8 năm lần tìm 3 rãnh mộ chôn khoảng 900 liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng

Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang Đô thành (Chí Hòa - Sài Gòn) - nay là công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TPHCM - diễn ra sáng 8/6. 

Tại đây, Đại tá Bùi Yên Tĩnh - Phó cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam - đánh giá hồ sơ định vị 3 rãnh mộ tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng do kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng chủ trì, được thực hiện từ năm 2018 đến nay, là công trình "rất công phu".

Ròng rã 4 năm để xác định 3 bức ảnh cùng một địa điểm

Theo Đại tá Tĩnh, nhóm nghiên cứu sử dụng nguồn tư liệu đa dạng gồm ảnh hiện trường, không ảnh và ảnh vệ tinh của Mỹ, Pháp, bản đồ đô thành Sài Gòn nhiều tỷ lệ (1/10.000, 1/12.500, 1/25.000) qua các năm 1958-1966, bản đồ TPHCM sau năm 1975, báo cáo quân sự và lời kể nhân chứng.

Có 3 bức ảnh hiện trường thu thập từ nhiều nguồn khác nhau trên mạng được xâu chuỗi để xác định đây thực chất là cùng một địa điểm, cùng thời điểm và cùng sự kiện. Để đi đến kết luận này, nhóm mất 4 năm phân tích địa hình, địa vật, nhân vật và các yếu tố đặc trưng trong ảnh.

"Bằng biện pháp kỹ thuật, chúng ta đã chứng minh được 3 bức ảnh đó thực sự liên quan đến nhau, cả về không gian, thời gian và sự kiện" - Đại tá Tĩnh nhấn mạnh.

Kết quả đối khớp cho thấy 4 dãy nhà 2 tầng và tháp nước trong ảnh hiện trường trùng khớp với không ảnh năm 1972 chụp khu vực cư xá Bắc Hải (quận 10 cũ). Từ đó, nhóm khẳng định các bức ảnh được ghi lại trong khuôn viên công viên Lê Thị Riêng hiện nay - khi đó được gọi là nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, người chụp quay lưng ra đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách mạng tháng Tám).

Đối chiếu thêm với báo cáo của Bộ Tổng tham mưu quân đội Việt Nam Cộng hòa và báo cáo MACV, nhóm xác định sự kiện diễn ra khoảng 8-10h ngày 12/2/1968.

Rãnh mộ số 3 đã đủ cơ sở, số 1 và 2 cần thêm dữ liệu

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu định vị từng rãnh mộ bằng cách đối khớp ảnh hiện trường với ảnh vệ tinh năm 1972, dùng tháp nước và các dãy nhà làm vật chuẩn, kết hợp phát hiện dấu xáo trộn bề mặt dạng rãnh.

Quy trình được lặp lại với không ảnh năm 1969 để kiểm tra chéo. Sau đó, các vị trí nghi vấn được chuyển lên bản đồ Sài Gòn tỷ lệ 1/10.000 năm 1968, rồi chuyển đổi hệ tọa độ và chồng xếp với ảnh vệ tinh các năm 2002, 2024.

Ngoài ra, nhóm tổng hợp thông tin thu gom tử sĩ sau trận Mậu Thân tại khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn, lịch sử giải tỏa nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, kết quả tìm kiếm quy tập trước đây và lời kể nhân chứng để ước tính số lượng.

Sau quá trình dài thu thập và nghiên cứu, nhóm xác định 3 rãnh mộ tập thể với khoảng 900 liệt sĩ.

Phó cục trưởng Cục Tác chiến kết luận vị trí rãnh mộ số 3 đã có cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, đủ độ tin cậy. Trong khi đó, rãnh mộ số 1 và số 2 cần tiếp tục mở rộng nghiên cứu, bổ sung thông tin liên quan.

Cũng tại hội thảo, Thiếu tướng Trần Chí Tâm - Phó chính ủy Quân khu 7, Trưởng Ban chỉ đạo 515 Quân khu 7 - nhấn mạnh các rãnh mộ rộng từ 500-1.200m² đã được khoanh vùng qua quá trình nghiên cứu bài bản, số chiến sĩ có thể chôn cất tại đây rất lớn, trong khi địa hình sau gần 60 năm đã biến đổi hoàn toàn. Ông yêu cầu triển khai tìm kiếm, quy tập theo đúng quy trình khoa học, không được nóng vội.

Ban chỉ đạo 515 Quân khu 7 đề nghị TPHCM huy động các trường như Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, Trường ĐH Bách khoa cùng các cơ quan chuyên ngành vào cuộc, sử dụng khảo sát địa vật lý, radar xuyên đất và phân tích địa tầng để khoanh vùng chính xác trước khi đào tìm.

Đánh giá toàn diện nguồn tư liệu về khu mộ liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị RiêngPhó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu rà soát, thẩm định toàn diện các nguồn tư liệu, bảo đảm đầy đủ căn cứ khoa học và pháp lý trước khi triển khai khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực nghi có mộ liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng.