Bán thương hiệu quốc gia: Chọn nội hay ngoại?

Các tập đoàn nước ngoài luôn có sẵn hàng tỷ USD và hàng năm trời chờ đợi để mua bằng được những doanh nghiệp (DN) hàng đầu Việt Nam nhằm thâu tóm thị trường.

Các tập đoàn nước ngoài luôn có sẵn hàng tỷ USD và hàng năm trời chờ đợi để mua bằng được những doanh nghiệp (DN) hàng đầu Việt Nam nhằm thâu tóm thị trường.

Bán DN cho đối tác ngoại, thu hút đầu tư hay thoái vốn DN nhà nước có thể thu được nhiều hơn so với bán cho DN trong nước nhưng về dài hạn, khi các nhà đầu tư nước ngoài đã chi phối thị trường thì nền kinh tế sẽ dần phụ thuộc vào ngoại lực

Đại gia ngoại… vô địch chuyển giá

Sau 12 năm vào Việt Nam, được hưởng rất nhiều ưu đãi để phát triển hệ thống 12 siêu thị trên cả nước, Metro Việt Nam đã bán lại cho người Thái lấy 900 triệu USD ra đi, để lại một quá trình hoạt động gần như thua lỗ, đóng thuế TNDN không đáng kể. Thậm chí, trước khi rút lui, ông lớn này còn dính án chuyển giá, ẩn lậu thuế hơn 500 tỷ đồng.

Trước Metro là “ông lớn” Coca Cola. Từ mô hình liên doanh, Coca Cola “mượn đường diệt Quắc” đánh bật các đối tác Việt như Vinafimex, Nước giải khát Đà Nẵng ra khỏi liên doanh vì duy trì lỗ gần 20 năm. Mãi đến 2014, khi nhiều sức ép về chuyển giá được đặt ra, Coca Cola mới bắt đầu báo lãi và thực hiện nghĩa vụ thuế. “Chiêu trò” tương tự cũng được đặt ra nghi vấn với PepsiCo.

{keywords}
Thương vụ tỷ USD và vết đen chuyển giá: Dấu ấn của Metro

Trong đợt 'đánh' chuyển giá vào 2013, KeangNam - đại gia đình đám với tòa nhà cao nhất Việt Nam cũng bị ngành thuế phát hiện gian dối thuế và chuyển giá với tổng giá trị bị điều chỉnh lên đến 1.200 tỷ đồng sau 5 năm liên tục báo lỗ.

Theo công bố của Tổng cục thuế trong cuộc tổng rà soát vào 2013 về kết quả kinh doanh đối với 5.531 DN FDI (chiếm khoảng gần 60% số DN FDI đang hoạt động), thì có tới 3.175 doanh nghiệp có số lỗ luỹ kế đến thời điểm đánh giá. Nhiều địa phương tuy thu hút vốn FDI khá nhưng tỷ lệ FDI báo lỗ qua các năm cũng luôn luôn trên dưới 50%.

Thực tế, rất nhiều DN nước ngoài vào Việt Nam, đường hoàng nhận các ưu đãi khủng mà các doanh nghiệp trong nước mơ ước nhưng thực tế đóng góp cho ngân sách và nền kinh tế không hề xứng tầm

Ngay cả các đại gia ngoại báo lãi thì thực đóng góp cho kinh tế rất thấp. Số liệu mới công bố cho thấy, Samsung và Electronics Việt Nam báo đạt gần 70.000 tỷ đồng lợi nhuận trong năm 2015. Với 3,1 tỷ USD lợi nhuận làm ra trong năm 2015, hai DN này sẽ phát sinh khoản thuế thu nhập doanh nghiệp vào khoảng 600 triệu USD ~ 13.000 tỷ đồng. Tuy vậy, nhờ được hưởng rất nhiều ưu đãi nên số thuế thực nộp của 2 DN này đang cực kỳ thấp, chỉ bằng phần lẻ của con số trên.

Đã có rất nhiều chuyên gia phản ứng về thực tế ưu ái “ngoại” hơn “nội”. Chuyên gia kinh tế TS Bùi Trinh cho rằng, DN tư nhân trong nước không có sân chơi sòng phẳng với khối ngoại, khối ngoại ở đây không chỉ là khối DN FDI mà còn tất cả cái gì mang hơi hướng ngoại nói chung. Ông Bùi Đức Thịnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP may Sông Hồng ngậm ngùi tâm sự: “Người nước ngoài sang Việt Nam không phải để làm từ thiện nhưng DN nước ngoài đi đến đâu là chính quyền trống giong cờ mở. DN nước ngoài có ăn đời ở kiếp với chúng ta đâu. Khi nào họ kiếm được lợi thì ở, hết là họ đi”.

