Từng học tập, làm việc và công tác tại gần 50 quốc gia, tham gia hầu hết các hội sách lớn nhất hành tinh cũng như vô số hội nghị, tọa đàm về xuất bản và thư viện toàn cầu, tôi đã nghe, thấy và học hỏi được rất nhiều. Suốt 20 năm qua, lòng tôi luôn đau đáu một câu hỏi: Việt Nam nên làm gì, cần làm gì ngay cho đất nước chúng ta, nhất là sau khi có Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị 04 - thể hiện đột phá trong việc gắn kết hoạt động xuất bản với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế số.

Một quốc gia mạnh không chỉ dựa vào kinh tế. Một dân tộc hùng cường không chỉ cân đo bằng hạ tầng, công nghệ hay những tòa nhà chọc trời. Sức mạnh đích thực nằm ở con người và con người chỉ trưởng thành từ tri thức, từ văn hóa đọc và khả năng học tập suốt đời. Đó là chân lý tối thượng.

Chính vì thế, tôi luôn mang theo một ước nguyện giản dị nhưng cấp bách: Mỗi phường, xã cần có một thư viện; mỗi bệnh viện, cơ quan, doanh nghiệp cần có một tủ sách.

sach111.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng: Mỗi phường, xã cần có một thư viện; mỗi bệnh viện, cơ quan, doanh nghiệp cần có một tủ sách.

Ngôi nhà của tri thức và liều thuốc cho tâm hồn

Thư viện không đơn thuần là nơi cất giữ sách; đó là ngôi nhà của tri thức. Là nơi trẻ em gieo những hạt giống ước mơ, người lớn tiếp tục học hỏi và người cao tuổi tìm thấy niềm vui tinh thần. Một thư viện nhỏ nơi làng quê, góc phố có thể thay đổi số phận của biết bao con người.

Tương tự, một tủ sách trong bệnh viện, cơ quan hay doanh nghiệp không chỉ là vài chiếc giá gỗ vô tri. Đó là không gian chữa lành, là người thầy thầm lặng và người bạn đồng hành trung thành.

Tại bệnh viện – nơi con người phải đối diện với bệnh tật, lo âu và cả nỗi sợ hãi – sách chính là một liều thuốc đặc biệt: Một cuốn sách hay giúp người bệnh vơi đi căng thẳng. Một trang sách đẹp giúp người nhà bệnh nhân có thêm niềm tin, nghị lực. Một thông điệp ý nghĩa tiếp thêm nguồn cảm hứng, sự thấu cảm và năng lượng tích cực cho đội ngũ y bác sĩ trên hành trình cứu người.

Tôi từng chứng kiến nhiều tổ chức, trường học và bệnh viện trên thế giới sở hữu những thư viện tuyệt đẹp, những góc đọc sách đầy nhân văn. Ở đó, người ta không chỉ trao cho mọi người quyền tiếp cận tri thức công bằng mà còn kiến tạo một không gian bình an, thư thái. Tại các bệnh viện quốc tế, họ không chỉ chữa trị thân bệnh mà còn nâng niu, chăm sóc cả tâm bệnh. Sự nhẹ nhàng ấy mang lại những phép màu bất ngờ.

Hành trình gieo hạt và những quả ngọt đầu tiên

Nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi 1/6 năm nay, tôi vô cùng hạnh phúc khi Thái Hà Books cùng các cộng sự, học trò và bạn bè tiếp tục hành trình gieo hạt tri thức bằng việc trao tặng những tủ sách tiếp theo.

Tủ sách thứ 133 đã được trao đi. Có thể phải đến tủ sách thứ 300, thứ 500 hay thậm chí là thứ 1.000, những làn sóng lan tỏa mới thực sự mạnh mẽ. Nhưng hôm nay, ngồi tĩnh tâm trong không gian sách cá nhân với vài ngàn cuốn, tôi lại nhớ về những kỷ niệm tuyệt đẹp vừa qua. Ngay trong tháng 4 - Tháng Đọc sách, những tủ sách mới nhất đã được trao tặng tới Đại học Y Hà Nội và Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Niềm vui hiện rõ trên gương mặt các bạn sinh viên, các thầy cô, các giáo sư tiến sĩ khiến chúng tôi xúc động nghẹn ngào. Những nụ cười hạnh phúc của bệnh nhân, của người nhà và cả các bác sĩ trực ca đêm đã tiếp thêm cho chúng tôi niềm tin kiên định vào sứ mệnh: Mang sách đến muôn nơi, đến bất cứ đâu cần.

