hóa, bà Thảo tỏ ra ấn tượng với Nghị định được Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng khi đã tiếp thu rất nhiều góp ý của cộng đồng.

Ngược lại, còn có điều kiện kinh doanh sau khi sửa đổi lại gây khó khăn hơn cho DN. Ví dụ chứng chỉ hành nghề giám sát thi công xây dựng tại Nghị định 100/2018 có điều kiện về hồ sơ thủ tục nhiều hơn so với quy định cũ tại Nghị định 59/2015/NĐ-CP.

“Vẫn còn nhiều quy định không rõ ràng, khó tiên liệu, tiềm ẩn rủi ro cho DN”, bà Nguyễn Minh Thảo chia sẻ.

Dù đánh giá cải cách điều kiện kinh doanh có nhiều điểm tích cực, song ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam vẫn băn khoăn: “Hiện chưa thống kê được trong số 50% điều kiện kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa ấy thì cắt giảm được bao nhiêu, đơn giản hóa được bao nhiêu. Tôi nghĩ không nên đánh đồng việc cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh là một mục tiêu mà phải tách ra làm hai. Bởi có thể bỏ một từ không có nhiều ý nghĩa cũng được thống kê là đơn giản hóa”.

Chia sẻ việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh là không hề đơn giản, ông Đậu Anh Tuấn dẫn chứng: Quy hoạch kinh doanh xăng dầu được bãi bỏ thì nhiều DN hưởng lợi. Nhưng đi tỉnh thì tôi quan sát thấy một số tỉnh không thích. Sở Công Thương không biết sao phải bãi bỏ. Họ đang có quyền chấp thuận cây xăng chỗ này, chỗ kia nên giờ bãi bỏ thấy trống vắng. Thế là họ phàn nàn lên tận lãnh đạo tỉnh.

Ngoài ra, nhiều văn bản dù thay đổi nhưng chưa thay đổi bản chất, có đơn giản hóa, nới hơn, bớt hồ sơ hơn nhưng cơ bản chưa thay đổi được phương thức quản lí.

“Chỉ có một số ít văn bản đi theo hướng thay đổi hẳn phương thức quản lí, như Nghị định 15 hướng dẫn Luật an toàn thực phẩm thay thế Nghị định 38. Trước là tiền kiểm, ngồi một chỗ xét duyệt thủ tục mất cả tháng. Giờ DN chỉ cần gửi thông báo đến cơ quan nhà nước, rồi từ đó cơ quan nhà nước sẽ hậu kiểm, kiểm tra giám sát, phạt nếu vi phạm”, ông Tuấn dẫn chứng nhưng cũng không quên giãi bày “hành trình để có Nghị định 15 này rất gian nan, phải có sự đồng hành của Chính phủ, Bộ y tế và các hiệp hội DN”.

Có nghị định thay đổi phương thức quản lý còn ít, e dè. Chẳng hạn, Nghị định 107 năm 2018 về kinh doanh xuất khẩu gạo, thay thế nghị định 109. Nghị định 107 có tạo thuận lợi hơn, có nới điều kiện xuất khẩu gạo hơn nhưng vẫn chưa thay đổi cơ bản phương thức quản lý.

“Tại sao xuất khẩu gạo không được làm thủ tục đăng kí mà phải xin phép. Nghị định 107 có ngoại lệ với gạo hữu cơ, gạo giàu dinh dưỡng nhưng tôi thấy vẫn có sự rụt rè, chưa mạnh dạn thay đổi hẳn cách thức quản lí. Đó là tư duy phổ biến ở nhiều Nghị định hiện nay”, ông Đậu Anh Tuấn thẳng thắn.

Theo chuyên gia này, bên cạnh cắt giảm, thì một điều quan trọng cần làm hiện nay là phải chuẩn hóa các điều kiện kinh doanh, để không phát sinh thêm những điều kiện “trên trời”.

“Khi rà soát hàng nghìn điều kiện kinh doanh từ thông tư để đưa lên Nghị định, chúng tôi mới thấy rằng các điều kiện ấy có tác động lớn đến xã hội nhưng ban hành không theo chuẩn mực nào cả. Cho nên phải có một cơ quan nào đó của Chính phủ đánh giá, rà soát, thẩm định tiêu chuẩn hóa lại tất cả các điều kiện kinh doanh cho chuẩn mực”, ông Đậu Anh Tuấn góp ý.

Giấy phép 'con', giấy phép 'cháu': Sao lại hành doanh nghiệp như vậy?

Giấy phép 'con', giấy phép 'cháu': Sao lại hành doanh nghiệp như vậy?

Hàng trăm điều kiện kinh doanh "con", hàng nghìn điều kiện kinh doanh "cháu" đang cản trở quá trình cải thiện môi trường kinh doanh, tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế.

