1,6 triệu lượt khách hàng dừng giao dịch nghi lừa đảo, 'cứu' 5.500 tỷ đồng

Thông tin này được ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cho biết tại buổi họp báo công bố sự kiện Chuyển đổi số ngân hàng sáng 11/8. 

Ông Dũng cũng thông tin về kết quả vận hành hệ thống cảnh báo giao dịch đáng ngờ đang được triển khai tại 16 ngân hàng (hệ thống SIMO). Tính đến hết tháng 7/2026, hệ thống đã phát cảnh báo tới 4,9 triệu lượt khách hàng, trong đó có 1,6 triệu lượt khách hàng hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo, qua đó bảo vệ an toàn số tiền 5.200 tỷ đồng. 

Đại diện Vụ Thanh toán cho biết, thời gian tới sẽ tiếp tục mở rộng và triển khai hệ thống SIMO ra toàn ngành.

Liên quan đến nỗ lực bảo vệ tài sản cho doanh nghiệp và người dân trước tình trạng lừa đảo trực tuyến, vừa qua NHNN đã gửi công văn đến các TCTD về quy chế thời gian chờ đối với giao dịch nghi ngờ lừa đảo. Cơ quan này đã chỉ đạo các TCTD cung cấp tính năng cho các khách hàng chủ động thiết lập thời gian chờ tối thiểu 24 giờ và hạn mức giao dịch đối với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến đến tài khoản mới.

Theo đó, hạn mức giao dịch mặc định là 400 triệu đồng, với thời gian chờ tối thiểu 24 giờ. Khách hàng có thể chủ động điều chỉnh hạn mức hoặc không đăng ký tính năng này.

Theo ông Dũng, trong giai đoạn bùng nổ của thanh toán trực tuyến 2021-2026, hệ thống thanh toán trực tuyến tăng bình quân 30%/năm, hệ thống chuyển mạch bù trừ điện tử tăng 50,2%/năm về số lượng và 30,85%/năm về giá trị.

Đến hết năm 2025, có 89% người dân Việt Nam trưởng thành đã có tài khoản thanh toán. Tổng giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 tương đương 28 lần GDP.

Thanh toán qua di động cũng tăng mạnh, bình quân 73,23%/năm về số lượng và 52,5%/năm về giá trị.

Ông Bùi Quang Cương - Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối CNTT, Ngân hàng TPBank, cho biết, AI đang giúp ngân hàng phân tích hàng triệu giao dịch và tín hiệu hành vi để phát hiện bất thường, cảnh báo gian lận gần thời gian thực. Vai trò này ngày càng quan trọng khi các hình thức lừa đảo sử dụng AI, lừa đảo giả mạo (phishing) và thao túng tâm lý (social engineering) trở nên tinh vi hơn.

Với ngân hàng, AI không chỉ làm tăng năng suất lao động, giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng dịch vụ, quản trị rủi ro tốt hơn mà còn giúp ngân hàng hiểu khách hàng tốt hơn, ra quyết định tốt hơn và phục vụ khách hàng tốt hơn.

Tuy nhiên, ông Cương cho rằng hiệu quả của AI phụ thuộc lớn vào dữ liệu, trong khi dữ liệu ngân hàng nằm rải rác trên nhiều hệ thống, chất lượng chưa đồng nhất; đồng thời phát sinh vấn đề quyền sử dụng dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sự đồng thuận của khách hàng.

AI, đặc biệt Generative AI, có thể đưa ra kết quả không chính xác hoặc khó giải thích. Vấn đề này đặc biệt quan trọng với tín dụng, đầu tư, quản trị rủi ro và các quyết định ảnh hưởng trực tiếp tới khách hàng. Đồng thời AI cũng có thể bị tội phạm sử dụng để tạo deepfake, giả mạo danh tính, phishing và social engineering ở quy mô lớn.

“Cần giải quyết vấn đề trách nhiệm khi AI đưa ra khuyến nghị hoặc quyết định, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, minh bạch thuật toán và sử dụng AI có trách nhiệm”, ông Bùi Quang Cương nói.