Điển hình là Sony. Năm 2008, sau hơn 14 năm làm ăn ở Việt Nam, Sony đã đóng cửa nhà máy, không sản xuất nữa mà chuyển sang nhập khẩu hoàn toàn sản phẩm. Lý do được giới nghiên cứu chỉ ra là thời hạn ưu đãi của Sony đã hết.

Là một trong những chuyên gia đầu tiên lên tiếng về việc Việt Nam “quá chiều DN FDI”, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhấn mạnh: Sau 50 năm đồng hành cùng cộng đồng DN, trong tương quan so sánh với các nền kinh tế khác, tôi càng thấm thía rằng, một nền kinh tế phát triển được chỉ khi có cộng đồng DN nội địa mạnh, trong đó DN sản xuất và DN dịch vụ đóng vai trò chủ chốt.

Cần các trụ cột cho kinh tế Việt

Với kinh nghiệm từ những nền kinh tế lớn, các nền kinh tế như Hàn Quốc thì luôn có các DN doanh nghiệp đầu tàu như Samsung, Hyundai, Lotte… để làm trụ cột cho nền kinh tế. Khi các DN này phát triển, đóng góp tỷ trọng lớn GDP và đề kháng nước trước sự 'xâm lăng' về kinh tế. Câu hỏi đặt ra, là phải làm gì để có những SamSung Và Lotte của Việt Nam?. Và nếu các thương hiệu Việt đình đám như Sabeco, Habeco, Vinamilk, FPT Telecom, Nhựa Tiền Phong, Nhựa Bình Minh… về tay đại gia ngoại thì điều gì sẽ xảy ra?

Khi nhà đầu tư ngoại vào Việt Nam, họ đòi hỏi các chính sách hỗ trợ miễn giảm thuế và lợi nhuận họ được chuyển về nước. Còn DN nội không thể mang lợi nhuận đi đâu, họ đóng thuế và tiếp tục đầu tư để phát triển và tạo dựng an sinh xã hội.

Văn kiện Đại hội 12 cũng xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế trong nước, điều này cũng phù hợp với chủ trương thoái vốn Nhà nước khỏi các DN lớn như Sabeco, Habeco, Vinamilk…

Nhưng sau thoái vốn Nhà nước thì các thương hiệu Việt này về tay ai?

{keywords}
Nhiều tương hiệu Việt đã chết yểu trong tay đại gia ngoại.

Rõ ràng với chủ trương đấu thầu quốc tế, DN Việt khó mà “đấu” lại được DN ngoại. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo cần có biện pháp pháp lý để giữ các thương hiệu quốc gia này sau khi bán vốn nhà nước. Có điều, với những chiêu trò thâu tóm hợp pháp của các đại gia ngoại thì những bài học của Huda beer, Tribico, Dạ Lan… nhiều khả năng lặp lại.

Cũng cần lưu ý thêm, các thương hiệu “đẻ trứng vàng” Sabeco, Habeco, Vinamilk… không chỉ có thương hiệu giá trị, nắm trong tay nhiều bất động sản….mà còn đang nắm chi phối thị trường 90 triệu dân với những hệ thống phân phối “đáng thèm muốn” trên toàn quốc. Và khi nắm được kênh phân phối sâu đến từng điểm bán lẻ tận vùng nông thôn, các đại gia ngoại không khó để chi phối thị trường, thậm chí đưa vào hệ thống nhiều sản phẩm tiêu dùng nhập ngoại ngoài bia ,rượu, sữa… đè bẹp các nhà sản xuất nội địa khác. Không phải tự nhiên Metro báo lỗ triền miên mà vẫn được người Thái mua lại với giá 900 triệu USD.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng để tránh tình trạng trên cần có phương án ưu tiên DN nội đủ tiềm lực tham gia vào các lĩnh vực quan trọng khi nhà nước thoái vốn và kiềm chế các DN ngoại tiếp cận sâu, nếu không có lúc chúng ta sẽ phải tự hỏi: Một khi sản xuất và tiêu dùng trong nước phụ thuộc hoàn toàn vào nước ngoài thì đất nước có gì?.

Đã đến lúc Chính phủ cần tạo cơ hội cho DN Việt được tham gia quá trình cổ phần hoá các DNNN ở tâm thế “chủ nhà” chủ động và được hậu thuẫn như đang ưu ái DN nước ngoài. Và điều này, không chỉ đem lại lợi ích cho các thương hiệu được thoái vốn mà còn có giá trị cộng hưởng cho cả nền sản xuất nội địa, gia tăng nội lực , củng cố sức mạnh cho nền kinh tế.

Lương Dũng

tin nổi bật

Dự án điều chỉnh vốn gấp 24 lần: Từ 60 tỷ lên gần 1.500 tỷ

Dự án đập dâng sông Trà Khúc ở Quảng Ngãi có vốn đầu tư ban đầu 60 tỷ nhưng sau đó được điều chỉnh lên gần 1.500 tỷ khiến Kiểm toán và Ủy ban Tài chính ngân sách Quốc hội liên tục điểm tên.

