Cháy chung cư, thiệt hại ai lo?

Nguyễn Khắc Giang Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR

Thảm hoạ khủng khiếp tại chung cư cao cấp Carina đã trôi qua được một tuần, thế nhưng hậu quả để lại thì không biết bao giờ mới giải quyết hết.

 - Thảm hoạ khủng khiếp tại chung cư cao cấp Carina đã trôi qua được một tuần, thế nhưng hậu quả để lại thì không biết bao giờ mới giải quyết hết.

Ngoài những thiệt hại về người, vấn đề được quan tâm nhiều nhất có lẽ là việc tái ổn định đời sống cho những người thoát nạn. Thảm hoạ là điều không ai mong muốn, nhưng khi xảy ra, thì những bên có liên quan phải chịu trách nhiệm bồi thường cho các nạn nhân. 

{keywords}
Chủ đầu tư chung cư Carina có thể phá sản vì vụ cháy.

Bồi thường thiệt hại sau những vụ hoả hoạn lớn như vậy là vô cùng phức tạp, và sẽ khó diễn ra khi chưa có kết luận rõ ràng của cơ quan chức năng. Thậm chí vụ cháy trung tâm thương mại ITC vào năm 2002, khiến 60 người thiệt mạng, cũng mất đến 10 năm mới giải quyết được các vấn đề pháp lý liên quan đến trách nhiệm bồi thường của các bên và sự tham gia của bảo hiểm. Nói vậy để thấy sẽ mất rất nhiều thời gian để câu chuyện bồi thường đi đủ trình tự pháp lý, và đến được với những người bị nạn. Và kể cả khi đến được, con số bồi thường theo bảo hiểm cũng nhiều khả năng không đáng kể so với những mất mát trong vụ cháy.

Nhưng việc trợ giúp nạn nhân đối diện với những khó khăn về mất mát tài sản và xáo trộn cuộc sống không thể chỉ nhìn dưới góc độ pháp lý. Những hợp đồng mua nhà chung cư không chỉ được bảo đảm bằng pháp luật, mà còn bằng chính uy tín của chủ đầu tư. Khách hàng mua nhà phần lớn là để "an cư lạc nghiệp", chứ không phải sống tạm bợ ngày một ngày hai trong nhà trọ hay khách sạn. Họ mua nhà không chỉ vì tiện nghi cao cấp, vị trí thuận lợi, hay thể hiện địa vị xã hội, mà còn bởi niềm tin vào việc chủ đầu tư sẽ là người bảo vệ cuối cùng mỗi khi có sự cố xẩy ra. Thế nên xây chung cư là một ngành đặc thù, khi chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm liên đới cho đến khi hết vòng đời sản phẩm của mình, nhiều khi lên tới 50 năm.

 Trong một ngành kinh doanh mà tâm lý người dùng tác động rất lớn đến quyết định mua hàng, những hành động kịp thời, gấp rút, thoả đáng nhằm bảo vệ khách hàng như trong vụ cháy Carina sẽ làm dịu bớt hình ảnh tiêu cực của doanh nghiệp và cơn giận dữ của công chúng. Người tiêu dùng có thể tha thứ cho những sai lầm, bất cẩn của họ và tiếp tục tin tưởng vào doanh nghiệp. Nhưng ngược lại, cơ chế thị trường cũng sẽ có những công cụ phi pháp lý để trừng phạt những ai, vô tình hoặc cố ý, dẫm đẹp lên niềm tin của khách hàng.

Không phải ngẫu nhiên mà trước cách xử lý được cho là không thoả đáng, giá cổ phiếu của công ty 577 (sở hữu 95% vốn tại Hùng Thanh, chủ đầu tư chung cư Carina) bị tuột dốc thê thảm trong những ngày qua, khiến giá trị vốn hoá của công ty này mất đến 600 tỷ đồng. Ngay sau khi vụ cháy kinh hoàng ở Tp. HCM xảy ra, 577 đã phát thông báo tuyên bố Hùng Thanh là công ty trách nhiệm hữu hạn độc lập và họ chỉ là bên góp vốn, khiến dấy lên nghi ngờ rằng 577 đang muốn rũ bỏ trách nhiệm bồi thường, nếu có.

