Thế hệ trẻ lớn lên cùng sự phát triển của công nghệ, từ việc tự học lập trình bằng cách thay đổi giao diện mạng xã hội, tải nhạc trực tuyến cho đến việc tự biên tập âm nhạc. Ngược lại, thế hệ đi trước thường cần đến sự hỗ trợ của con cháu để sử dụng các thiết bị công nghệ cơ bản.

Việc hướng dẫn người trên 50 tuổi các thao tác như sao chép, dán dữ liệu, mở nhiều tab trình duyệt hay sử dụng dịch vụ truyền hình trực tuyến vốn đã không dễ dàng. Do đó, việc giúp họ tiếp cận và sử dụng an toàn, hiệu quả các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT, Gemini, Claude hay Perplexity lại càng khó khăn hơn.

chatgpt older shutterstock
Người dùng trên 50 tuổi thường mắc một số sai lầm chung khi sử dụng chatbot AI. Ảnh: Shutterstock

Qua quan sát thực tế, dưới đây là 7 sai lầm phổ biến của người dùng lớn tuổi và cách khắc phục:

1. Sử dụng AI như một công cụ tìm kiếm truyền thống

Sai lầm phổ biến nhất là việc người dùng đặt những câu hỏi ngắn và cơ bản như cách dùng Google. Thay vì hỏi: "Bài tập thể dục tốt nhất cho người ở độ tuổi 60 là gì?", người dùng nên coi chatbot là một cộng sự để đối thoại.

Câu lệnh (prompt) tốt hơn sẽ là: "Hãy phỏng vấn tôi và xây dựng một kế hoạch tập luyện phù hợp với một người bị đau lưng, dựa trên lịch trình làm việc và mục tiêu sức khỏe của tôi".

Việc cung cấp càng nhiều ngữ cảnh về kinh nghiệm sống, thói quen cá nhân và công việc sẽ giúp công cụ đưa ra câu trả lời chi tiết và cá nhân hóa thay vì những thông tin chung chung.

2. Chỉ dùng AI để tra cứu thay vì hỗ trợ ra quyết định

Người dùng lớn tuổi thường chỉ khai thác thông tin bề nổi mà bỏ qua khả năng phân tích của công nghệ. Công cụ này rất hữu ích khi cần so sánh các lựa chọn trước khi mua sắm, kiểm tra tính khả thi của một kế hoạch, lập lộ trình cho một chuyến đi hoặc mô phỏng các kết quả trước khi đưa ra quyết định lớn trong đời. 

Khi sử dụng cho mục đích này, người dùng cần cung cấp thông tin chi tiết nhưng tuyệt đối không nhập các dữ liệu nhạy cảm (tên riêng, tài khoản tài chính, email, địa chỉ nhà).

3. Tin tưởng tuyệt đối vào mọi câu trả lời của AI

Thế hệ từng khuyên con cháu không nên tin vào mọi thứ trên mạng Internet hiện lại có xu hướng tin vào tất cả những gì chatbot phản hồi về các vấn đề sức khỏe, pháp lý hoặc tài chính. Người dùng không bao giờ được coi trí tuệ nhân tạo là nguồn thông tin duy nhất, mà cần đối chiếu nó với các nguồn tài liệu chính thống và đáng tin cậy.

4. Dễ bị lừa bởi hình ảnh và video giả mạo

Nhiều người dùng lớn tuổi thường chia sẻ các bức ảnh hoặc video được tạo ra rõ ràng bằng công nghệ nhưng lại tin đó là ảnh thật. Những dấu hiệu nhận biết nội dung giả mạo bao gồm: hình ảnh có độ bóng bất thường, các đường nét trên khuôn mặt thiếu tự nhiên, bàn tay có thừa ngón, bóng đổ sai hướng hoặc các đoạn văn bản trong ảnh bị mờ nét, sai chính tả.

5. Từ bỏ chỉ sau một câu lệnh đầu tiên

Nhiều người có tâm lý bỏ cuộc ngay nếu lượt phản hồi đầu tiên của chatbot không cho ra kết quả hoàn hảo như kỳ vọng. Bản chất của các công cụ này là trò chuyện luân phiên. Những câu lệnh tiếp nối như: "Hãy viết ngắn gọn và thân thiện hơn" hoặc "Hãy đưa ra góc nhìn phản biện" sẽ giúp hệ thống đào sâu vấn đề và cải thiện chất lượng câu trả lời.

6. Ngại tiếp cận vì nghĩ công nghệ không dành cho mình

Nhiều người lớn tuổi từ chối sử dụng vì cho rằng đây là công cụ chuyên biệt của giới công nghệ. Thực tế, ứng dụng này hỗ trợ rất tốt cho các nhu cầu hàng ngày của họ như tìm kiếm công thức nấu ăn, lên lịch trình kỳ nghỉ, hỏi đường hoặc giải đáp các thắc mắc thường thức về sức khỏe.

7. Lo ngại cực đoan về vấn đề bảo mật và lừa đảo

Nỗi sợ bị lộ dữ liệu cá nhân hoặc bị lừa đảo khiến nhiều người tránh xa công nghệ mới. Để đảm bảo an toàn, người dùng chỉ cần thực hiện các bước cơ bản: xóa các đoạn chat cũ khi không còn dùng đến, tắt quyền truy cập vị trí và hình ảnh cá nhân, không nhập thông tin mật, tắt tính năng "Ghi nhớ" (Memory) của chatbot bằng cách tìm hiểu phần cài đặt quyền riêng tư của từng ứng dụng.

(Theo Tom’s Guide)