Bồi dưỡng cán bộ ở nước ngoài, để đi học không thành đi shopping

Nguyễn Văn Đáng Tiến sĩ Quản trị công và Chính sách

Theo Kết luận số 39 mới đây, Bộ Chính trị dự kiến, từ nay đến 2025, mỗi năm sẽ cử đi nước ngoài bồi dưỡng khoảng 400 cán bộ; và khoảng 500 cán bộ mỗi năm cho giai đoạn 2026-2030.

Kế hoạch đào tạo này là sự tiếp nối Đề án 165, được Bộ Chính trị phê duyệt vào tháng 6/2008, nhằm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ngoài bằng ngân sách nhà nước. Gần hai thập kỷ vừa qua, cử cán bộ đi nước ngoài học tập chính là một chính sách then chốt trong tiến trình hiện đại hóa công tác cán bộ ở nước ta.

Học cái khác và mới

Đào tạo cán bộ ở nước ngoài, đặc biệt là các chương trình bồi dưỡng ngắn hạn với cán bộ lãnh đạo, quản lý là chủ trương đúng đắn. Những chuyến du học ngắn hạn sẽ giúp cán bộ các cấp trực tiếp tiếp xúc và trải nghiệm với thực tế quốc tế đa dạng. Những bài học thu được không chỉ là kiến thức lý luận, mà quan trọng hơn là những ví dụ thực tế mà mỗi học viên đã chứng kiến trong những bối cảnh khác nhau. Bản thân mỗi học viên sẽ có những suy ngẫm về cái hay, cái đúng, và khả năng áp dụng vào bối cảnh cụ thể ở trong nước.

Đoàn bồi dưỡng cán bộ, chương trình 165, tại đại học Portland State, Mỹ, năm 2012

Nhìn rộng ra, thành công của các quốc gia khu vực Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc… đều cho thấy dấu ấn từ sự du nhập và áp dụng những bài học canh tân đất nước. Với Nhật Bản, Singapore là vai trò chủ chốt của các nhà lãnh đạo, quản lý hành chính kỹ trị. Với Trung Quốc, Hàn Quốc thì giấc mơ luôn thường trực trong tâm trí các nhà lãnh đạo, quản lý là đưa đất nước thoát nghèo, trở nên hùng cường, sánh vai cùng các quốc gia lân bang và cạnh tranh trên trường quốc tế.

Bài học thành công từ các quốc gia trong khu vực là không giống nhau. Tuy nhiên, điểm chung trong sự phát triển của các nước Á châu từ cuối thế kỷ 19 đến nay chính là tinh thần tiếp thu cái mới, cái khác biệt, và áp dụng linh hoạt vào bối cảnh cụ thể ở nước mình. Ngược lại, tư tưởng và thái độ kỳ thị, thậm chí quay lưng với những cái mới, cái khác biệt tạo nên thành công ở nước khác thì sẽ dẫn đến sự trì trệ, chậm phát triển ở nước mình.

Những đoàn học viên hỗn hợp

Bản thân tôi là người đã từng trực tiếp hỗ trợ và phục vụ các đoàn cán bộ được cử đi bồi dưỡng ngắn hạn ở nước ngoài, trong đó có đoàn thuộc chương trình 165 đến Mỹ. 

Tác giả phiên dịch cho học viên chương trình 165

Điểm ấn tượng đầu tiên chính là tinh thần cầu thị, muốn khám phá và học hỏi cái mới của tất cả các thành viên trong mỗi đoàn. Ấn tượng thứ hai là sự coi trọng và tôn trọng từ phía đối tác trong việc chuẩn bị các điều kiện học tập để phục vụ các đoàn cán bộ, mà họ biết là đang và sẽ là những người có vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển của Việt Nam.

