Căng thẳng Nga - phương Tây về Ukraina, bom chờ kích nổ?

Các cảnh báo qua lại cùng động thái của Nga và phương Tây về Ukraina khiến giới quan sát lo ngại căng thẳng sẽ bùng phát thành xung đột quân sự nghiêm trọng nhất kể từ Thế chiến II.

Mối quan hệ giữa Moscow và phương Tây đã sụt giảm xuống mức thấp kể từ khi bán đảo Crưm sáp nhập vào Nga năm 2014. Giữa lúc Kiev đổ lỗi bất ổn leo thang ở Donbas, miền đông Ukraina thời gian gần đây là do các lực lượng nổi dậy gây ra, Mỹ và các đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) liên tục bày tỏ quan ngại về việc Moscow tập trung lực lượng ở khu vực biên giới.

{keywords}
 

Các cơ quan tình báo phương Tây quả quyết, Nga đã triển khai tới 100.000 lính cùng khí tài áp sát biên giới với Ukraina và đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công quân sự. Nga nhất quyết phủ nhận các cáo buộc trên, đồng thời tố ngược phương Tây dựng chuyện nhằm "bôi xấu" Moscow. Điện Kremlin nhấn mạnh, việc điều động binh sĩ bên trong lãnh thổ Nga không nhằm đe dọa bất kỳ nước nào.

Tuy nhiên, Mỹ và các nước khác thuộc NATO, Liên minh châu Âu (EU) không ngừng lên tiếng báo động. Các nước này cũng cảnh báo sẽ có "hành động đáp trả dứt khoát" nếu Ukraina bị tấn công. Câu hỏi đặt ra ở đây là phương Tây sẽ tiến xa đến mức nào để bảo vệ Kiev.

Phương Tây sẵn sàng cho kịch bản xấu

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland từng tiết lộ, NATO đã đề ra tới 18 phương án đáp trả Moscow, kể cả áp cấm vận với các tổ chức và cá nhân Nga cũng như hỗ trợ quân sự cho Kiev.

Chính phủ Anh ngày 17/1 thông báo đã bắt đầu cung cấp vũ khí chống tăng cho Ukraina để giúp nước này tự vệ. Một nhóm nhỏ nhân viên Anh cũng sẽ tham gia huấn luyện cho các lực lượng Ukraina trong thời gian ngắn. Cùng ngày, báo Global News đưa tin, Canada đã triển khai một đơn vị đặc biệt đến Ukraina để hỗ trợ Kiev cũng như thực hiện sứ mệnh sơ tán nhân viên ngoại giao Canada khi cần.

Theo CNN, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 20/1 cũng báo cáo Quốc hội việc đã cấp phép xuất khẩu cho Estonia, Latvia và Lithuania, cho phép những nước này chuyển giao vũ khí xuất xứ Mỹ cho Ukraina.

Trước đó một ngày, trong bài phát biểu kỷ niệm một năm lên nắm quyền tại Nhà Trắng hôm 19/1, Tổng thống Mỹ Joe Biden cho biết, dù còn bất đồng trong nội bộ, nhưng các thành viên NATO sẽ thống nhất phản ứng thích hợp, tùy thuộc vào động thái của Nga đối với Ukraina. Trường hợp chỉ xảy ra hành động "can dự nhỏ" hoặc tấn công mạng, họ sẽ chỉ đáp trả bằng cách tương ứng. Nhưng nếu chiến tranh xảy ra, họ sẽ bắt Moscow và nền kinh tế Nga phải "trả giá đắt", kể cả ngăn chặn các ngân hàng Nga giao dịch bằng đồng USD và giáng các đòn trừng phạt nặng nề "chưa từng thấy trước đây".

