Từ bỏ công việc trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, anh Dương Kế Hiền (TP Cần Thơ) về nối nghiệp gia đình nuôi cá bè trên sông Hậu. Quyết định chuyển sang nuôi cá xanh kỳ và kết hợp làm du lịch trải nghiệm giúp anh thu về khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm.
Trong khuôn viên rộng khoảng 250m2, anh Huỳnh Văn Thuận bố trí 7 bể nuôi cà cuống. Phần diện tích còn lại được cải tạo thành ao lót bạt để nuôi nòng nọc - nguồn thức ăn chính của cà cuống.
Chỉ vào những con cà cuống đang bám trên thân gỗ, anh Thuận cho biết, cà cuống đực có 2 túi tinh dầu nằm dưới ngực, tỏa mùi thơm đặc trưng như quế. Chính loại tinh dầu này khiến cà cuống trở thành gia vị quý trong nhiều món ăn, đặc biệt được ưa chuộng tại các tỉnh phía Bắc như bánh cuốn, bún thang.
Cà cuống được chế biến thành nhiều món ngon nhưng có giá trị cao và bổ dưỡng nhất vẫn là phần tinh dầu của chúng. Tinh dầu cà cuống có màu trong vắt, dậy mùi thơm đặc trưng và thường được sử dụng như một thứ gia vị.
Từ hướng dẫn viên du lịch đến chủ trại cà cuống
Tốt nghiệp đại học chuyên ngành Ngôn ngữ Anh năm 2007, anh Thuận có nhiều năm làm hướng dẫn viên du lịch tại TPHCM. Tuy nhiên, sau thời gian dài gắn bó với nghề, anh quyết định tìm hướng đi mới.
Khoảng 1 năm trước khi bắt tay khởi nghiệp, anh dành nhiều thời gian tìm hiểu các mô hình chăn nuôi trên các hội nhóm, sách báo và mạng xã hội. Từ bồ câu, dế, chó cảnh đến đuông dừa đều được anh đưa vào danh sách cân nhắc.
Cuối cùng, anh chọn cà cuống bởi giá trị kinh tế khá, ít dịch bệnh và gần như chưa có người nuôi quy mô tại miền Tây.
Năm 2023, anh mua 7 ổ trứng cà cuống về nuôi thử nghiệm. Không có kinh nghiệm, anh vừa học qua sách, trên mạng, vừa tự rút kinh nghiệm sau mỗi lứa nuôi.
"Ngày trước, cà cuống xuất hiện rất nhiều ngoài đồng ruộng nhưng nay gần như biến mất. Trong khi đó, nhu cầu thị trường, nhất là miền Bắc, vẫn khá lớn nên tôi quyết định theo đuổi mô hình này", anh nói.
Theo anh Thuận, nuôi cà cuống không quá khó nhưng để có lãi phải giải được 3 bài toán lớn: nguồn thức ăn, đầu ra và giá trị thương phẩm. Trong đó, thức ăn là yếu tố quan trọng nhất bởi cà cuống chỉ ăn mồi sống như nòng nọc, cá hương hoặc dế.
Ban đầu, anh nuôi dế làm thức ăn nhưng sau chuyển hẳn sang nuôi nòng nọc và cá hương để chủ động nguồn mồi, đồng thời giảm chi phí và tiết kiệm diện tích.
"Muốn nuôi cà cuống có lời thì phải tự chủ được nguồn thức ăn", anh nói.
Bài toán tiếp theo là đầu ra. Theo anh Thuận, nhu cầu tiêu thụ cà cuống tại địa phương còn khá hạn chế, trong khi nhà hàng và chợ truyền thống ít sử dụng. Vì vậy, anh tập trung bán hàng trên phạm vi cả nước thông qua mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Hiện khách hàng của trang trại chủ yếu đến từ các tỉnh phía Bắc, nơi cà cuống được sử dụng phổ biến làm gia vị và chế biến món ăn.
Bài toán còn lại là chênh lệch giá trị giữa cà cuống đực và cà cuống cái. Cà cuống đực có túi tinh dầu tạo mùi thơm đặc trưng, nổi tiếng trong nhiều món ăn nên giá bán cao hơn nhiều, trong khi con cái ít được thị trường quan tâm.
