Công nghiệp Việt Nam: Gỡ 3 điểm nghẽn, tiếp cận góc nhìn mới

Trong 10 năm tới, Việt Nam phấn đấu là nước đang phát triển có nền công nghiệp hiện đại. Đây là mục tiêu cao và đầy thách thức trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. Nếu không sớm nhận diện được các điểm nghẽn, sẽ khó về đích.

Mục tiêu trên đã được nêu rõ trong Nghị quyết của Đại hội Đảng XIII,được ban hành tháng 2/2021.
 
Chiều 27/7, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, tiếp tục nêu rõ đến năm 2025, Việt Nam là nước có nền công nghiệp theo hướng hiện đại, vượt qua mức thu nhập trung bình thấp.
 
Theo đó, trong 5 năm tới, các chỉ tiêu về kinh tế là: Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân 5 năm khoảng 6,5 - 7%. GDP bình quân đầu người đến năm 2025 đạt khoảng 4.700 - 5.000 USD. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP đạt trên 25%; kinh tế số đạt khoảng 20% GDP. Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt khoảng 45%. Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân trên 6,5%/năm. Tỷ lệ đô thị hóa khoảng 45%. Tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025 bình quân 3,7% GDP.

{keywords}
Công nghiệp Việt Nam: Gỡ 3 điểm nghẽn, tiếp cận góc nhìn mới


 
Theo tính toán mới đây của Cục Công nghiệp, để đạt được chỉ tiêu trên, riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ cần phải tăng trưởng bình quân 16% trở lên. Đây là con số cao so với mức tăng bình quân 11,2% của giai đoạn trước. Để đạt được sự tăng trưởng đột phá này, ngành công nghiệp nói chung và công nghiệp chế biến chế tạo nói riêng sẽ phải có sự quan tâm, đầu tư tập trung và thực sự tương xứng với vai trò, vị trí trong nền kinh tế.
 
Tuy nhiên, những điểm nghẽn then chốt của ngành công nghiệp trong nhiều năm qua vẫn chưa được cải thiện.

{keywords}
Sản xuất công nghiệp tại Bắc Giang đảm bảo an toàn phòng chống dịch Covid-19 tại khu công nghiệp 

Đánh giá về các điểm nghẽn này, Cục Công nghiệp đã nêu ra 3 vấn đề cốt lõi.

Thứ nhất, đó là nội lực của nền công nghiệp còn yếu, phụ thuộc nhiều vào khu vực đầu tư nước ngoài (FDI). Mặc dù số lượng các doanh nghiệp này chỉ khoảng 20% trên tổng số doanh nghiệp nhưng lại chiếm hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là đối với các ngành xuất khẩu chủ lực như điện tử, dệt may, da giày. FDI vào Việt Nam chủ yếu tập trung ở khu vực hạ nguồn để tận dụng ưu đãi về thuế, chi phí đầu vào như nhân công giá rẻ, các yêu cầu về môi trường, lao động chưa quá cao của Việt Nam. Do đó, hiệu ứng lan toả sang khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn không như kỳ vọng.
 
Điểm nghẽn thứ hai là năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu của Việt Nam còn rất hạn chế. Sản xuất công nghiệp chủ yếu là gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp, dựa nhiều vào lao động giá rẻ, chưa phát huy được các tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
 
Đóng góp của công nghiệp chế biến chế tạo trong GDP vẫn còn thấp. Chúng ta cũng không có sản phẩm và thương hiệu Việt trong lĩnh vực này đủ sức cạnh tranh trong khu vực.
 
Điểm nghẽn thứ ba là năng lực của các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam còn rất thấp. Các doanh nghiệp Nhà nước chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng, sử dụng tài nguyên quốc gia. Công tác nghiên cứu R&D chưa được quan tâm đúng mức và hiệu quả kinh tế còn nhiều yếu kém.
 
Các doanh nghiệp tư nhân, phần lớn vẫn là doanh nghiệp nhỏ và vừa,không đủ nguồn lực đầu tư vào R&D để nâng cấp, đổi mới công nghệ nhằm nâng cao giá trị gia tăng trong hoạt động sản xuất.
 
Các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam không nắm giữ được các công nghệ nguồn, công nghệ quan trọng để đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm.
 
