Theo công ty nghiên cứu Revelio Labs, số lượng tin tuyển dụng cho các vị trí entry-level tại Mỹ đã giảm tới 35% trong vòng 18 tháng qua, phần lớn do tác động của AI.
Ở góc nhìn ban đầu, bài toán dường như rất rõ ràng: hoặc doanh nghiệp tận dụng AI để tăng tốc độ và tiết kiệm chi phí, hoặc tiếp tục duy trì tầng nhân sự trẻ - vốn là nền móng truyền thống giúp tổ chức vận hành và phát triển.
Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều.
Việc cắt giảm nhân sự cấp đầu vào có thể mang lại lợi ích ngắn hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro dài hạn. Thiếu lực lượng trẻ, đặc biệt là “công dân số”, doanh nghiệp có thể chậm ứng dụng AI, suy yếu kế hoạch kế nhiệm, gián đoạn chuyển giao tri thức và khó làm mới văn hóa. Nếu không có “điểm vào” cho nhân sự mới, tương lai lực lượng lao động kỳ vọng có thể không thành hiện thực. Đồng thời, nhiều công việc tưởng sẽ do AI đảm nhiệm lại bị đẩy lên cấp cao, khiến quản lý và nhân sự cấp cao quá tải, kiệt sức và giảm gắn kết.
Cần nhìn lại mối quan hệ giữa AI và công việc cấp đầu vào
Việc lựa chọn giữa năng suất AI và tuyển dụng nhân sự cấp đầu vào không phải bài toán “hoặc - hoặc”. Trong thế giới “AI-first”, nhân sự trẻ ngày càng quan trọng. Ngay cả doanh nghiệp ứng dụng AI mạnh vẫn tuyển dụng lớn, vì AI không thay thế mà thay đổi cách làm việc. “Digital natives” thích nghi nhanh, tạo giá trị sớm, tiếp cận tri thức nhanh hơn. AI giúp họ học nhanh, thử nghiệm nhiều và thăng tiến sớm. Đây là lợi thế cạnh tranh và nguồn lãnh đạo kế cận bền vững.
Công việc cấp đầu vào sẽ thay đổi ra sao trong kỷ nguyên AI?
Thực tế, công việc cấp đầu vào không biến mất, mà đang được tái định nghĩa. Khi ngày càng nhiều sinh viên bước vào thị trường lao động với kỹ năng AI được đào tạo từ nhà trường, bản chất công việc cũng thay đổi - cả về nội dung lẫn vị trí trong “kim tự tháp nhân sự”.
Một số xu hướng nổi bật bao gồm:
Từ thực thi nhiệm vụ sang đưa ra phán đoán
Nhân sự mới sẽ không còn dành phần lớn thời gian cho các công việc lặp đi lặp lại mang tính thủ công. Thay vào đó, họ sẽ tham gia sớm hơn vào các nhiệm vụ đòi hỏi tư duy và phán đoán.
Ví dụ, họ có thể đảm nhận việc kiểm tra, giám sát kết quả do AI tạo ra, phát hiện sai lệch hoặc chuyển các trường hợp phức tạp tới chuyên gia xử lý.
Trở thành “cầu nối tri thức” giữa AI và đội ngũ cấp cao
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào quản lý hay người hướng dẫn, nhân sự trẻ có thể sử dụng AI để khám phá ý tưởng mới, kiểm chứng giả thuyết và thực hiện các thử nghiệm nhanh (micro-experiments).
Họ cũng có thể khai thác AI để phát hiện xu hướng mới, thu thập và cung cấp thông tin cho đội ngũ cấp cao ra quyết định.
Kết nối công cụ AI và hoạt động thực tế của doanh nghiệp
Nhân sự cấp đầu vào sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát quy trình, phát hiện điểm nghẽn, đảm bảo chất lượng đầu ra của AI và tối ưu hóa luồng công việc.
Qua đó, họ góp phần xây dựng một lực lượng lao động tương lai vừa hiểu công nghệ, vừa hiểu bối cảnh kinh doanh - yếu tố then chốt để AI thực sự tạo ra giá trị.
Doanh nghiệp cần làm gì để thích ứng?
Để tận dụng hiệu quả làn sóng này, doanh nghiệp cần chủ động thiết kế lại cách tiếp cận đối với nhân sự cấp đầu vào.
Thứ nhất, xây dựng lộ trình phát triển có cấu trúc.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc giao cho nhân sự mới các nhiệm vụ có mức độ rủi ro thấp, đồng thời cung cấp các chương trình đào tạo để họ nhanh chóng chuyển sang những công việc phức tạp hơn, đặc biệt là các kỹ năng mang tính “con người” như tư duy phản biện, ra quyết định và giao tiếp.
Thứ hai, tuyển dụng dựa trên cả kỹ năng và năng lực “hiểu AI”.
Không chỉ cần biết sử dụng công cụ, nhân sự mới cần có khả năng đánh giá khi nào nên dùng AI, cách đặt câu hỏi cho AI, cách kiểm chứng và cải thiện kết quả. Nói cách khác, doanh nghiệp cần đánh giá cả “tư duy AI” chứ không chỉ “kỹ năng AI”.
Thứ ba, kết hợp nhân sự mới với nhân sự giàu kinh nghiệm.
Việc ghép cặp giữa nhân sự trẻ và nhân sự lâu năm sẽ giúp rút ngắn thời gian hiểu bối cảnh kinh doanh, nâng cao khả năng đánh giá đầu ra của AI và đảm bảo việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm.
Con đường phía trước: cân bằng giữa hiệu quả và con người
Trong kỷ nguyên AI, lãnh đạo có cơ hội vừa nâng cao hiệu quả vừa phát triển con người, nhưng cần cân bằng giữa tối ưu chi phí và đầu tư vào nhân sự cấp đầu vào. Bằng cách duy trì và tái định nghĩa các vị trí này, doanh nghiệp có thể xây dựng lực lượng “lao động số” thúc đẩy chuyển đổi và tạo nguồn lãnh đạo kế cận. AI không xóa bỏ “entry-level”, mà mở ra cách mới để con người học hỏi, làm việc và phát triển.
(Nguồn: The World Economic Forum)
.svg){kind=icon}
