Tuổi kết hôn trung bình lần đầu tại Việt Nam tăng nhanh, thanh niên trì hoãn việc kết hôn qua tuổi 27. Xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ở giới trẻ ngày càng phổ biến.
Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030), Bộ Y tế đề xuất tổ chức các khóa học tiền hôn nhân dành cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn trên phạm vi toàn quốc.
Đáng chú ý, ngoài các nội dung về hôn nhân và gia đình, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, mang thai và sinh con, chương trình còn đưa kiến thức về sử dụng và quản lý tài chính gia đình cho các cặp đôi trước khi kết hôn.
Các hoạt động này nhằm khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi. Thực tế, tuổi trung bình kết hôn lần đầu của thanh niên Việt Nam tăng đáng kể trong nhiều năm gần đây. Năm 1999, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của thanh niên Việt Nam là 24,1 tuổi. 20 năm sau đó, con số này tăng lên 25,2 tuổi, nghĩa là trong 20 năm, "độ trì hoãn" tuổi kết hôn chỉ tăng 1,1 tuổi.
Tuy nhiên, chỉ trong 5 năm (2019-2024), mức tăng đã đạt 2,1 tuổi (từ 25,2 tuổi lên 27,3 tuổi). Nhiều địa phương, đặc biệt ở các đô thị lớn hay các tỉnh miền Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, nam giới còn trì hoãn việc kết hôn tới ngoài 30, trong khi phụ nữ nhiều nơi cũng tiệm cận 28-29 tuổi mới xây dựng gia đình.
Theo dự thảo, Bộ Y tế sẽ xây dựng, chuẩn hóa tài liệu đào tạo; tổ chức tập huấn cho đội ngũ giảng viên, báo cáo viên cấp tỉnh. Trên cơ sở đó, các địa phương tiếp tục tập huấn cho cán bộ cấp xã để triển khai các khóa học tiền hôn nhân.
Hằng năm, các tỉnh, thành phố dự kiến lựa chọn khoảng 20% số xã, phường, đặc khu tổ chức ít nhất một hội nghị, lớp tập huấn hoặc buổi sinh hoạt chuyên đề nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng về hôn nhân, sức khỏe sinh sản, mang thai, sinh con và quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn. Sau tập huấn, cán bộ dân số, y tế sẽ phối hợp với các đoàn thể tổ chức truyền thông, tư vấn cho thanh niên và các cặp vợ chồng trẻ tại cộng đồng.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất tổ chức các hội thảo, tọa đàm, hoạt động giao lưu nhằm trang bị kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, đồng thời khuyến khích nam, nữ thanh niên kết hôn trước 30 tuổi...
Đề xuất thí điểm tầm soát nguy cơ vô sinh tại các xã có khu công nghiệp
Trong dự thảo Thông tư, Bộ Y tế đề xuất hoạt động truyền thông, tư vấn, tập huấn và khám, sàng lọc dự phòng vô sinh sẽ được triển khai trên phạm vi cả nước. Riêng nội dung thí điểm tầm soát nguy cơ vô sinh cho các cặp vợ chồng đã kết hôn trên 12 tháng nhưng chưa có con sẽ thực hiện tại các xã có khu công nghiệp thuộc 10 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp gồm: Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TPHCM.
Theo dự thảo, các địa phương sẽ tổ chức tuyên truyền về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh và tầm quan trọng của việc khám sức khỏe sinh sản định kỳ; tư vấn cho thanh niên về các yếu tố nguy cơ dẫn đến vô sinh; đồng thời hỗ trợ khám, xét nghiệm và siêu âm để sàng lọc một số nguy cơ gây vô sinh cho các cặp vợ chồng thuộc diện thí điểm theo hướng dẫn.
Bên cạnh đó, chương trình cũng đề xuất triển khai các đợt truyền thông, tư vấn và khám sàng lọc dự phòng vô sinh tại cộng đồng. Hằng năm, các tỉnh, thành dự kiến lựa chọn khoảng 10% số xã, phường, đặc khu để tổ chức chiến dịch truyền thông về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh, tư vấn khám sức khỏe sinh sản định kỳ và thực hiện test nhanh Chlamydia trachomatis đối với các trường hợp có nguy cơ theo hướng dẫn.
Kết quả điều tra mới nhất ghi nhận Việt Nam hiện dư thừa khoảng 415.000 nam giới trong độ tuổi kết hôn. 8 năm nữa, tình trạng này sẽ nghiêm trọng hơn.
5 địa phương đã ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ nhằm khuyến khích sinh đủ hai con và duy trì mức sinh thay thế. Ngoài TPHCM còn có Hải Phòng, Tây Ninh...
.svg){kind=icon}