Tất nhiên, khi có một thảm họa với quy mô lớn như vậy, ngoài doanh nghiệp và cá nhân liên đới, sự hỗ trợ kịp thời đến từ xã hội cũng rất cần thiết để các nạn nhân sớm ổn định cuộc sống. Lấy ví dụ như vụ cháy chung cư Grenfell ở London khiến 71 người thiệt mạng vào năm ngoái, số tiền đền bù cho người thụ hưởng của mỗi người thiệt mạng tối đa là gần 13 nghìn bảng Anh (khoảng 400 triệu đồng), con số không phải là quá lớn tính theo mức thu nhập trung bình của nước này (khoảng 40 nghìn bảng/năm). Chỉ có những trẻ em có cả bố và mẹ qua đời trong thảm hoạ này sẽ được chu cấp đến năm 18 tuổi, với khoản chi phí Reuters ước tính vào khoảng 300 nghìn bảng (10 tỷ đồng). Tổng chi phí bảo hiểm chi trả rơi vào khoảng 4 triệu Bảng. Tuy vậy, quyên góp của rất nhiều thành phần khác nhau trong xã hội Anh đã mang lại hơn 20 triệu Bảng tiền hỗ trợ cho các nạn nhân, gấp bốn lần số tiền trên.

Câu chuyện đền bù sau vụ cháy Carina cũng dẫn đến một vấn đề nhức nhối khác: ai sẽ đại diện quyền lợi cho những người sống ở chung cư trong những sự việc tương tự, yêu cầu có những thay đổi về quy định pháp luật, đàm phán với chủ đầu tư, hay phản đối những trường hợp doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ của mình?

Rõ ràng cùng với tiến trình đô thị hóa mạnh mẽ, cộng đồng "dân chung cư" đã trở thành một lực lượng dân số lớn, và hơn bao giờ hết, cần có những tổ chức đại diện trên các diễn đàn chính sách hay dư luận xã hội. Đó có thể là tập hợp tự nguyện của những thành viên ban quản trị, tổ dân phố của các chung cư khác nhau, những người nhiệt huyết, hoặc những thành phần khác có quan tâm đến quyền lợi của người dân chung cư.

Khi pháp luật còn chưa đủ nghiêm khắc hay chưa được hoàn thiện, tiếng nói từ những tổ chức như vậy sẽ khiến chủ đầu tư trách nhiệm hơn trong quá trình xây dựng, hoàn thiện, cung cấp dịch vụ, và cả khi xảy ra sự cố. Đây có lẽ lại là một ví dụ nữa mà các đại biểu Quốc hội cần xem xét khi đưa ra thảo luận về quyền lập hội của người dân, vốn chỉ nằm im dưới dạng dự thảo trong hơn chục năm qua.

Khắc Giang

 

Cháy chung cư Carina Plaza và ‘những cái chết được báo trước’

Cháy chung cư Carina Plaza và ‘những cái chết được báo trước’

Một lần nữa, vấn đề phòng cháy chữa cháy ở các chung cư cao tầng lại được đặt ra cấp thiết mà nếu cứ tiếp tục cách xử lý “bắt cóc bỏ dĩa” thì nguy cơ cháy nổ sẽ luôn hiện hữu.

Tăng đột biến các vụ cháy, năng lực cứu hoả đến đâu?

Tăng đột biến các vụ cháy, năng lực cứu hoả đến đâu?

Số vụ cháy và người chết cháy tăng đột biến trong 7 tháng qua, thiệt hại tài sản hơn 1.000 tỷ đồng, vậy, năng lực cứu hoả đến đâu? Ông Bùi Quang Việt, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH chia sẻ với Góc nhìn thẳng.

Từ vụ cháy karaoke Trần Thái Tông: Quyền được hát

Từ vụ cháy karaoke Trần Thái Tông: Quyền được hát

Tại sao quyền được tham gia vào những loại hình giải trí lành mạnh của con người, (dù họ có là ai) lại không được tôn trọng như vậy?

Cháy quán karaoke ra nhiều chuyện

Cháy quán karaoke ra nhiều chuyện

Chưa đủ điều kiện đã hoạt động, hoặc cắt giảm đầu tư về an toàn, như lĩnh vực PCCC… tất cả đều từ cái “tham.” Và một ngày, “cháy nhà ra mặt chuột,” quán cháy lòi ra cái “tham.” 

Cháy quán karaoke có gì vui mà xem đông thế?

Cháy quán karaoke có gì vui mà xem đông thế?

Đồng chí cảnh sát từ đầu đến cuối gào đến khản cổ: “Đề nghị mọi người tránh ra”, “Khu vực này nguy hiểm không vào được” để cản hàng dài người hiếu kì đi… xem cháy. 

Chung cư cháy liên tiếp mới... 'ra mặt chuột'

Chung cư cháy liên tiếp mới... 'ra mặt chuột'

Vậy đâu là luật để xử phạt hay chế tài những sai phạm thế này?

tin nổi bật

Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Trung Quốc muốn thành mặt trời địa chính trị?

Trung Quốc không muốn trở thành siêu cường - một cực của nhiều quốc gia trong hệ thống quốc tế. Họ muốn trở thành siêu cường - mặt trời địa chính trị để phần còn lại của hệ thống quay xung quanh.

Bốc thăm tìm tham nhũng và câu hỏi ‘đồng chí có mấy suất đất’

Hà Nội, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác đang triển khai bốc thăm ngẫu nhiên để xác minh tính trung thực trong kê khai tài sản của cán bộ, công chức.

Hạn mức tín dụng và những câu hỏi còn treo

Ngân hàng Nhà nước hôm qua đã điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2022 đối với các tổ chức tín dụng, và như thông lệ, không công khai chỉ tiêu này mà gửi riêng đến từng đơn vị.

Vì sao cần bỏ trần tín dụng?

Theo nguyên Phó viện trưởng Viện Chiến lược NHNN Phạm Xuân Hòe, trong khi nhu cầu vốn đang rất cần sau 2 năm dịch bệnh thì hạn mức tín dụng được kiểm soát quá chặt chẽ, đạp phanh vào nỗ lực phục hồi kinh tế.

Rủi ro lớn nhất là thanh khoản

Gần đây, đại diện Ngân hàng Nhà nước bắt đầu đề cập đến việc nới lỏng room tín dụng. Tuần Việt Nam trò chuyện với ông Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó viện trưởng Viện Chiến lược NHNN.

Đà Lạt ngập nặng: Kết cục không có gì lạ

Cơn mưa chiều 1/9 kéo dài hơn 30 phút khiến Đà Lạt ngập nặng ở khu vực trung tâm với các tuyến đường Ngô Văn Sở, Tô Ngọc Vân, Phan Đình Phùng… Nếu quan sát những gì đã và đang diễn ra thì kết cục đó không lạ, có thể dự báo trước.

Ngày lập quốc trong ký ức người tù Côn Đảo

Khi nghe tin ngày 2/9/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, giáo Quang (Đặng Quang Minh), tù nhân sửa chữa máy ở Đài vô tuyến liền nhanh chóng thông báo cho toàn đảo…

Biển Đông trong trọng tâm chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

"Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là trọng tâm trong chiến lược lớn của Mỹ, và nó không thể thành công nếu các quy tắc và liên minh bị đe dọa ở Biển Đông", Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nói.

Đạo luật Khoa học và Chip giúp Mỹ bắt kịp Trung Quốc?

Việc thông qua đạo luật Khoa học và Chip, với tổng số tiền được phân bổ 280 tỷ USD, được coi là nỗ lực của Mỹ trong việc bắt kịp Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ.

Công nghệ bán dẫn: Chiến trường mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Cuộc chiến công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã bước vào thời kỳ mới, chạy đua cho việc phát triển chip bán dẫn.

Dự luật về khí hậu và sức khỏe: Sự tranh cãi mệt mỏi của quốc hội Mỹ

Không có gì mô tả rõ ràng hơn sự mất thì giờ và lộn xộn trong vận hành của một thể chế dân chủ bằng việc bàn thảo, tranh cãi, cò kè, cản trở… và thông qua dự luật Inflation Reduction Act tại Mỹ vào đầu tháng này.

Cựu Thủ tướng Ehud Barak: Israel tìm mọi cách để phát hiện, chăm sóc từng nhân tài

Israel rất nhỏ bé, không có nhiều tài nguyên giá trị như dầu hay mỏ quý. Nhưng chúng tôi có thứ nguyên liệu giá trị nhất: chất xám - cựu Thủ tướng Israel Ehud Barak chia sẻ với Tuần Việt Nam trong chuyến công du tới Việt Nam.

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.