Điện hạt nhân Ninh Thuận: 6 năm dừng dự án, vẫn có nhiều dấu hỏi

Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đề nghị Chính phủ xem xét tạm giữ Quy hoạch đối với các vị trí dự kiến xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2.

Tình cảnh bi đát, loạt doanh nghiệp vận tải bán xe, nguy cơ phá sản

Nhiều doanh nghiệp vận tải chấp nhận bán xe, chuyển công việc khác vì không chịu nổi. Bởi, một chuyến xe khách Bắc - Nam tốn chi phí khoảng 50 triệu đồng, riêng tiền xăng dầu là 30 triệu.

Toàn cầu bất ổn, Việt Nam đối diện nhiều khó khăn

Áp lực lạm phát cao, năng suất lao động giảm và sự lệch pha trong chính sách kích thích kinh tế là những thách thức và quan ngại đối với tăng trưởng GDP Việt Nam 2022.

Hệ lụy từ mập mờ “đất thổ cư”

UBND TP Hà Nội dùng khái niệm “đất thổ cư”, không được quy định trong Luật Đất đai để điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất năm 2021 tại Sơn Tây.

Chứng khoán, BĐS tăng nóng, biến động mạnh: Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt

Chính phủ đánh giá thị trường tài chính, bất động sản, chứng khoán có thời điểm tăng nóng và có những biến động mạnh những tháng đầu năm 2022, đòi hỏi phải tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Việt Nam thay đổi chiến lược, chọn dòng vốn FDI sản xuất ‘xanh’ hơn

Với tầm nhìn chiến lược, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới phát triển xanh và bền vững.

Cuộc chuyển đổi lớn: Số hóa triệu điểm check-in, hàng vạn nhà hàng, khách sạn

Kinh tế số du lịch là chuyển đổi số, dữ liệu số, địa chỉ số cho 3.000 DN lữ hành, gần 30.000 HDV du lịch, 38.000 cơ sở lưu trú, 550 ngàn nhà hàng, quán ăn, 41 ngàn di tích thắng cảnh, 3.000 DN vận tải, 162 bảo tàng hay triệu triệu điểm check-in…

San lấp đồi núi, phân lô, bán nền: Thủ tướng chỉ thị xử lý nghiêm

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ NN-PTNT và các cơ quan chức năng điều tra, xử lý nghiêm tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng trái pháp luật.

'Phản đòn' siết tín dụng bất động sản: Chỉ mới nghe tin, giá nhà đã tăng

“Kinh tế Trung Quốc đã phải trả giá đắt vì việc siết tín dụng BĐS, buộc nước này phải nới lỏng chính sách từ cuối tháng 4 vừa qua. Đây chính là một bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc nhìn nhận đúng vai trò của thị trường BĐS”.

Thâu tóm doanh nghiệp nhà nước: 'Giết chết' sản xuất, chiếm lấy đất vàng

Một số DN Nhà nước sau khi cổ phần hóa đã chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh để khai thác lợi thế từ đất đai, dẫn đến hệ lụy “giết chết” hoạt động sản xuất kinh doanh.

Rộ săn đất nghỉ dưỡng ven sông núi, view tiền tỷ

30 năm làm việc ở TP.HCM, nay tích lũy kha khá, vợ chồng anh Tiến Bình lên Đà Lạt, Bảo Lộc, Lâm Hà (Lâm Đồng) lùng mua đất làm nơi dưỡng già...

Chơi 'tất tay' giữa cơn sốt, nhà đầu tư F0 sập bẫy, ôm đất không thể giao dịch

Nhiều nhà đầu tư tay ngang, ít kinh nghiệm, lần đầu lao vào cơn sốt đất đã lâm vào cảnh nợ nần, phá sản vì mua phải đất vướng pháp lý, không thể giao dịch.

Nhức nhối 35 dự án băm nát xã nghèo

Khi cơn sốt nở rộ các dự án bất động sản Hà Nội lan tới tỉnh lân cận Hòa Bình, người ta bắt đầu thấy những ngọn núi, rừng cây bên cạnh tuyến quốc lộ mới mở (từ Đại lộ Thăng Long chạy thẳng lên TP Hòa Bình) bị máy xúc ngoạm nham nhở.

Qua "sốt nóng", chủ nhà đất tự giảm giá rao bán xuống cả tỷ đồng

Từng rao bán căn nhà diện tích hơn 50 m2 xây 4 tầng ở quận Hoàng Mai (Hà Nội) với giá 5,8 tỷ đồng nhưng sau nhiều tháng không có người mua, chủ nhà đã phải giảm xuống gần 1 tỷ đồng.