Trong 4 năm qua, chủ một công ty chuyên sản xuất đồ nội thất tại TPHCM đã thu khoảng 6 tỷ đồng mỗi năm từ việc cho thuê mái nhà máy. Cụ thể, khoảng diện tích 4ha trên nóc nhà xưởng được tận dụng để lắp điện mặt trời mái nhà. Sau đó, bên thuê thiết lập trạm biến thế 1.000 kVA và bán điện lên lưới.
Chủ doanh nghiệp tiết lộ, ông cũng dự định lắp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) với phần diện tích mái nhà xưởng khác tại huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương (cũ), nhằm tận dụng tối đa nguồn năng lượng mặt trời mái nhà.
“Hiện tại, nguồn thu từ điện mặt trời giúp cải thiện thu nhập cho người lao động trong công ty. Nếu tận dụng BESS, chúng tôi có thể cấp điện cho đèn, quạt để công nhân tăng ca sản xuất buổi tối. Điện lưu trữ còn được dùng tại cửa hàng trưng bày sản phẩm”, ông cho hay.
Tại hội thảo Thời đại của pin - Dầu mỏ mới của thế kỷ 21 ngày 15/5, ông Trần Quốc Tâm, Chủ tịch HĐQT Lithaco, cho rằng công nghệ pin lưu trữ đang thay đổi cách con người sử dụng năng lượng và là giải pháp cho thị trường điện trong nước.
Theo ông Tâm, tổng công suất nguồn của hệ thống điện Việt Nam hiện đạt 87,6 GW, trong khi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 lên 183 GW trong kịch bản cơ sở, nghĩa là nguồn điện tăng hơn gấp đôi. Trong khi đó, đối với kịch bản cao, sẽ cần 230 GW điện. Thời gian còn chưa đầy 5 năm nhưng thách thức về bảo đảm nguồn cung điện là chưa từng có.
Do đó, Chỉ thị số 10 của Thủ tướng ngày 30/3/2026 đã yêu cầu đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ, ưu tiên lắp đặt tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; khuyến khích lắp đặt kết hợp BESS nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.
Với các công trình dân dụng, ông Ngô Xuân Quyền, một chuyên gia tư vấn năng lượng cho biết lắp đặt hệ thống điện mặt trời cho diện tích mái nhà từ 40-50m2 tốn khoảng 140-200 triệu đồng. Hệ thống này gồm 14 tấm pin, 1 inverter 6kW (thiết bị chuyển đổi dòng điện) và pin lưu trữ với dung lượng khoảng 16kWh. Với khoản đầu tư trên, thời gian thu hồi vốn của gia chủ là từ 2,5-3 năm.
Về dài hạn, chi phí đầu tư cho BESS dự báo sẽ tiếp tục giảm và tỷ lệ nghịch với dung lượng điện lưu trữ được bán ra.
TS Phạm Trung Kiên, Trường Đại học Bách Khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), cho hay, tại các nước phát triển, BESS đã được sử dụng rất lâu. Bởi, BESS đi cùng các nguồn năng lượng tái tạo để điều hòa nguồn năng lượng thông qua lưu trữ, cải thiện năng suất tải. Do đó, BESS đóng vai trò chính trong trung hoà carbon, hướng tới phát triển bền vững.
Ngoài ra, thay vì giải bài toán sản xuất năng lượng như cách đây 20 năm, các nước phát triển đang tập trung cho vận chuyển năng lượng. Bởi, vận chuyển năng lượng xuyên biên giới là một bài toán kinh tế khi các nhà sản xuất đã tạo ra được pin lưu trữ nén với hình dạng những chiếc thùng container - thuận tiện cho di chuyển.
'Vàng trắng' sẽ mất dần giá trị?
Hiện nay, pin Lithium-Ion đang "thống trị" khi chiếm khoảng 90% thị phần pin cho xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng toàn cầu. Theo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), pin Lithium-Ion giúp tích hợp nguồn năng lượng tái tạo gồm điện gió và điện mặt trời vào tất cả các nguồn điện truyền thống một cách an toàn, hiệu quả.
Trong pin, nguyên tố Lithium được mệnh danh là "vàng trắng" với các đặc tính: nhẹ, dẫn điện tốt, điện hóa vượt trội. Hiện chưa có kim loại nào có thể đồng sở hữu 3 tính năng trên. Đây là lý do tài nguyên Lithium đang được tranh giành khai thác trên toàn cầu, theo ông Trần Quốc Tâm.
Tuy nhiên, giá trị của "vàng trắng" có thể sẽ suy giảm trong tương lai. Bởi, các quốc gia đi trước đang nghiên cứu và hướng đến việc sản xuất pin lưu trữ hữu cơ thay vì vô cơ như hiện nay.
TS Phạm Trung Kiên dẫn chứng, một công ty của Nhật Bản đã đặt nhà máy sản xuất tại Đài Loan (Trung Quốc) và có đăng ký sở hữu trí tuệ về sản phẩm pin hữu cơ.
Khi thương mại hóa thành công, họ sẽ hạn chế sự phụ thuộc vào nguyên tố hiếm là Lithium. Thay vào đó, nhà sản xuất tận dụng sinh khối, năng lượng tái tạo có nguồn gốc từ vật liệu hữu cơ như thực vật, phế phẩm nông, lâm nghiệp.
Cũng theo ông Kiên, chi phí sản xuất tại Đài Loan khá cao nên doanh nghiệp Nhật đang muốn thiết lập một nhà máy khác ở khu vực Đông Nam Á, nơi các nước nông nghiệp nhiệt đới có nguồn sinh khối khổng lồ.
"Công ty Nhật đang có ý định hợp tác với một tập đoàn lớn tại Việt Nam. Mục tiêu của họ là biến 90% thành phần pin là carbon hữu cơ, 10% còn lại là các chất khác đưa vào", vị chuyên gia chia sẻ với PV VietNamNet bên lề hội thảo.
.svg){kind=icon}
