‘Cán bộ sợ nhất là trách nhiệm, mất chức’

Bây giờ là lúc phải thực hiện luật Điện lực một cách đầy đủ và nghiêm túc: Thực hiện cơ chế thị trường cạnh tranh hoàn hảo, đặc biệt tính giá điện theo thị trường sao cho nhà đầu tư, nhân dân và nhà nước không thiệt.

Dự thảo Quy hoạch điện quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quy hoạch điện 8) đang được Bộ Công thương lấy ý kiến. Chúng tôi tìm gặp ông Thái Phụng Nê, nguyên Bộ trưởng Năng lượng để ghi nhận góp ý của ông cho bản dự thảo với mong muốn sao cho ngành điện phải “đi trước một bước”, đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

Ông nói: Đại hội Đảng 13 đã đề ra 2 mục tiêu lớn. Thứ nhất, Việt Nam sẽ trở thành nước phát triển có thu nhập trung bình khá trên 10.000 USD/đầu người vào năm 2030, tức hơn gấp 3 lần trong vòng 10 năm. Thứ hai, Việt Nam sẽ trở thành nước phát triển có thu nhập cao, trên 21.000 USD/đầu người, gấp hơn 2 lần so với năm 2030.

{keywords}
Thủy điện A Vương

Cười một cách hóm hỉnh, ông nói: “Thế hệ các bạn có thể thấy mục tiêu thứ hai chứ tôi thấy thực hiện được mục tiêu thứ nhất cũng còn khó”. Từng là đặc phái viên của Thủ tướng trong phát triển ngành điện, ông Nê đặt lại câu hỏi: “Vậy ngành điện phát triển như thế nào trong quá trình thực hiện hai mục tiêu đó?”.

Cán bộ sợ mất chức

Việt Nam đã có quy hoạch điện 7 và quy hoạch điện 7 điều chỉnh, nhưng rồi nhiều mục tiêu trong đó không thực hiện được. Ông nhìn nhận thế nào về điều này?

Thật đáng tiếc khi nhìn lại thời kì 2016-2020 đã có nhiều dự án điện bị chậm, chủ yếu là nhiệt điện than, làm thiếu hụt nguồn điện 7.100 MW. Có khoảng 11 dự án chủ yếu nhiệt điện than không làm được như Sông Hậu, Long Phú ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, Vĩnh Tân 4 ở vùng duyên hải và một số dự án khác ở phía Bắc.

Có rất nhiều nguyên nhân, nhưng theo tôi, nguyên nhân lớn nhất nằm ở khâu theo dõi, kiểm tra đôn đốc để nhanh chóng tháo gỡ, khắc phục những tồn tại do cơ chế xơ cứng, tiêu cực.

Lúc đó, nếu có gì khó khăn là đoàn kiểm tra có thể giải quyết ngay, còn nếu nằm ngoài thẩm quyền thì đoàn báo cáo lên Thủ tướng, sau đó Thủ tướng họp và xử lí vấn đề ngay. Vì vậy, cho đến năm 2016, các dự án điện không bị chậm tiến độ.

Trong thực hiện quy hoạch điện 7-17 trước đây, dù có khó khăn đến mấy nhưng chúng ta có Ban chỉ đạo để đi thực tế các địa phương, lắng nghe khó khăn của doanh nghiệp, tháo gỡ kịp thời các khó khăn. Đoàn kiểm tra thời kì đó có đủ các thành phần tham gia như phía Bộ KH-ĐT, Tài chính, Công thương, Văn phòng Chính phủ…

{keywords}
Nguyên Bộ trưởng Năng lượng Thái Phụng Nê

Một nguyên nhân nữa, cơ chế hiện nay đang có nhiều vướng mắc nhưng không có ai kiểm tra, đốc thúc, tháo gỡ, bên này đẩy sang bên kia. Gần đây, Thủ tướng có nhắc lại rằng, điều mà các cán bộ sợ nhất là sợ trách nhiệm, sợ mất chức, sợ đi tù.

Ví dụ, trong vụ việc dự án Thái Bình 2, những người tham nhũng đã ra toà rồi nhưng dự án vẫn cần phải giải quyết. Chủ đầu tư khẳng định, họ không lấy tiền của nhà nước để tiếp tục dự án mà cũng không được quyết. Dự án đã nằm đó nhiều năm, phải trả lãi 80% số lượng vốn nên càng chậm xử lý sẽ càng thiệt hại lớn. Tôi đã đặt câu hỏi với Chủ tịch UB Quản lí vốn rằng ai sẽ chịu trách nhiệm. Lẽ ra phải giải quyết sớm dự án này chứ sao đắp chiếu để lỗ vốn nhiều như thế!

Tôi dẫn chứng một dự án đó để thấy tinh thần trách nhiệm, ý chí dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ đã không còn nữa.

Bên cạnh đó, nhiều dự án BOT chúng ta không làm được vì không quyết được giá cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, tôi nêu vấn đề là đến giai đoạn đất nước phát triển hơn, liệu chúng ta có cần các dự án BOT nữa không, theo đuổi mãi BOT để làm gì vì giá điện BOT cao hơn nhiều giá điện chúng ta tự thực hiện.

Câu hỏi về điện hạt nhân

Dự thảo quy hoạch điện 8 chưa đưa điện hạt nhân vào danh sách các dự án cần được đầu tư. Bình luận của ông?

Chúng ta đã ngừng dự án. Đó là chủ trương phải chấp hành nhưng tôi vẫn suy nghĩ lắm. Theo tôi, không bỏ được điện hạt nhân đâu, đây là xu thế của thế giới, thế kỷ 21 vẫn là thế kỷ của điện hạt nhân, các nước phát triển được vì có điện hạt nhân. Ngay cả Trung Quốc cũng dư thừa điện nhờ có điện hạt nhân. Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác cũng phát triển mạnh điện hạt nhân.

Điện hạt nhân là năng lượng sạch. Nếu chúng ta muốn giảm CO2, thực hiện thỏa thuận Paris thì cách tốt nhất là làm điện hạt nhân.

Để đảm bảo an toàn thì kỹ thuật ngày càng được nâng cao và có nhiều hệ thống điều khiển để ứng phó, quản lý, giảm thiểu các sự cố của nhà máy. Nếu lo sóng thần thì đưa dự án lên cao hơn.

Tuy nhiên, cái khó nhất là tâm tư của nhiều người, Tôi rất băn khoăn là không có ai trả lời lý do vì sao dừng điện hạt nhân. Có người giải thích là do vấn đề kinh tế, nhưng nói như vậy là không đúng vì nguồn vốn 10 tỷ USD là không quá khó để huy động.

Tôi cho là nên xem xét đầu tư điện hạt nhân trong qy hoạch điện 8. Trong dự thảo nói, giai đoạn 2035-2045 phụ thuộc vào thuế phát thải CO2, nếu lên trên 15 USD/tấn thì không có điện hạt nhân, không có gì chống đỡ. Từ nay tới 2035 còn 15 năm, thảo luận cũng mất 2-3 năm thì còn hơn 10 năm để thực hiện mà thôi.

Nỗi lo nguồn vốn: Nước lên thuyền lên

Nguồn vốn đầu tư cho phát triển năng lượng cần tới 12-13 tỷ USD/năm trong hàng chục năm tới đây, một con số kỷ lục, chưa từng có trong quá khứ. Ông nhìn nhận về con số này như thế nào trong bối cảnh rất gò bó của ngành điện?

Trong giai đoạn vừa rồi, đầu tư vào ngành điện cần trên 6 tỷ USD/năm. Trong thời gian tới, kinh tế phát triển thì chắc chắn vốn huy động cũng sẽ tăng, nước lên thì thuyền lên.

Vấn đề quan trọng nhất là giá điện, theo dự thảo quy hoạch điện 8, giá điện ước tính là 11-12 cent. Bây giờ là lúc phải thực hiện luật Điện lực một cách đầy đủ và nghiêm túc: Thực hiện cơ chế thị trường cạnh tranh hoàn hảo, chứ không phải thị trường chập chững, ngập ngừng, trong đó đặc biệt tính giá điện theo thị trường sao cho nhà đầu tư không thiệt, nhân dân không thiệt và nhà nước không thiệt.

Giai đoạn vừa rồi có 3 cơ chế: giá điện bậc thang, giá điện thời gian và giá điện bình quân. Giờ thực hiện mua bán điện theo 3 cơ chế này theo cách thức “tính đúng, tính đủ”. Điều quan trọng là đừng để EVN lỗ để còn có nguồn tái đầu tư, phát triển.

Giá điện được căn cứ vào ngưỡng giá đầu tư, điều chỉnh tăng giá điện phải kịp thời thì các doanh nghiệp không bị lỗ. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp phải tự vươn lên để giảm bảo lãnh chính phủ. Gần đây, EVN và EVN NPT được Ngân hàng Thế giới chấp nhận tín nhiệm phát hành nợ ngoại tệ vì xếp hạng BB+. Dự án Quảng Trạch 1-2 vay nước ngoài, không cần bảo lãnh của Chính phủ cũng là một trường hợp rất tốt.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần có cơ chế đặc biệt cho các dự án trọng điểm quốc gia như giai đoạn trước đây. Chính phủ đừng ôm hết, khi tư nhân làm được thì để họ làm qua tạo cơ chế. Các nguồn điện mặt trời, gió hãy để cho khu vực tư nhân, nước ngoài làm. Thậm chí, khâu truyền tải hãy mở cho họ làm và chỉ cần quản lý theo luật.

Tuy nhiên, dù có thu hút thêm các nguồn lực bên ngoài cũng cần nhận thức rằng, họ không làm được vô tận đâu mà rốt cuộc EVN vẫn phải lo chính. 

* Bài 2: Cấp phép cho các dự án không trong quy hoạch là sai

Tư Giang 

Quy hoạch điện: Những biến số cần lời giải

Quy hoạch điện: Những biến số cần lời giải

Cân bằng nhu cầu luôn là đầu vào quan trọng cho quy hoạch ngành Điện. Cần tính toán kỹ lưỡng nhu cầu điện năng trong tương lai để xử lý bài toán cân bằng cung cầu và đảm bảo an ninh năng lượng.

tin nổi bật

Từ bài học về cán bộ, làm gì để 3 đầu tàu lấy lại phong độ?

Ba thành phố Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng từ lâu đã trở thành đầu tàu kinh tế cả nước. TP.HCM và Hà Nội luôn ở vị trí thu ngân sách cũng như đóng góp vào ngân sách quốc gia nhiều nhất.

CPI từ bàn ăn đến bàn nghị sự

Cuối tuần vừa qua, tôi lâm vào tình huống dở khóc dở cười khi đến thăm gia đình một người quen. Trong bữa ăn, ông chồng nói bâng quơ là lạm phát có tí ti thế mà dân tình cứ gào lên, chả ra làm sao.

40 năm Công ước Luật biển: Bảo vệ quyền tự do hàng hải, giải quyết các tranh chấp

Công ước LHQ về Luật biển (UNCLOS) thiết lập cơ chế mới hữu hiệu về giải quyết các tranh chấp biển. Khoảng gần 1/2 trong tổng số 500 các vùng biển chồng lấn đã được giải quyết.

40 năm UNCLOS: Bảo vệ trật tự pháp lý trên biển

Ngày 30/4/1982, sau 9 năm đàm phán, văn bản đàm phán cuối cùng về Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) được nhất trí thông qua và ngày 10/12/1982 thì mở ký.

Hết lo 'kỷ luật nhiều như thế lấy ai để làm việc'

Tiếp xúc với cử tri Hà Nội ngày 23/6, Tổng bí thư nhắc lại câu nói “kỷ luật nhiều như thế lấy ai để làm việc”. Câu nói này xuất phát từ một vị lãnh đạo Quốc hội trước đây và từng gây xôn xao dư luận.

Suy thoái kinh tế và Zero Covid đe dọa tham vọng toàn cầu của Trung Quốc

Cảnh báo của Thủ tướng Lý Khắc Cường về việc Trung Quốc đối mặt với thách thức do kiểm soát Covid-19 nghiêm ngặt làm dấy lên lo ngại về nguy cơ giảm tốc, thậm chí suy thoái kinh tế lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Đường cao tốc tây - ta và câu chuyện quản lý

Các cơ quan đang bàn nhiều đến việc tính lại các tổng cục và tương đương tại các bộ, cơ quan ngang bộ, trong đó có phương án tách Tổng cục Đường bộ Việt Nam thành Cục Đường bộ và Cục Đường cao tốc.

Nữ Vụ trưởng báo chí và chuyện cầm bút

Trợ lý Bộ trưởng, Vụ trưởng Vụ Thông tin báo chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho rằng, làm báo không chỉ là chuyển tải thông tin mà còn có sứ mệnh dẫn dắt.

Khát vọng tạo nên tính cách người Israel

Ở phần 2 cuộc bàn tròn trực tuyến với Tuần Việt Nam, Đại sứ Nadav Eshcar chia sẻ về khát vọng lập quốc, xây dựng đất nước của người Israel, về tình cảm của gia đình ông những năm tháng sống tại Việt Nam.

Công nghệ làm nên phép màu Israel

Tuần Việt Nam trò truyện trực tuyến với Đại sứ Israel tại Việt Nam Nadav Eshcar về "cây đũa thần" công nghệ làm nên phép màu trên con đường phát triển quốc gia.

Giảm giá xăng vừa giúp dân vừa kìm lạm phát

Thông tin Bộ Tài chính trình Chính phủ đề xuất “giảm kịch khung” thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, xem xét bỏ quỹ bình ổn mang lại làn gió tươi mát cho người dân và nền kinh tế vốn chật vật sau đại dịch, lạm phát tăng cao.

Ai sẽ là Chủ tịch thành phố Hà Nội?

Bài viết không nhằm chọn nhân sự cụ thể - điều này đã có những cơ quan chuyên trách của Đảng - mà chỉ muốn nói đến đòi hỏi thực tiễn từ mảnh đất Thăng Long, trái tim của cả nước.

Hai ủy viên trung ương bị khai trừ và bài học về công tác cán bộ của Đảng

Hai ủy viên Trung ương bị khai trừ khỏi Đảng, bị tước hết chức vụ và bị khởi tố, bắt tạm giam là minh chứng cho tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với tệ nạn tham nhũng tiêu cực của Đảng, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng bí thư.

Diện kiến ông Sáu Dân và giải pháp tháo gỡ khó khăn kinh tế

Tôi tưởng làm việc chỉ với năm ba người chuyên viên cùng với ông Sáu Dân, hoá ra đêm đó ở hội trường có đến hơn 20 người, trong đó chỉ có một người mà tôi biết…

Lá thư gửi ông Sáu Dân và chuyến thăm Thủ đô

Tôi báo với anh Dưỡng để nói lại với anh Hai Chí và sau đó TP.HCM có văn bản gởi anh Bảy Hoàng - Tổng giám đốc Imexco đề nghị bố trí cho tôi đi Hà Nội, đồng thời anh Năm Nghị có đưa cho tôi một thư gởi ông Sáu Dân…