Lương Bằng

tin nổi bật

Nhiệt điện tỷ USD 2 lần đội vốn, xong 7 năm vẫn chưa hẹn ngày quyết toán

Bộ Công Thương vừa gửi văn bản đôn đốc các bộ ngành cho ý kiến về phương án xử lý tồn tại liên quan đến quyết toán Dự án nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1.

GDP quý III tăng tới 13,67%, lạm phát vẫn thấp

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức 13,67% so với cùng kỳ năm trước. GDP 9 tháng năm 2022 tăng 8,83% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2011-2022.

Kiến nghị không mở karaoke, quán bar ở chung cư

Góp ý liên quan tới Luật Kinh doanh bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng không nên mở karaoke, kinh doanh quán bar ở chung cư vì dễ mất an toàn.

Chứng khoán, bất động sản hay nên gửi tiết kiệm để ‘ăn no ngủ kỹ’?

Chuyên gia kinh tế cho rằng, gửi tiết kiệm là lựa chọn an toàn, "ăn no ngủ kỹ" thời điểm này. Đầu tư chứng khoán sẽ có tính rủi ro cao.

Bắc Ninh sắp khởi công cây cầu nghìn tỷ kết nối Hải Dương

Cầu Kênh Vàng kết nối Bắc Ninh - Hải Dương dự kiến được khởi công vào cuối năm 2022 với kinh phí hơn 1.700 tỷ đồng. Dự án đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế, xã hội, phục vụ dân sinh giữa hai tỉnh.

Không có nhà đầu tư điện than BOT nào tự nguyện dừng dự án

Bộ Công Thương cho biết không có chủ đầu tư dự án nhiệt điện BOT nào tự nguyện dừng dự án. Vì vậy, để tránh rủi ro pháp lý và đền bù nhà nước, cần tiếp tục để trong Quy hoạch điện 8 các dự án này, nhất là các dự án BOT có chủ đầu tư nước ngoài.

Đế chế Shopee lung lay

Tham vọng trở thành một siêu ứng dụng, Shopee đang đối mặt với nhiều thách thức tại hầu hết thị trường, trong đó có Việt Nam.

Mỗi năm có 160 triệu tấn, ‘mỏ vàng’ vẫn chưa khai thác của Việt Nam

Chỉ 1 triệu tấn phụ phẩm của ngành thủy sản, nếu đưa hết vào chế biến ra các sản phẩm giá trị cao có thể thu thêm 4-5 tỷ USD. Nông nghiệp nước ta có 160 triệu tấn phụ phẩm/năm, nhưng "mỏ vàng" bị bỏ phí.

Lãi suất tăng, doanh nghiệp khó càng thêm khó

Vẫn đang đối mặt với chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao, sắp tới các DN có thể phải chịu thêm lãi suất vay vốn ngắn hạn tăng. Khó chồng khó khiến nhiều DN lo ngại.

Gỡ ‘thẻ vàng’ IUU, Phó Thủ tướng yêu cầu mở đợt cao điểm kiểm tra

Để sớm gỡ “thẻ vàng” IUU, đồng thời chuẩn bị tốt cho việc tiếp, làm việc với Đoàn thanh tra của EC trong tháng 10 tới, Phó Thủ tướng yêu cầu mở đợt cao điểm kiểm tra.

Bộ Công Thương đề nghị đấu giá quyền khai thác mỏ sắt 100 triệu tấn

Bộ Công Thương cho rằng trong trường hợp các nhà đầu tư khác muốn tham gia khai thác mỏ sắt Quý Xa thì thực hiện theo hình thức đấu giá quyền khai thác khoáng sản để lựa chọn nhà đầu tư.

‘Giáo sư’ ba ba và hành trình tăng tài sản theo cấp số nhân

Khởi nghiệp ở tuổi 35 với 45 triệu đồng, ông Nguyễn Văn Nghị gây dựng cơ ngơi tiền tỷ từ việc nuôi giống ba ba gai ở xã Cát Thịnh, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.

Nắn tiền đổ vào địa ốc, giảm ngay việc cho vay mua biệt thự

Nếu tỷ lệ giải ngân tín dụng để mua một căn biệt thự giảm xuống thì có thể tăng cấp vốn tương đương 10 căn nhà bình thường khác. Từ đó, lành mạnh hóa tiền vào bất động sản.

Nhiều nước muốn tham gia CPTPP

Thời gian gần đây, một số nền kinh tế đã bày tỏ sự quan tâm tới việc gia nhập Hiệp định CPTPP. Sau Vương quốc Anh, đến lượt Trung Quốc, Đài Loan, Ecuador và Costa Rica... cũng xin gia nhập CPTPP.

Người trưởng thành tại Trung Quốc giàu hơn châu Âu

Trung Quốc có tốc độ tăng trưởng ấn tượng và đang gây áp lực lên khu vực châu Âu về khối lượng tài sản trung bình của người dân.