Chia sẻ với báo chí, bà Nguyễn Thị Xuân Thuý (Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương) đánh giá, với thực trạng đó, cần phải làm rõ các tiêu chí đo lường thế nào là công nghiệp hiện đại, là công nghiệp hoá- hiện đại hoá. Đặc biệt, vai trò dẫn dắt của công nghiệp chế biến chế tạo cần phải thể hiện rõ nét và tương xứng trong khung khổ pháp lý, khung chính sách và nguồn lực phân bổ hiện nay.
 
Số liệu của Tổng cục Thống kê công bố năm 2020 về sự đóng góp của các nhóm ngành trong nền kinh tế cho thấy, công nghiệp chế biến, chế tạo đóng góp lớn nhất trong GDP với tỷ trọng 16,7%.
 
Tỷ lệ này cho thấy, ngành công nghiệp chế biến chế tạo có vai trò dẫn dắt các hoạt động khác của nền kinh tế, đặc biệt là ngành dịch vụ. Khi ngành này phát triển thì sẽ tạo cơ hội cho các ngành khác như dịch vụ bán buôn bán lẻ, thương mại phát triển; dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm phát triển và đặt biệc là dịch vụ logistic, vận tải, kho bãi phát triển theo.
 
Thời gian để đạt mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội Đảng đề ra không còn nhiều, khi 5 năm tới, phải tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến chế tạo trong GDP từ 16,7% hiện nay lên 25% và năm 2030 là 30%. Khoảng cách giữa con số mục tiêu và con số thực tế hiện nay là khá xa.
 
Vì thế, theo bà Thuý, giai đoạn tới đây, chính sách công nghiệp của Việt Nam cần có sự đổi mới hướng tiếp cận, thay vì tập trung thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ như giai đoạn trước thì cần chuyển sang hướng tiếp cận theo toàn chuỗi, toàn ngành, từ khâu đầu vào- nguyên vật liệu đến kết nối thị trường đầu ra- các ngành hạ nguồn sản xuất sản phẩm cuối cùng.
 
Cục Công nghiệp cũng nhận định, Việt Nam hiện tại gần như vẫn mới chỉ ở giai đoạn đầu của phát triển công nghiệp. Do đó, sự đổi mới trong cách tiếp cận chính sách là cần phải tính đến đặc thù của quốc gia: là nước có thu nhập trung bình thấp, dân số đông… thay vì phải sáng tạo ra sản phẩm hoàn toàn mới trên thế giới.
 
Việc phát triển công nghiệp Việt Nam trước tiên cần đặt trọng tâm vào các ngành công nghiệp nền tảng, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội, năng lực của doanh nghiệp và tình hình lực lượng lao động của nước ta. Đó là các ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp vật liệu, cơ khí, dệt may, da giày, điện tử, ô tô…
 
Muốn vậy, cần tính đến việc xây dựng một luật riêng, thể chế hoá chủ trương của Đảng, qua đó, tạo cơ sở thúc đẩy phát triển công nghiệp mạnh mẽ từ Trung ương đến địa phương.
 
Phạm Huyền

Việt Nam được Unido xếp vào nhóm "các nước công nghiệp mới nổi"

Việt Nam được Unido xếp vào nhóm "các nước công nghiệp mới nổi"

Trong Báo cáo cạnh tranh công nghiệp 2020, Unido đã đưa Việt Nam từ nhóm "các nước đang phát triển" sang "các nước công nghiệp mới nổi".


 
 
 
 
 
 

tin nổi bật

Việt Nam sẽ có 50 "nhà máy thông minh", tham gia sâu chuỗi cung ứng vào năm 2023

100 chuyên gia của 50 doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ sẽ được tập đoàn Samsung đào tạo nhằm nâng cao năng lực áp dụng "nhà máy thông minh trong" 2 năm tới.

Hà Nội ra mắt Học viện hướng nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Học viện hướng nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam bên trong khu công nghiệp ở Phú Xuyên, Hà Nội là mô hình đầu tiên giúp đào tạo đầu vào nguồn nhân lực chất lượng cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong và ngoài nước.

