Dự trữ xăng dầu quốc gia nâng lên 90 ngày là cần thiết, nhằm đảm bảo nguồn cung và bình ổn giá trong những tình huống cấp bách. Song trong bối cảnh hiện nay, cần doanh nghiệp chung vai “gánh” cùng Nhà nước.
Thông tin phát đi ngày 4/4, Bộ Công Thương cho biết Việt Nam đang trở thành một trong số ít điểm sáng hiếm hoi của Đông Nam Á trong cuộc khủng hoảng năng lượng được coi là tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ.
Trong bức tranh khu vực đầy biến động đó, Việt Nam đã phản ứng với một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt và có chiều sâu - được đánh giá là một trong những mô hình hiệu quả nhất của khu vực.
Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được kích hoạt tới 9 lần chỉ trong vòng một tháng, với tổng số tiền chi ra ước tính 5.300 tỷ đồng (khoảng 217 triệu USD). Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, ngân sách nhà nước được tạm ứng trực tiếp vào Quỹ - với quy mô 8.000 tỷ đồng (khoảng 303 triệu USD) theo Quyết định số 483 của Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ngày 27/3.
Song song với Quỹ bình ổn, Chính phủ triển khai nhiều công cụ tài khóa đồng thời: Thuế nhập khẩu ưu đãi về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu từ ngày 9/3 đến 30/4/2026; Thuế bảo vệ môi trường về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không từ nửa đêm 26/3 đến 15/4; Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng cắt giảm từ 8–10% xuống 0%; Miễn khai thuế GTGT trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Ước tính tổng số thu ngân sách bị giảm khoảng 7.200 tỷ đồng/tháng (khoảng 295 triệu USD), một cái giá mà Chính phủ đánh giá là “cần thiết để bình ổn giá cả và giảm áp lực chi phí.”
Về cơ chế điều hành, bước đột phá quan trọng là từ ngày 6/3, liên Bộ Công Thương – Tài chính được phép điều chỉnh giá ngay khi giá cơ sở tăng trên 7% - không cần chờ hết chu kỳ 7 ngày. Đến ngày 19/3, theo Nghị quyết 55, cơ chế này còn linh hoạt hơn: cho phép điều chỉnh trong vòng một ngày nếu biến động vượt 15%. Điều này giúp tránh hiện tượng tích lũy sốc giá như đã xảy ra ở Thái Lan.
Kết quả, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít - thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tức giảm 22,5% chỉ trong vài ngày sau khi các biện pháp thuế được áp dụng.
Nếu không có Quỹ Bình ổn, giá xăng E5 RON92 đã có thể lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON95-III gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn giá thực tế tới 3.000–5.000 đồng/lít/kg.
So với khu vực, mức tăng giá của Việt Nam thuộc nhóm trung bình-thấp theo thống kê của seasia.stats - trong khi Philippines, Myanmar và Campuchia chứng kiến mức tăng 50–80%, Việt Nam chỉ ghi nhận mức tăng đáng kể nhưng được kiểm soát và đang trên đà giảm trở lại.
Đêm qua (3/4), liên Bộ Công Thương - Tài chính cũng đã quyết định điều chỉnh giá các mặt hàng xăng dầu. Mức giá mới có hiệu lực từ 23h45 ngày 3/4.
Bộ Công Thương cho biết, trong kỳ điều hành lần này, thị trường xăng dầu thế giới chịu tác động chủ yếu từ các yếu tố địa chính trị phức tạp.
Cụ thể, xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục leo thang. Căng thẳng gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong khi phía Iran cũng có động thái đáp trả.
Bên cạnh đó, Iran vẫn duy trì kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới. Ở khu vực Trung Đông, lực lượng Houthi tại Yemen và Hezbollah tại Lebanon gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào Israel.
Ngoài ra, xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine vẫn tiếp diễn, gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.
Các yếu tố trên khiến giá thành phẩm xăng dầu thế giới ngày 2/4 tăng cao đột ngột, trong đó dầu diesel 0,05S vọt lên mức 291,82 USD/thùng, tăng gần 54,54 USD/thùng (+22,98%) so với bình quân giá thế giới tại kỳ điều hành trước liền kề.
Giá thành phẩm xăng dầu thế giới bình quân giữa kỳ điều hành ngày 3/4 và kỳ điều hành ngày 2/4 đều tăng mạnh. Cụ thể, xăng RON92 có giá 144,5 USD/thùng, tăng 7,49%; giá xăng RON95 tăng 7,89%, lên 151,74 USD/thùng; dầu mazut cũng tăng 6,33%, lên mức 742,03 USD/tấn.
Trước diễn biến của giá xăng dầu thế giới và biến động tỷ giá VND/USD, ở kỳ điều hành ngày 3/4, liên Bộ Công Thương - Tài chính quyết định áp dụng thuế suất thuế nhập khẩu bình quân gia quyền áp dụng trong công thức tính giá cơ sở xăng dầu trong quý II/2026 theo thông báo của Bộ Tài chính. Cùng với đó, áp dụng mức thuế mới của thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu theo Quyết định số 482.
Quyết định chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tạm ứng ngân sách nhà nước. Mức chi 5.000 đồng/lít được áp dụng với dầu diesel.
Nếu không chi sử dụng quỹ bình ổn, giá dầu diesel ở kỳ điều hành đêm 3/4 có thể tăng mạnh hơn nhiều.
Song song đó, liên Bộ cũng quyết định tiếp tục duy trì mức chênh lệch giá giữa xăng sinh học E5 RON92 và xăng không chì RON95 ở mức hợp lý để khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường.
Liên Bộ Công Thương - Tài chính đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để thông báo giá xăng dầu phù hợp, đúng chỉ đạo và kịp thời đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp bình ổn giá xăng dầu.
Bộ Công Thương hoả tốc yêu cầu các cơ quan thuộc bộ phải đưa ra kịch bản ứng phó hiệu quả và phương án xử lý tổng thể, đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước, không để xảy ra thiếu hụt cục bộ, gián đoạn hệ thống phân phối.
Bộ Công Thương vừa đưa ra loạt đề xuất mới về việc chi sử dụng 8.000 tỷ đồng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ nguồn ngân sách nhà nước.
.svg){kind=icon}