Để khắc phục, anh bán con giống theo cặp với giá 80.000-100.000 đồng/cặp, vừa đáp ứng nhu cầu gây giống của người nuôi, vừa nâng giá trị cà cuống cái.
Hiện anh Thuận còn liên kết với nhiều hộ dân bằng cách cung cấp trứng giống rồi thu mua lại cà cuống thương phẩm. Giá thu mua cà cuống đực từ 20.000-30.000 đồng/con, cà cuống cái khoảng 10.000 đồng/con.
Quy trình nuôi đòi hỏi sự tỉ mỉ
Anh Thuận chia sẻ, mỗi bể nuôi rộng khoảng 6m2, được làm bằng khung sắt, phủ bạt và có lưới che để tránh cà cuống bay ra ngoài. Trong bể, ngoài rong rêu và lục bình, anh còn cắm các cành cây khô để cà cuống cái bám lên đẻ trứng.
Sau khi đẻ, các ổ trứng được chuyển sang bể riêng để ấp nhằm tránh bị cà cuống trưởng thành phá hỏng.
Theo anh Thuận, mỗi ổ có hơn 100 trứng, tỷ lệ nở đạt khoảng 98% nếu giữ đúng kỹ thuật. Trứng chỉ mất 6-7 ngày để nở nhưng phải luôn duy trì độ ẩm bằng cách nhúng cành cây xuống nước 8-10 lần mỗi ngày. Vào mùa lạnh, số lần nhúng còn nhiều hơn.
Khoảng 12 giờ sau khi nở, cà cuống con bắt đầu săn mồi. Thức ăn ban đầu là nòng nọc 10 ngày tuổi hoặc cá bảy màu, sau đó chuyển sang cá hương.
Trong vòng 65 ngày phát triển, cà cuống trải qua 5 lần lột xác. Từ lần lột xác thứ ba trở đi, chúng ăn rất khỏe. Nếu thiếu thức ăn hoặc mồi không phù hợp, cà cuống sẽ cắn và ăn lẫn nhau, làm giảm đáng kể tỷ lệ sống.
"Một ổ khoảng 100 trứng nhưng nuôi được 30 con trưởng thành đã được xem là thành công", anh nói.
Sau khoảng 65 ngày, cà cuống cái được thu hoạch trước, còn con đực tiếp tục nuôi đến 75-90 ngày để tinh dầu thơm và đậm, cay nồng hơn.
Sau khi thu hoạch, cà cuống được làm sạch, ướp muối, nướng sơ, hút chân không rồi cấp đông. Theo anh Thuận, sản phẩm có thể bảo quản đến 1 năm mà vẫn giữ được chất lượng.
Hiện mỗi tháng trang trại cung ứng khoảng 500-600 con cà cuống thương phẩm. Giá bán cà cuống đực dao động 40.000-50.000 đồng/con, cà cuống cái khoảng 20.000 đồng/con. Ngoài ra, trứng giống được bán với giá khoảng 90.000 đồng mỗi ổ.
Theo anh Thuận, chi phí nuôi bình quân chỉ khoảng 10.000 đồng mỗi con sau hơn 2 tháng chăm sóc. Nhờ chủ động nguồn thức ăn và có đầu ra ổn định, mô hình mang về lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Dù vậy, anh vẫn tiếp tục nghiên cứu giải pháp kéo dài thời gian sinh sản của cà cuống trong mùa lạnh, bởi từ tháng 11 đến tháng 1 hằng năm, loài này thường giảm hoặc ngừng đẻ trứng, ảnh hưởng đến nguồn giống và sản lượng cung ứng.
Ảnh: Thiện Chí
Từ bỏ công việc kinh doanh ở thành thị, anh Nguyễn Văn Hưng về quê lập trang trại nuôi chồn hương, mang lại doanh thu vài tỷ đồng mỗi năm nhờ bán con giống và hàng đột biến.
Khởi nghiệp từ 40 triệu đồng, anh Nguyễn Thanh Bình (34 tuổi, ở phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ) đã xây dựng thành công mô hình nuôi cua đinh sinh sản, mang lại thu nhập ổn định và trở thành gương thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu tại địa phương.
.svg){kind=icon}
