Tại hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ KH&CN tổ chức sáng nay, thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh là phải chuyển mạnh từ tư duy nghiên cứu sang tư duy tạo ra sản phẩm cụ thể, có khả năng thương mại hóa và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.
Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 năm nay không chỉ là dịp tôn vinh đội ngũ trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ, mà còn cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Theo Bộ KH&CN, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và mức độ tự chủ của mỗi quốc gia.
Xác định rõ đầu ra
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu phát triển đất nước đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “nền tảng, động lực, đột phá chiến lược hàng đầu”, để bước vào giai đoạn phát triển mới.
Theo Thủ tướng, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và các kết luận mới đây của Trung ương đã xác định rõ việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.
Điểm nhấn của hội nghị là định hướng triển khai danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia theo Quyết định số 21/QĐ-TTg của Thủ tướng.
Các lĩnh vực được ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật, công nghệ bán dẫn, blockchain, công nghệ sinh học thế hệ mới, công nghệ lượng tử, UAV và các nền tảng Make in Viet Nam.
Theo Bộ KH&CN, cách tiếp cận mới là chuyển từ nghiên cứu phân tán sang giải quyết “bài toán lớn quốc gia”, trong đó các nhiệm vụ công nghệ chiến lược phải được xác định rõ đầu ra, chỉ tiêu kỹ thuật, sản phẩm cụ thể, địa chỉ ứng dụng và doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu.
Thủ tướng nhấn mạnh, phải phát triển công nghệ chiến lược, tạo được ra sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn phải được thương mại hóa và có tỷ lệ nội địa hóa cao, phải có đóng góp thực sự hiệu quả cho việc tăng năng suất lao động, tăng năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Một trong những thông điệp được nhấn mạnh tại hội nghị là doanh nghiệp phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành nhanh chóng xây dựng các nhiệm vụ đặt hàng doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học để phát triển công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ điều hành, quản lý và sản xuất kinh doanh.
Theo Thủ tướng, các bộ như Nông nghiệp và Mộ trường, Y tế, Giáo dục và Đào tạo, Công Thương cần cùng viện, trường đặt ra những “bài toán” cụ thể để hình thành các sản phẩm phục vụ trực tiếp cho từng ngành, lĩnh vực.
“Doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái”, Thủ tướng nhấn mạnh và yêu cầu phải cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa các bộ, viện, trường và doanh nghiệp để phát triển công nghệ chiến lược.
Trong khi đó, Bộ trưởng KH&CN Vũ Hải Quân cho rằng doanh nghiệp muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời mạnh dạn đầu tư cho tri thức, công nghệ và con người Việt Nam.
Theo ông, Nhà nước sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, hạ tầng số, công nghệ năng lượng mới và sản xuất thông minh.
Chấp nhận rủi ro có kiểm soát để tạo đột phá công nghệ
Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cơ chế tài chính và quản trị khoa học công nghệ.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng cơ chế phải đột phá, nếu áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường, chúng ta sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của Nhà nước. Vốn nhà nước là một phần, chúng ta khuyến khích vốn của doanh nghiệp và của xã hội để cùng đầu tư tập trung vào một số các sản phẩm ưu tiên mà chúng ta nghiên cứu. Cơ chế tài chính của Nhà nước cũng phải rất thông thoáng và tạo điều kiện cho các bộ, viện, trường và doanh nghiệp cùng phối hợp nghiên cứu.
“Cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay và phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể và thẩm quyền để xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời. Đặc biệt, cần khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo”, Thủ tướng nói.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhìn nhận đổi mới sáng tạo luôn gắn với thử nghiệm, tính chưa chắc chắn và cả khả năng thất bại. Nếu chỉ quản lý theo tư duy an toàn tuyệt đối thì sẽ không thể tạo ra đột phá công nghệ.
Vì vậy, Bộ KH&CN cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức khoa học công nghệ, đổi mới cơ chế tài chính, phát triển thị trường khoa học công nghệ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
.svg){kind=icon}
