Con gì ở miền Trung nhiều râu, 'dưới nước thì nở, lên bờ lại teo', ăn giòn ngon?

Rum biển là một trong những sản vật “trời ban” được tìm thấy chủ yếu ở khu vực bãi ngang thuộc vùng biển các tỉnh miền Trung như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. 

Chúng là một loài nhuyễn thể, còn được gọi với các tên khác như hải sâm, bông thùa (tùy địa phương). 

Thân rum biển bám sâu vào lòng cát, phình to, thon nhỏ về phía 2 đầu. Miệng chúng hình phễu, bên trên có nhiều xúc tu xòe ra trông như bộ râu để dễ dàng tìm kiếm thức ăn.

Khi ở dưới nước, râu của rum trông như hoa nở nhưng vớt lên lại co rúm vào. 

Rum biển là nguyên liệu làm nên nhiều món ăn hấp dẫn như xào chuối, nấu canh chua lá vông vang..., nhưng ngon và phổ biến nhất là om củ chuối.

Món ăn có độ giòn của các nguyên liệu, hòa quyện vị chua dịu của mẻ và vị cay của ớt, củ nén với hạt tiêu. 

Ảnh: Thanh Tôm Hùm

Con sôn là loại hải sản sống bám chặt vào các kẽ, ghềnh đá hay tảng đá lớn, rạn san hô, cọc móng… dưới đáy biển.

Chúng có lớp vỏ sần sùi, dạng hình chóp nón nên được liên tưởng giống với hình ảnh bầu ngực của thiếu nữ. Bên trong là phần thịt trắng, hơi ngả vàng, sờ mềm tay.

Ở Việt Nam, sôn chủ yếu xuất hiện ở một số khu vực biển thuộc các tỉnh thành như Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh.

Trong đó, sôn ở miền Trung được đánh giá là có chất lượng thơm ngon và kích cỡ lớn hơn các vùng biển khác.

Thông thường, sôn được chế biến thành món luộc vì nhanh chín lại giữ trọn được vị tươi ngon.

Khi ăn, người ta phải dùng vật nặng như chày, búa… để đập vỡ lớp vỏ ngoài của sôn, sau đó tách lấy thịt và thưởng thức.

So với hàu, con sôn ăn ngọt và béo ngậy hơn, không gây ngán. Tuy nhiên, sôn được cho là khá nhiều đạm, thực khách không nên thưởng thức một lúc quá nhiều.

Ảnh: Lê Hoàng Quang Nguyên

Ếch òn là động vật lưỡng cư cùng loại với ếch, cóc, ễnh ương, nhái… Tuy kích cỡ nhỏ chỉ bằng nửa nắm tay người lớn nhưng ếch òn có phần bụng phình to, bên ngoài phủ lớp nhầy nhơn nhớt.

Điều thú vị là loại ếch này chỉ sống trong đồi cát hay dưới chân núi, những nơi có đất cát tơi xốp.

Tại Việt Nam, ếch òn được tìm thấy chủ yếu ở tỉnh Khánh Hòa (Ninh Thuận cũ) và một phần ở khu vực giáp ranh với Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).

Với người bản địa, ếch òn từ lâu đã trở thành đặc sản nức tiếng, là nguyên liệu chế biến ra nhiều món ăn ngon như luộc/hấp, nướng muối ớt, xào lăn, trộn gỏi… nhưng phổ biến và được ưa chuộng hơn cả là món ếch òn nấu lá me chua.

Thịt ếch òn được nhận xét có vị ngọt thơm, không mùi tanh hay hôi, ăn dai ngon như thịt gà.

Cá dẫu (tùy từng nơi còn gọi là cá dẩu, cá dỗi, cá béo hay cá lìm kìm) được khai thác nhiều ở khu vực biển miền Trung (dọc theo các tỉnh từ Quảng Ngãi tới Bình Thuận cũ).

Chúng có thân thuôn dài, vảy thưa, đuôi vàng nhạt hoặc xám. Hai bên thân có sọc màu xanh nước biển kéo dài, bụng màu trắng, ít vảy.

Miệng cá nhọn và hơi dài, trên đầu miệng có màu đỏ/cam khá nổi bật nên dễ phân biệt với các loài cá khác.

Theo người dân địa phương, cá dẫu biển được ưa chuộng hơn vì thịt ngọt thơm, có độ béo. Nhất là phần bụng cá chứa nhiều dầu, khi ăn cảm giác ngậy giống mỡ lợn.

Ảnh: Hải sản Gành Cá

Cá chuồn là đặc sản dân dã quen thuộc của ngư dân vùng biển miền Trung, xuất hiện nhiều ở các tỉnh như Quảng Nam, Đà Nẵng, Khánh Hòa...

Loại cá này thuộc họ cá biết bay. Thân cá thon dài, xanh biếc, vây ngực và vây lưng rất lớn giúp cá có thể bay.

Khi bị săn đuổi, cá chuồn dùng lực từ phần đuôi để tăng tốc, sau đó xòe rộng đôi vây ngực và lướt trên mặt biển một quãng ngắn trước khi gập vây, lao trở lại xuống nước.

Cá chuồn có nhiều loại. Trong đó, cá chuồn mang giang có xương mềm, thường được dùng để nấu canh chua.

Cá chuồn cồ (hay còn gọi là chuồn gành) có kích thước lớn, gần bằng bắp tay người lớn, mắt xanh, đôi vây dài, thịt ngọt và săn chắc, thích hợp để nấu bún hoặc kho.

Trong khi đó, cá chuồn hột mít có kích thước nhỏ đúng như tên gọi; còn cá chuồn xanh mềm có lớp da màu xanh, thịt mềm và ít vảy.