Chiến tranh thương mại bùng nổ, ai là nạn nhân đầu tiên?

Chính sách thuế từ Mỹ, Canada, Mexico và EU có thể sẽ gây tổn hại nặng nề quá mức cho WTO.

Chính sách thuế từ Mỹ, Canada, Mexico và EU có thể sẽ gây tổn hại nặng nề quá mức cho WTO.

Cảnh tàu sân bay Anh lừng lững tiến vào Mỹ

Ngày này năm xưa: Thảm kịch khủng khiếp trong nhà hát Nga

Vén màn bí mật của đám cưới lớn nhất trong cộng đồng phù thủy

Theo tạp chí Foreign Policy, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) có khả năng sẽ là nạn nhân đầu tiên của cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Các bên đều vi phạm quy định của chính mình, khiến cho nhiều người nghi ngờ WTO có còn thực sự là "người bảo vệ" cho một hệ thống mậu dịch dựa trên các quy tắc hay không.

{keywords}
Ảnh: CNN

Tháng 3 năm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khởi động cuộc chiến thương mại khi thông báo áp thuế 25% lên thép nhập khẩu và 10% lên nhôm nhập khẩu từ hầu hết các nước. Đến tháng 5, ông đưa thêm các mặt hàng của Canada, Mexico và EU vào danh sách. Phía Trung Quốc đã đáp trả bằng cách áp thuế lên một lượng tương đương lên thép và nhôm nhập khẩu từ Mỹ. Canada, Mexico, và the EU cũng hành động tương tự.

Để tạo vỏ bọc hợp pháp cho quyết định của mình, Mỹ viện dẫn một điều khoản hiếm khi sử dụng của WTO, đó là cho phép các thành viên dừng một số nhượng bộ thương mại vì lý do an ninh quốc gia. Chính sách thuế của ông Trump chắc chắn vi phạm tinh thần của điều khoản này, vì rất khó thấy được thép và nhôm nhập khẩu – mà chủ yếu từ các quốc gia bạn hữu - đe dọa đến an ninh quốc gia Mỹ thế nào. Nhưng về mặt chữ nghĩa của luật, ông Trump không sai.

Bởi vậy, khi một số thành viên WTO yêu cầu tổ chức này thành lập một ủy ban xem xét các hàng rào thương mại mới của Mỹ, Washington đã đưa ra thông điệp rất rõ ràng: Theo điều khoản an ninh quốc gia, WTO không thể "ngăn cản bất cứ thành viên nào đưa ra bất kỳ hành động nào mà bên đó cho là cần thiết để bảo vệ các lợi ích an ninh của mình". Theo đó, các hành động của Mỹ hoàn toàn phù hợp với quy định của WTO, và chúng nằm ngoài quyền xem xét của tổ chức này.

Tuy nhiên, hành động đáp trả của các nước lại là vấn đề khác. WTO quy định rõ ràng, khi một thành viên tin rằng có người vi phạm các quyền thương mại của mình thì phải đưa vấn đề ra cơ quan giải quyết bất đồng để xử lý. Chỉ cơ quan này mới có quyền đáp trả. Vì Trung Quốc, Canada.. đơn phương trả đũa Mỹ, nên họ đã vi phạm quy định của WTO. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi Mỹ chính thức yêu cầu WTO xem xét.

Cuối tháng 9 vừa qua, Mỹ đánh thuế các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 250 tỷ USD. Lần này, ông Trump viện dẫn pháp luật của Mỹ, cụ thể là điều 301 Đạo luật Thương mại 1974, để biện minh cho quyết định này. Điều này cho thấy, khi thúc đẩy cuộc chiến thương mại, Mỹ luôn dựa trên bằng các quy tắc thương mại lâu đời. 

Nếu WTO quyết định điều tra Mỹ thì Washington đơn giản là rời bỏ tổ chức này. Nếu WTO không làm, thì bất kỳ nước nào cũng có thể viện cớ các hạn chế thương mại tương lai nằm trong lợi ích quốc gia. Nếu WTO phán quyết Canada, Trung Quốc, Mexico, và EU vi phạm luật lệ thì những nước này cũng có thể chọn cách ra đi. Trường hợp nếu các đánh giá của cơ quan giải quyết bất đồng WTO không trở thành điểm gắn kết thì tranh chấp giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ vẫn tiếp tục.

Đến nay, mọi dấu hiệu cho thấy ông Trump sẽ không lùi bước trong cuộc chiến thương mại, nhất là sau khi ông thành công trong việc tái đàm phán hiệp định với Mexico và Canada. Phía Trung Quốc cũng tỏ ra quyết liệt hơn trong việc thúc đẩy lợi ích riêng của mình.

