Hệ quả từ tâm lý ngại ngùng tuổi dậy thì

Khoa Nhi, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội vừa tiếp nhận điều trị cho một thiếu nữ 16 tuổi trong tình trạng cơ thể lệch hẳn sang một bên. Kết quả chụp X-quang cho thấy xương sống của cô bé đã bị biến dạng, cong vẹo như hình chữ S.

Trước đó, vào tháng 8/2025, bệnh nhân từng được gia đình đưa đi khám tại một bệnh viện chuyên khoa đầu ngành tuyến Trung ương. Thời điểm đó, các bác sĩ xác định cột sống của em có góc vẹo đoạn ngực là 27 độ và đoạn thắt lưng lên tới 44 độ. 

Bác sĩ đã chỉ định bắt buộc bệnh nhân phải mặc áo nẹp chỉnh hình kết hợp tập phục hồi chức năng định kỳ để ngăn chặn đường cong tiến triển.

Tuy nhiên, việc phải mang chiếc áo nẹp cồng kềnh, vướng víu, lại mang tâm lý tự ti, sợ bị bạn bè trêu chọc, thiếu nữ đã âm thầm giấu gia đình, không tuân thủ việc mặc áo nẹp.

W-veo cot song .jpeg
Lưng bệnh nhân vẹo sang một bên do cột sống uốn lượn hình chữ S. Ảnh: N. Huyền 

Sự chủ quan này nhanh chóng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Đến cuối tháng 5/2026, thấy dáng đi của con ngày càng nghiêng hẳn sang một bên, gia đình vội vã đưa em đi khám lại. 

Lúc này, đoạn thắt lưng của bệnh nhân đã vẹo tới 46 độ (tăng hơn 2 độ so với 1 năm trước). Trước nguy cơ phải phẫu thuật phức tạp, gia đình lo ngại biến chứng hậu phẫu nên đã quyết định đưa em đến Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội để tìm cơ hội điều trị bảo tồn.

Đây không phải là trường hợp duy nhất bị cong vẹo cột sống mức độ nghiêm trọng ở lứa tuổi thiếu niên. Mới đây trên nhóm cộng đồng chữa cong vẹo cột sống, một phụ huynh cũng hỏi về phương pháp chữa bệnh cho con gái 14 tuổi.

Hình ảnh trên phim chụp X-quang cho thấy, xương sống của bệnh nhân uốn lượn như rắn. Theo lời người mẹ, cô bé bắt đầu có tình trạng trên từ khi dậy thì nhưng ban đầu gia đình phát hiện. Chỉ đến khi thấy con lệch một bên eo, phụ huynh mới đưa con đi khám thì bệnh đã nặng, được chỉ định mổ. 

Biến dạng cơ thể, tim mạch 

Trực tiếp thăm khám và điều trị cho bệnh nhân 16 tuổi, BSCKI, Hoàng Thị Hương Giang, Khoa Nhi, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội cho biết, vẹo cột sống là tình trạng biến dạng cấu trúc của trục xương sống, bao gồm cong sang bên và xoay thân đốt sống. 

Theo nghiên cứu gần nhất do Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường phối hợp thực hiện, tỷ lệ học sinh phổ thông mắc chứng cong vẹo cột sống chiếm khoảng 7,4% và có xu hướng tăng dần theo cấp học. Đáng chú ý, tỷ lệ học sinh nữ mắc chứng bệnh này cao hơn hẳn so với học sinh nam.

“Cong vẹo cột sống mức độ nhẹ thường tiến triển âm thầm, ít gây đau đớn nên rất dễ bị phụ huynh bỏ qua. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh sẽ tiến triển nặng có thể gây rối loạn tư thế, dị dạng thân hình, tác động xấu đến tâm lý của trẻ, hạn chế khả năng hòa nhập cộng đồng; ảnh hưởng đến chức năng của tim, phổi; gây biến dạng xương chậu, ảnh hưởng đến quá trình sinh đẻ của trẻ em nữ khi trưởng thành.

Đáng ngại, hiện nay các bạn trẻ thường xuyên mặc áo rộng nên gia đình khó có thể phát hiện sớm các dấu hiệu của vẹo cột sống. Chỉ đến khi tình trạng trở nặng, vai lệch rõ thì gia đình mới đưa trẻ đi khám. Lúc này bệnh nhân đối diện với nhiều nguy cơ”, bác sĩ Giang thông tin.

Qua trường hợp đau lòng này, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần quan sát kỹ tư thế sinh hoạt của con. Khi thấy các dấu hiệu bất thường như hai vai lệch, xương bả vai nhô cao hoặc dáng đi nghiêng, cần đưa trẻ đi khám ngay để được điều trị kịp thời. 

Khi nào thì phải mổ cong vẹo cột sống?

- Khi góc vẹo của bệnh nhân dưới 25 độ có thể chỉ cần theo dõi hoặc làm vật lý trị liệu. 

- Nếu phát hiện muộn hơn, góc vẹo lớn hơn 25 độ thì bệnh nhân có thể phải dùng áo nẹp cột sống hỗ trợ định hình và điều chỉnh tư thế, hạn chế tiến triển cong vẹo. Nhưng việc phải mặc áo nẹp có thể gây kích ứng, tổn thương da, hạn chế vận động, ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ như tự ti, căng thẳng, khó chịu. Hơn nữa, nếu mặc áo nẹp mà không kết hợp với các bài tập kéo giãn và làm mạnh cơ thì có thể làm cơ yếu hơn. 

- Khi góc vẹo lớn hơn 45 độ, bệnh nhân có thể được chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, phẫu thuật có nguy cơ nhiễm trùng vết mổ, tổn thương thần kinh, hạn chế tầm vận động cột sống.