Bệnh viện Nhi Trung ương – nơi ngày đêm gìn giữ sức khỏe cho hàng triệu mầm non tương lai của đất nước – cũng là nơi chúng tôi dành trọn tâm huyết. Chỉ khi được ngồi tâm sự cùng GS. Trần Minh Điển, Giám đốc bệnh viện, hay có những phút trải lòng với GS.TS. Nguyễn Hữu Tú, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, chúng tôi mới thấu hiểu sâu sắc khát khao đọc sách của các y bác sĩ và sinh viên nơi đây.

Sách xây con người, sách cứu tương lai

Tôi tin rằng, những cuốn sách được trao đi không nằm yên trên trang giấy. Chúng sẽ được mở ra, được đọc, được suy ngẫm và được lan tỏa. Biết đâu, một cuốn sách trong tủ sách ấy sẽ thay đổi tư duy của một sinh viên y khoa, truyền lửa cho một bác sĩ trẻ, hoặc nâng đỡ tinh thần của một em nhỏ đang điều trị nơi hành lang bệnh viện.

133 tủ sách ban đầu là một con số đáng mừng nhưng điều quý giá hơn cả là tinh thần phía sau con số ấy: tính phụng sự, sự sẻ chia và khát vọng lan tỏa văn hóa đọc.

Tôi luôn mơ về một Việt Nam đọc sách nhiều hơn. Một Việt Nam mà mỗi xã, phường đều có thư viện sáng đèn mỗi tối. Một Việt Nam mà mỗi bệnh viện đều có góc đọc sách chữa lành. Một Việt Nam mà mỗi cơ quan có tủ sách phát triển bản thân, và mỗi doanh nghiệp coi việc học tập suốt đời là văn hóa cốt lõi.

Khi một người đọc sách, người đó thay đổi. Khi một cộng đồng đọc sách, xã hội thay đổi. Và khi cả một dân tộc đọc sách, tương lai đất nước chắc chắn sẽ đổi thay.

Mỗi thư viện được xây dựng hôm nay là một hạt giống cho ngày mai. Mỗi tủ sách được trao đi là một lời cam kết với tương lai. Chúng ta xây nhà, xây đường, xây bệnh viện là việc cần thiết. Nhưng chúng ta cũng cần xây những ngôi nhà cho tâm hồn. Đôi khi, một tủ sách nhỏ chính là khởi đầu cho những điều vĩ đại.

Muốn đất nước hùng cường, đừng chỉ xây thêm cao ốc, hãy xây thêm thư viện. Đừng chỉ mở rộng bệnh viện, hãy mở rộng tri thức. Bởi bệnh của thân thể cần bác sĩ cứu chữa nhưng sự nghèo nàn của tâm hồn chỉ có sách mới cứu rỗi được. Một xã không có thư viện là một vùng đất thiếu ánh sáng. Một bệnh viện không có tủ sách là nơi chữa thân mà quên chữa tâm.

Tôi mong một ngày, tiêu chí đánh giá sự phát triển của nước nhà không chỉ dừng lại ở chỉ số GDP hay những tòa nhà cao bao nhiêu tầng mà là mỗi phường xã có bao nhiêu người đọc sách, mỗi bệnh viện có bao nhiêu người tìm thấy hy vọng từ một trang sách. Đó chính là trách nhiệm xã hội. Nếu chúng ta có thể dành hàng nghìn tỷ đồng để xây nên những công trình bê tông cốt thép thì hãy dành cả trái tim để xây những công trình tri thức. Bởi bê tông xây thành phố, còn sách xây con người.

Điều đáng sợ nhất không phải là một đất nước nghèo mà là một đất nước ngừng đọc.

Hãy cùng nhau hành động! Hãy cùng mang sách đến các bệnh viện để y học cứu người khỏi bệnh tật và sách cứu con người khỏi vô minh. Hãy mở rộng tấm lòng để cùng xây dựng những thư viện chất lượng, giàu giá trị tại 63 tỉnh thành. Để một ngày không xa, khi mỗi phường xã đều có thư viện, mỗi bệnh viện đều có tủ sách, chúng ta sẽ không chỉ có một Việt Nam phát triển hơn mà là một Việt Nam thức tỉnh.

TS. Nguyễn Mạnh Hùng
Chủ tịch Công ty Sách Thái Hà - Phó Ban Hợp tác Quốc tế, Hội Xuất bản Việt Nam