Những người lạc quan có thể tưởng tượng ra hai viễn cảnh. Một là, chiến tranh thương mại tiếp diễn, sự gián đoạn các chuỗi cung ứng, tình trạng thất nghiệp và sự suy giảm sản lượng sẽ gia tăng. Ông Trump và các nhà lãnh đạo thế giới sẽ hiểu ra thương mại không phải là kẻ thù. Hai là, trong 2 năm tới, Nhà Trắng có thể có chủ mới và người này sẽ phục hồi nguyên trạng như trước khi xảy ra cuộc chiến tranh thương mại.

Tuy nhiên, cả hai viễn cảnh đều khá mịt mờ. Bởi lẽ ở Mỹ, quan điểm cho rằng Trung Quốc không chơi theo luật và cần bị kiềm chế không phải là điều mới lạ. Ông Trump chẳng qua chỉ là người làm cho quan điểm đó trở nên rõ nét hơn mà thôi. Thêm vào đó, Mỹ từ lâu đã tỏ ra không hài lòng với năng lực hoạt động của WTO. Các nỗ lực đưa Vòng Đàm phán thương mại Doha tới điểm kết đều thất bại. Dù cho ai lãnh đạo Nhà Trắng vào năm 2021 thì cũng sẽ đều tin rằng WTO không bảo vệ được đầy đủ các lợi ích của Mỹ, rằng Mỹ cởi mở với thương mại nhiều hơn so với các đối tác của nước này và Trung Quốc không vận dụng công bằng các luật chơi.

Làn sóng toàn cầu hóa đầu tiên - nở rộ từ năm 1870 đến đầu Thế chiến 1 - đã mang đến sự thịnh vượng bất ngờ cho thế giới phương Tây. Nhưng trong thời kỳ chiến tranh, sự quyến rũ của các mức thuế ăn xin-của-hàng xóm quá lớn để có thể làm ngơ. Một loạt các rào cản thương mại mới rốt cuộc đã góp phần làm trầm trọng thêm Cuộc Đại Suy  thoái. Ngày nay, sau một thời gian thịnh vượng kéo dài trên khắp toàn cầu sau Thế chiến 2, thế giới có thể sẽ tiến vào một thời kỳ mới của các cuộc xung đột thương mại. Liệu nó có chấm dứt hay không vẫn chưa thể biết trước được.

Thanh Hảo

Khi nào chiến tranh thương mại Mỹ-Trung sẽ chấm dứt?

Khi nào chiến tranh thương mại Mỹ-Trung sẽ chấm dứt?

Ngoại trưởng Mỹ Pompeo vừa hé lộ về thời điểm có thể chấm dứt cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang gây quan ngại toàn thế giới.

Công ty Mỹ ‘ngấm đòn” chiến tranh thương mại với TQ

Công ty Mỹ ‘ngấm đòn” chiến tranh thương mại với TQ

Các doanh nghiệp Mỹ ở Trung Quốc than phiền họ bắt đầu "ngấm đòn đau" từ cuộc chiến thương mại giữa hai nước.

Vì sao chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khó dứt sớm?

Vì sao chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khó dứt sớm?

Vì các lí do chính trị, cả Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc đều thấy khó thoái lui khỏi cuộc chiến tranh thương mại đang nóng bỏng giữa hai nước.

Sợ chiến tranh thương mại, dân TQ đổ xô xem bói về ông Trump

Sợ chiến tranh thương mại, dân TQ đổ xô xem bói về ông Trump

Trước diễn tiến khó lường của cuộc chiến tranh thương mại với Mỹ, nhiều người Trung Quốc đã nhờ cậy các thầy bói về Tổng thống Trump.

Đây mới là bản chất sâu xa của chiến tranh thương mại Mỹ-Trung

Đây mới là bản chất sâu xa của chiến tranh thương mại Mỹ-Trung

Các chuyên gia đều nhận định bản chất sâu xa của chiến tranh thương mại Mỹ-Trung hiện nay không đơn thuần là vấn đề thương mại nằm ở mấy chục tỷ hàng hóa bị đánh thuế.

tin nổi bật

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.

Ngày bỏ phiếu bầu tổng thống, cử tri Pháp lựa chọn Macron hay Le Pen?

Cử tri Pháp hôm nay (24/4) đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Họ sẽ phải quyết định tiếp tục ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron hay nhà lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen.

Cách Nga 'sống chung' với lệnh trừng phạt

Chính phủ, các doanh nghiệp và người dân Nga đang có những giải pháp sáng tạo để đối phó với những lệnh trừng phạt từ phương Tây và thích ứng với trạng thái 'bình thường mới'.