Tuy nhiên, sự đa dạng về thành phần tham gia các đoàn được cử đi cũng có ảnh hưởng nhất định đến chương trình và chất lượng khóa học. Thực tế trải nghiệm với những đoàn mà tôi đã phục vụ thì cán bộ có thể đến từ cơ quan trung ương hoặc địa phương, nhiều lĩnh vực khác nhau, không phân biệt giữa cán bộ chính trị (Đảng), cán bộ hoạch định và thực thi chính sách (Quốc hội, Chính phủ), hay cán bộ đoàn thể (Đoàn, hội).

Các đoàn cũng có sự chênh lệch đáng kể về độ tuổi, giới tính. Trong khi tỷ lệ nữ tham gia còn ít thì vẫn có những nam học viên được cử đi khi mà số năm công tác còn lại không nhiều, thậm chí không đến một nhiệm kỳ.

Sự đa dạng về thành viên của các đoàn được cử đi khiến công tác chuẩn bị nội dung và địa điểm học tập gặp nhiều thách thức. Thực tế, các giáo sư ở Mỹ cũng đã trao đổi với những người như chúng tôi về mối quan tâm của học viên và làm thế nào để có thể phục vụ hiệu quả nhất, chính xác nhất nhu cầu học tập của học viên.

Đây là câu hỏi rất khó trả lời thấu đáo. Do đó, các bài thuyết trình đều được chuẩn bị khá khái quát về các chủ đề lãnh đạo, quản lý chung chung. Các buổi đi thực tế cũng khó chọn điểm nhấn nên dễ trở thành các chuyến tham quan, dã ngoại vui vẻ nhưng ít thứ có thể học hỏi.

Với các chuyến bồi dưỡng ngắn và trung hạn, tâm lý người học nói chung đều thoải mái và không chịu áp lực như các chương trình đào tạo dài hạn trong các trường đại học. Bởi thế, tôi thấy học viên chủ yếu muốn được nghe, hỏi đáp, và có thảo luận. Tuy nhiên, những câu hỏi và ý kiến thảo luận đều rất mở, không thấy sự tập trung vào mối quan tâm nào cụ thể. Thực tế này rất có thể bắt nguồn từ những yêu cầu còn lỏng lẻo về báo cáo kết quả học tập cũng như các hình thức đánh giá chất lượng khóa học.

Cần quy định nghiêm khắc về đánh giá kết quả khóa học

Tham quan, mua sắm là hoạt động không thể thiếu với những cán bộ được cử đi học ở nước ngoài, đặc biệt là các chuyến bồi dưỡng ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu không được tổ chức chặt chẽ cùng những quy định nghiêm khắc về đánh giá kết quả khóa học thì những đoàn cán bộ đi du học ngắn hạn rất dễ bị biến thành những đoàn lữ hành, ngao du phố phường, danh thắng, và mua sắm, còn nhiệm vụ học tập thì vui là chính.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàuVị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàuXem ngay

Cần giảm thiểu sự đa dạng về thành viên để tạo bản sắc cho mỗi đoàn được cử đi học. Đó có thể là những đoàn chỉ gồm ủy viên Trung ương, quy hoạch ủy viên Trung ương, lãnh đạo, quản lý đương chức hoặc quy hoạch lãnh đạo, quản lý các cấp.

Các đoàn cũng nên tổ chức theo khối, chẳng hạn khối Đảng thì chú trọng các vấn đề lãnh đạo, khối Chính phủ và Quốc hội thì đặt trọng tâm là hoạch định và thực thi chính sách, và khối hội, đoàn thể thì quan tâm đến công tác vận động xã hội. Với mỗi khối thì cũng nên tổ chức các đoàn theo các chủ đề quan tâm nhất, ví dụ như công tác tổ chức Đảng cầm quyền, quy trình hoạch định và thực thi chính sách, hay các chủ đề chính sách cụ thể.

