Tọa đàm "Tận dụng quy tắc xuất xứ trong EVFTA và ý nghĩa đối với doanh nghiệp trong bối cảnh chính sách thuế đối ứng" vừa được Tạp chí Công Thương tổ chức sáng 9/10.

Tại tọa đàm, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cập nhật một số thông tin sau 5 năm thực thi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA).

Cụ thể, kể từ tháng 8/2020 (khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực) đến hết năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam sang EU đã tăng từ mức 17,9 tỷ USD lên 51,72 tỷ USD; kim ngạch xuất khẩu hàng hóa được cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) ưu đãi theo EVFTA tăng từ 26,6 tỷ USD lên 48,13 tỷ USD; tỷ lệ hàng hóa cấp C/O tăng từ 14,8% lên 35,1%.

“Tỷ lệ cấp C/O ưu đãi trong EVFTA đạt 35,1% là con số khá tích cực, nhưng cũng không có nghĩa 65% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa còn lại đi EU hiện đang chịu thuế cao. Một số mặt hàng, dòng hàng tại Liên minh châu Âu (EU) đã có mức thuế nhập khẩu thấp rồi. Có những mặt hàng, sản phẩm không nhất thiết phải có giấy chứng nhận xuất xứ thì mới có mức thuế như mong muốn”, bà Hiền phân tích thêm.

W-Ba Hien Cuc XNK.jpg
Bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương.

Nhấn mạnh rằng việc sử dụng C/O hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ trong khuôn khổ EVFTA đang tăng dần, song bà Hiền cũng lưu ý, các mặt hàng và thị trường khác nhau có tỷ lệ cấp C/O hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ khá khác nhau.

3 mặt hàng cụ thể được bà Hiền dẫn làm ví dụ. Một là thủy sản. Từ tháng 8/2020 đến hết năm 2024, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã tăng từ khoảng 598 triệu USD lên 1,10 tỷ USD; kim ngạch xuất khẩu thủy sản có C/O tăng từ 421 triệu USD lên 808 triệu USD. Mức tăng của tỷ lệ hàng xuất khẩu được cấp C/O với kim ngạch xuất khẩu thủy sản khá tương đồng.

Hai là dệt may. Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 1,64 tỷ USD lên 4,24 tỷ USD, nhưng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may có C/O chỉ tăng từ 97 triệu USD lên 1,36 tỷ USD. Vẫn còn khoảng cách khá rộng giữa số lượng hàng xuất khẩu được cấp C/O hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ so với kim ngạch xuất khẩu thực tế của mặt hàng dệt may. 

Ba là giày dép. Kim ngạch xuất khẩu sang EU năm 2024 đạt 5,89 tỷ USD thì kim ngạch xuất khẩu giày dép có C/O cũng đạt 5,74 tỷ USD. Đồng nghĩa gần như các lô hàng giày dép xuất khẩu đi EU đều có giấy chứng nhận xuất xứ hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ trong khuôn khổ EVFTA.

“Mặt hàng da giày có tỷ lệ chứng nhận xuất xứ trên 95%, nhưng mặt hàng dệt may chỉ khoảng 35%. Con số 35,1% chỉ là con số trung bình của các mặt hàng”, bà Hiền nói.

Về sự khác biệt giữa các thị trường, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho hay, Đức, Hà Lan hoặc Pháp (những thị trường nhập khẩu có cảng biển) có tỷ lệ cấp C/O hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ cao hơn hẳn những thị trường bên trong nội địa của EU.

Nữ Phó Cục trưởng khuyến nghị, mỗi doanh nghiệp xuất khẩu sang EU cần chủ động tìm hiểu quy tắc xuất xứ của từng thị trường, lưu trữ hồ sơ đầy đủ và chỉ sử dụng nguồn thông tin chính thống để tránh rủi ro. Bởi quy tắc xuất xứ chính là sợi dây nối giữa chính sách thương mại và năng lực sản xuất thực tế.

Thông tin vui được bà Hiền chia sẻ, Bộ Công Thương đã và đang tập trung triển khai một loạt giải pháp đồng bộ để hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao tỷ lệ sử dụng chứng từ chứng nhận xuất xứ ưu đãi. Đáng chú ý là tăng cường tập huấn và đào tạo mang tính “cầm tay chỉ việc” đến từng doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu về đáp ứng các quy tắc xuất xứ trong hiệp định thương mại tự do và các cam kết quốc tế.

"Chúng tôi đặc biệt chú trọng việc giúp doanh nghiệp hiểu đúng và chủ động áp dụng quy tắc xuất xứ, bởi đây là yếu tố then chốt để tận dụng ưu đãi thuế quan," bà Hiền bày tỏ.

Thực hiện Chỉ thị 29/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thúc đẩy xuất khẩu, phát triển thị trường ngoài nước, Cục Xuất nhập khẩu đang triển khai nhiều giải pháp như: Hoàn thiện cơ chế, chính sách minh bạch về xuất xứ hàng hóa; Phối hợp với hải quan các nước nhập khẩu trong xác minh xuất xứ; Cải cách thủ tục hành chính và tham vấn quy trình sản xuất trong đàm phán hiệp định thương mại tự do (FTA)…