Ông Biden tin, Tổng thống Nga Vladimir Putin đang cân nhắc những gì mình muốn làm, khả năng thực hiện chúng nhanh đến mức nào cũng như các hậu quả đối với đất nước. Lãnh đạo Nhà Trắng khuyến cáo, xung đột quân sự toàn diện sẽ là thảm họa đối với cả Nga, Ukraina và phương Tây. Theo ông, hiện vẫn còn hy vọng về một giải pháp ngoại giao và các nước có thể tổ chức một hội nghị hòa bình.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán ngoại giao cấp cao giữa Nga với Mỹ và các đồng minh nhằm hạ nhiệt khủng hoảng an ninh ở Đông Âu hồi tuần trước đã thất bại, khiến nỗi lo xung đột ngày càng tăng.

Ẩn ý của Nga

Tổng thống Mỹ nhận định, Nga nhiều khả năng đang tìm cách sát hạch và chia rẽ NATO. Trong khi, một số nhà bình luận cho rằng, việc Nga tăng quân gần biên giới với Ukraina có thể nhằm gia tăng sức ép đàm phán với phương Tây, thay vì chuẩn bị cho kế hoạch tấn công thực sự.

Bế tắc hiện nay trong thương lượng giữa hai bên xoay quanh các yêu cầu về an ninh của Nga. Moscow muốn NATO phải đảm bảo không mở rộng về phía đông, không kết nạp Ukraina, không cho lắp đặt các vũ khí chiến lược ở các nước láng giềng Nga và phải rút hết quân khỏi các nước Đông Âu đã tham gia liên minh sau Chiến tranh Lạnh.

Ông Biden nói, Washington và các đồng minh sẽ cân nhắc về vấn đề triển khai vũ khí. Ukraina sẽ không gia nhập NATO trong ngắn hạn, nhưng liên minh không thể hứa hẹn vĩnh viễn về việc này. Những yêu cầu còn lại của Nga đã bị NATO thẳng thừng bác bỏ, theo các nguồn thạo tin.

Giới quan sát đang đổ dồn chú ý vào các động thái của ông Putin. Theo hãng thông tấn Tass, lãnh đạo Điện Kremlin đã nhiều lần cảnh báo Moscow sẽ có các biện pháp đáp trả "có hệ thống, nhanh chóng và mạnh mẽ" nếu phương Tây vượt "lằn ranh đỏ", đe dọa an ninh và các lợi ích của Nga.

Về vấn đề Ukraina, ông Putin được cho sẽ giữ quan điểm cứng rắn. CNBC dẫn lời Maximilian Hess, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu chính sách quốc tế (Mỹ) bình luận, điều này nhiều khả năng vì Ukraina có vai trò đặc biệt quan trọng với Nga về vị trí địa lý (là cầu nối Nga với các quốc gia Đông Âu khác) và hai nước cũng có mối quan hệ chặt chẽ về lịch sử, kinh tế, ngôn ngữ và văn hóa. Do đó, việc Moscow phản đối Ukraina gia nhập NATO không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn tránh để phương Tây mở rộng ảnh hưởng đến sát sườn Nga.

Dư luận vẫn nín thở chờ xem những bước đi mới của Nga, Mỹ và NATO, với hy vọng các bên liên quan sẽ kiềm chế để căng thẳng không bùng phát thành một cuộc chiến tranh thực sự.

Tuấn Anh

>>> Đọc tin thế giới mới nhất trên Vietnamnet

Ông Biden thừa nhận NATO bất đồng về cách ứng phó Nga

Ông Biden thừa nhận NATO bất đồng về cách ứng phó Nga

Tổng thống Mỹ Joe Biden thừa nhận có sự bất đồng giữa các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về cách ứng phó với Nga trong vấn đề Ukraina.

 

tin nổi bật

Ấn Độ - Ẩn số lớn với phương Tây trong cuộc đối đầu với Nga

Phương Tây muốn Ấn Độ là đối tác chiến lược, trong khi Nga coi nước này là đồng minh kinh tế. Bất chấp sự lôi kéo của Mỹ và các đồng minh trong cuộc đối đầu với Nga, Ấn Độ vẫn nhất quyết không chọn bên.

Nguồn gốc cuộc khủng hoảng năng lượng ở châu Á

Giá nhiên liệu tăng khiến một loạt quốc gia ở châu Á phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong nhiều năm giữa lúc phải vật lộn với tình trạng chi phí sinh hoạt tăng nhanh.

Những điểm đáng chú ý trong luật kiểm soát súng đạn mới được Mỹ ban hành

Tổng thống Biden mới đây đã ký ban hành dự luật kiểm soát súng đạn, nhằm giải quyết các lỗ hổng đã tồn tại hơn 30 năm trong hệ thống quản lý và kiểm soát sở hữu vũ khí tại Mỹ.

Vì sao Trung Đông không đứng về phía Mỹ trong xung đột Nga - Ukraine?

Mỹ muốn Ảrập Xêút bơm thêm dầu ra thị trường và Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) ngưng che giấu các tài sản cũng như siêu du thuyền của các nhà tài phiệt Nga, nhưng đều không được đáp ứng.

Lý do Trung Quốc lo ngại hệ thống Starlink của Elon Musk tại Ukraine

Việc hệ thống Starlink của Elon Musk chứng minh được hiệu quả trong cuộc xung đột Ukraine khiến Trung Quốc không hài lòng khi cho rằng đây là một phần trong kế hoạch phát triển "quân sự không gian" của Mỹ.

Cạnh tranh Mỹ-Trung, xung đột Nga-Ukraine sẽ hâm nóng Đối thoại Shangri-La?

Hội nghị thượng đỉnh an ninh hàng đầu châu Á diễn ra ở Singapore tuần này dự kiến sẽ bàn về nhiều vấn đề thu hút sự chú ý của toàn thế giới, trong đó có cạnh tranh địa chính trị Mỹ - Trung và cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Bài toán khó của Ukraine: rút lui hay quyết giữ một thành phố 'chết'

Tình thế tại thành phố Sievierodonetsk giống như câu hỏi mà Ukraine phải tự trả lời từ khi cuộc xung đột nổ ra, họ muốn tránh thương vong ngắn hạn hay sẵn sàng đánh đổi.

Lệnh cấm vận dầu Nga của EU có thực sự hiệu quả?

Quyết định cấm vận dầu Nga của EU dựa trên một tính toán đơn giản: Các nước EU không nhập khẩu dầu khí sẽ làm giảm một nửa lợi nhuận của Nga. Song, lệnh cấm này có thực sự hiệu quả?

Hy vọng của Ukraine sau hơn 100 ngày giao tranh với Nga

Sau hơn 100 ngày giao tranh, Ukraine đang cố gắng chống chọi với hỏa lực áp đảo của Nga ở mặt trận phía đông đủ lâu để vũ khí phương Tây kịp đến và có thể tạo cho họ lợi thế cần thiết.

Viễn cảnh Mỹ mong muốn khi chiến sự Ukraine kết thúc

Chính phủ Mỹ vẫn đang thể hiện sự ủng hộ và cung cấp khí tài quân sự cho Kiev trong cuộc xung đột với Moscow. Nhưng viễn cảnh kết thúc ra sao mới làm cho chính quyền của Tổng thống Biden chấp nhận?

Đòn trừng phạt mới của EU ảnh hưởng đến Nga thế nào?

Lệnh cấm vận mới của Liên minh châu Âu (EU) chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu thô của Nga, nhưng có thể sẽ không gây tổn hại lớn đến nền kinh tế nước này cho đến khi các giới hạn chính thức có hiệu lực.

'Gót chân Asin' của dầu mỏ Nga

Nga đến nay đã giảm bớt được phần lớn tác động của các lệnh trừng phạt với việc kinh doanh dầu mỏ. Song, ngành bảo hiểm đe dọa sẽ giáng đòn vào hoạt động, trừ khi Moscow có thể lấp đầy khoảng trống do các công ty phương Tây để lại.

Nước Nga thay đổi ra sao sau 3 tháng chiến sự với Ukraine?

Khi Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, nhiều người Nga cảm thấy xung đột dường như ở rất xa lãnh thổ.

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.