Bản sắc mỗi đoàn sẽ giúp các đối tác thuận lợi hơn trong việc tổ chức khóa học, bố cục các chuyên đề trình bày, lựa chọn địa điểm tham quan, và sự trao đổi, thảo luận của học viên cũng đạt chất lượng cao hơn. Khi nhu cầu học tập của học viên được đáp ứng chính xác thì họ sẽ có nhiều khả năng hơn để áp dụng các bài học vào thực tế làm việc tại cơ quan, đơn vị. Phía cơ quan tổ chức và quản lý các đoàn cũng dễ dàng hơn trong việc thiết kế các mục tiêu, nhiệm vụ, và hình thức đánh giá kết quả khóa học.

Cơ quan cử đoàn đi cũng cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chương trình học, trao đổi chi tiết với phía đối tác về thành phần học viên, mục đích của chương trình, nội dung chi tiết từng chuyên đề, lịch trình tham quan thực tế, và hình thức đánh giá kết quả khóa học. Bản kế hoạch càng chi tiết và rõ ràng bao nhiêu thì càng hữu ích cho phía đối tác chuẩn bị và tạo sức ép cho học viên tham gia.

Người phiên dịch giữ vai trò đặc biệt quan trọng với khả năng thành công của các đoàn bồi dưỡng ngắn hạn. Cán bộ phiên dịch không chỉ cần giỏi ngoại ngữ mà còn phải là những người có kinh nghiệm, trải nghiệm quốc tế, nhất là tại nước mà đoàn được cử đến, để có thể linh hoạt ứng xử tình huống. Kiến thức chuyên môn phù hợp với chủ đề học tập cũng là yêu cầu thiết yếu để đảm bảo chất lượng phiên dịch các nội dung về chính trị, chính sách, lãnh đạo và quản lý.

Singapore - bậc thầy về tuyển chọn, cử người ra nước ngoài học tậpĐể cử người ra nước ngoài học sau đó về làm cho khu vực công, đảo quốc sư tử làm rất bài bản từ khâu tuyển chọn đến khâu sử dụng.

tin nổi bật

Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc: Thay đổi sâu rộng trong lãnh đạo chủ chốt

Đại hội 20 được coi là hoạt động quan trọng nhất trong đời sống chính trị của Trung Quốc.

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Một kỷ nguyên hợp tác mới Việt Nam - Nhật Bản

“Hãy coi năm 2023 là năm đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới cho cả Nhật Bản và Việt Nam”, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama chia sẻ với Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Lời hiếm gặp của bộ trưởng và thách thức thoát ra để vượt lên

Áp lực, khó khăn những tháng cuối năm 2022 gia tăng; rủi ro, thách thức tới tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô rất lớn... Những ngôn từ hiếm gặp của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư cho thấy bộ máy phải cùng nỗ lực vươn lên đạt các mục tiêu phát triển.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Tạo cú hích giáo dục sau trung học, nâng cấp nguồn nhân lực thời đại số

Để đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần có những chuyển biến lớn để gia tăng nhanh chóng nguồn nhân lực có kỹ năng và trình độ cao cả về số lượng lẫn chất lượng.

Thang dây cho mỗi căn hộ: Điều bắt buộc với chủ đầu tư chung cư

Từ những năm 1990, nếu ai đi nước ngoài có dịp ở các khách sạn cao tầng như ở Hàn Quốc hay Nhật Bản đều thấy bộ thang dây cứu nạn để trong ngăn kéo của kệ tivi…

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.

Trung Quốc muốn thành mặt trời địa chính trị?

Trung Quốc không muốn trở thành siêu cường - một cực của nhiều quốc gia trong hệ thống quốc tế. Họ muốn trở thành siêu cường - mặt trời địa chính trị để phần còn lại của hệ thống quay xung quanh.

Trách nhiệm, lòng tin và tử huyệt của nền kinh tế

Tại cuộc tọa đàm về trái phiếu doanh nghiệp tổ chức gần đây, có 2 phát ngôn tưởng là gây sốc của thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.

Chấn hưng đất nước bắt đầu từ cải cách đại học

Báo cáo tháng 8 của Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá rằng, việc đổi mới hệ thống giáo dục đại học là chìa khóa để Việt Nam đạt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao năm 2035.