Hà Nội nhận làm mẫu phát triển công nghiệp hỗ trợ năm 2022

Trong năm 2022, Hà Nội sẵn sàng đi trước, làm mẫu, làm điểm để rút ra những bài học thành công và chưa thành công áp dụng cho các địa phương khác.

Vĩnh Phúc chi gần 100 tỷ để thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển

Tỉnh Vĩnh Phúc sẽ chi gần 100 tỷ đồng trong 4 năm (từ 2022-2025) để hiện thực hoá các mục tiêu trong Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025.

Kỳ vọng doanh nghiệp lớn dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng

Từ khi có Quyết định 12 của Thủ tướng về phát triển công nghiệp hỗ trợ năm 2011 tới nay, công nghiệp hỗ trợ đã có sự phát triển vượt bậc, đạt được những thành tựu nhất định, tham gia vào chuỗi cung ứng trong nước và toàn cầu.

Infographic: Toàn cảnh ngành công nghiệp hỗ trợ cho dệt may

Ngành dệt may Việt Nam vẫn gặp điểm nghẽn ở khâu dệt nhuộm, đồng thời, vướng nghịch lý sợi sản xuất để xuất khẩu mà không sản xuất vải trong nước. Ngành công nghiệp hỗ trợ cho dệ may Việt Nam vẫn đang dò đường đi.

Giao lưu trực tuyến: Giải đáp chính sách về công nghiệp hỗ trợ

Để cung cấp thêm thông tin sâu rộng hơn tới doanh nghiệp về chính sách công nghiệp hỗ trợ, báo VietnamNet tổ chức buổi Giao lưu trực tuyến: Giải đáp các chính sách về công nghiệp hỗ trợ, diễn ra lúc 14h hôm nay.

Dệt may Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai thế giới

Năm 2021, vượt qua Bangladesh, thị phần xuất khẩu dệt may của Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 2 thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Doanh thu của ngành dệt may năm qua tăng mạnh.

Doanh nghiệp quốc gia sẽ kéo doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ lớn lên

Chúng ta cần phải đặt mục tiêu có những doanh nghiệp đầu đàn mang tính quốc gia. Chính những doanh nghiệp nội địa đó sẽ là những doanh nghiệp phát triển bền vững, tạo được điều kiện cho doanh nghiệp hỗ trợ của Việt Nam, của Hà Nội phát triển.

Đặt mình vào doanh nghiệp để gỡ khó

Trong quá trình đồng hành cùng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, Trung tâm Phát triển Công nghiệp hỗ trợ TP.HCM đặt mình vào vị trí các doanh nghiệp để tìm lời giải cho bài toán làm chủ và phát triển.

Toạ đàm: Hà Nội đồng hành cùng doanh nghiệp trong phát triển công nghiệp hỗ trợ

Toạ đàm trực tuyến với chủ đề: “Hà Nội đồng hành cùng doanh nghiệp trong phát triển công nghiệp hỗ trợ” diễn ra từ 9h15 sáng nay, 9/12.

Dư địa lớn phát triển công nghiệp hỗ trợ Hà Nội

Ngành công nghiệp hỗ trợ của Hà Nội đã đã có bước phát triển cả về lượng và chất, giúp nâng cao khả năng cạnh tranh doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngành công nghiệp chủ lực, công nghiệp hỗ trợ của Hà Nội vẫn chưa phát triển đúng với tiềm năng

Gia hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt: Tiếp tục ưu đãi ô tô trong nước

Chính phủ ban hành Nghị định 104/2021/NĐ-CP gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước.  

Công nghiệp hoá và tầm nhìn vượt lên nhiệm kỳ

Câu hỏi là thế nào là nước công nghiệp (hay nói cách khác đã hoàn thành công nghiệp hoá) và để thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá thì ai làm. Nhà nước làm việc gì, doanh nghiệp làm việc gì?

Gánh nặng thuế phí đè xuống giấc mơ ô tô người Việt

Giảm 50% lệ phí trước bạ giúp giảm 15 - 90 triệu/ô tô bán ra làm dân đổ xô đi mua xe. Nếu có  ưu đãi dài hơi thì sức mua sẽ còn lớn hơn. Thế mới thấy, thuế phí đang làm khó giấc mơ xe hơi của dân Việt.