Sáng 8/6, Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tổ chức hội thảo xác minh kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể từng được an táng tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là khu vực Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM).
Mỗi ký ức được nhắc lại đều mang ý nghĩa đặc biệt
Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh đây không chỉ là hội thảo khoa học mà còn là dịp làm sáng tỏ những sự thật lịch sử chưa được giải đáp trọn vẹn, thể hiện đạo lý "đền ơn đáp nghĩa" của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ.
Theo Phó Thủ tướng, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại khu vực Sài Gòn - Gia Định. Sau các trận giao tranh, chính quyền Sài Gòn thu gom hài cốt và chôn cất tập thể tại Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa).
Sau ngày đất nước thống nhất, từ năm 1978 đến 1983, khu nghĩa trang được giải tỏa để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng. Quá trình san lấp làm địa hình thay đổi hoàn toàn, dù trong thi công đã phát hiện một số dấu tích và hài cốt liệt sĩ.
Năm 1995, cơ quan chức năng tổ chức khảo sát nhưng không đạt kết quả do thiếu phương tiện kỹ thuật và tư liệu.
"Nỗi trăn trở ấy vẫn luôn canh cánh trong lòng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố", Phó Thủ tướng chia sẻ.
Thời gian gần đây, khi nhiều tài liệu quân sự và kho ảnh giải mật từ phía Mỹ được cung cấp cho Việt Nam, kết hợp lời kể của các nhân chứng, sự phối hợp của nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ và Bộ Tư lệnh TPHCM đã giúp hồ sơ tìm kiếm dần được bổ sung và củng cố.
Phó Thủ tướng nhận định, đây là "cơ sở thực tiễn vô cùng quý giá" để tiến tới khai quật. Bà yêu cầu hội thảo thống nhất ba vấn đề then chốt.
Thứ nhất, đánh giá toàn diện, cẩn trọng độ tin cậy của toàn bộ nguồn tư liệu lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn, để có thể khẳng định chắc chắn rằng các điểm được xác định trong khu vực Công viên Lê Thị Riêng đúng là nơi chôn cất tập thể liệt sĩ trong Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Thứ hai, làm rõ quy mô, phạm vi và khả năng tồn tại của khu mộ sau gần 60 năm; thống nhất phương án thăm dò và khai quật kết hợp giữa phương pháp truyền thống với công nghệ hiện đại, đặc biệt là radar xuyên đất quét ngầm kết hợp hệ thống định vị không ảnh và bản đồ lịch sử, nhằm đảm bảo độ chính xác cao nhất.
Thứ ba, đề xuất cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng để triển khai khai quật thực địa "đúng quy trình, khoa học, thận trọng và an toàn tuyệt đối".
"Chiến dịch đang thôi thúc chúng ta từng ngày, từng giờ, từng phút. Mỗi thông tin được kiểm chứng, mỗi tư liệu được đối chiếu, mỗi ký ức được nhắc lại hôm nay đều mang ý nghĩa rất đặc biệt, để những người lính năm xưa sớm được trở về với quê hương và đồng đội", Phó Thủ tướng xúc động nói.
Mong sớm đón các liệt sĩ về quê hương
Tại hội thảo, ông Nguyễn Quốc Độ - đại diện Câu lạc bộ truyền thống kháng chiến khối vũ trang biệt động Sài Gòn - Gia Định cho biết, nhiều gia đình chiến sĩ biệt động đến nay vẫn mong mỏi tìm được hài cốt người thân để đưa về quê hương an táng. Ông kỳ vọng hội thảo sẽ góp phần làm sáng tỏ các căn cứ, tạo cơ sở cho việc tìm kiếm, quy tập liệt sĩ trong thời gian tới.
Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) cho biết, quá trình nghiên cứu vị trí mộ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng đã thu thập được nhiều tư liệu giá trị, trong đó có 3 bức ảnh lịch sử quan trọng.
Trước đó, nhóm nghiên cứu gồm Bộ Tư lệnh TPHCM và kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng đã dành 4 năm đối chiếu, xác minh để khẳng định 3 bức ảnh chôn cất liệt sĩ năm 1968 đều được chụp tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là Công viên Lê Thị Riêng.
Từ các phân tích, nhóm nghiên cứu kết luận tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng hiện có ít nhất 5 dãy mộ tập thể, gồm 3 dãy đã được tư liệu hóa, 1 dãy chôn ngày 18/2/1968 liên quan đến Tiểu đoàn 1 Trung đoàn Đồng Nai và 1 dãy gần cổng nghĩa trang cũ sát đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám) theo lời kể của các nhân chứng.
Ban Chỉ đạo 515 TPHCM cũng đề xuất xem xét phương án tôn tạo khu vực thành nơi tưởng niệm chung cho cả chiến sĩ lẫn đồng bào đã ngã xuống trong trận Mậu Thân, đồng thời kêu gọi những ai còn nắm giữ thông tin về các địa điểm chôn cất khác hãy liên hệ cơ quan chức năng.
Kết thúc hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu UBND TPHCM khẩn trương xây dựng kế hoạch tổng thể, phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và huy động các trường đại học, tổ chức, doanh nghiệp có liên quan vào cuộc.
Về tiến độ, bà yêu cầu ưu tiên khai quật trước tại những vị trí đã xác định rõ, trước mắt là dãy mộ thứ ba - theo nguyên tắc "rõ ở đâu làm trước, chưa rõ tiếp tục xác định". Toàn bộ phương án phải hoàn thành để khởi động khai quật chậm nhất vào đầu tháng 7, hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7).
.svg){kind=icon}
