Cuộc tăng tốc 10% và bài toán sức bật mới của Việt Nam

Mục tiêu đặt ra là tăng trưởng GDP hai con số. Việt Nam liên tục đưa ra thông điệp về tăng trưởng cao không chỉ với năm 2026 mà cả quỹ đạo tăng trưởng cao trong những năm tiếp theo.

Nghị quyết 168 của Chính phủ cũng đặt mục tiêu GDP năm 2026 tăng từ 10% trở lên.

Để đạt con số này, theo kịch bản của Chính phủ, GDP sáu tháng cuối năm phải tăng 11,9%. Công nghiệp và xây dựng phải tăng 14,3%, trong đó công nghiệp tăng 13,7%, xây dựng 17,6%; khu vực dịch vụ tăng 12%.

Công nghiệp, xây dựng và dịch vụ cần tăng tốc

Giai đoạn 2021-2025, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp tăng bình quân khoảng 6,7% mỗi năm. Riêng năm 2025, ngành này tăng 8,8%, mức cao nhất kể từ năm 2019; công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,97%, cũng là mức cao nhất trong giai đoạn 2019-2025.

Trong khi đó, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng chung, công nghiệp cần tăng tới 13,7% trong sáu tháng cuối năm 2026, cao hơn gấp đôi tốc độ bình quân của 5 năm trước.

Công nghiệp vì thế phải chạy nhanh hơn hẳn trong những tháng còn lại. Vốn, điện, nguyên liệu phải đủ; nhưng quan trọng nhất, các nhà máy phải có thêm đơn hàng và hàng làm ra phải bán được.

Điều đó phụ thuộc vào khả năng giữ đà xuất khẩu, tìm thêm thị trường và tháo gỡ những khó khăn đang cản doanh nghiệp mở rộng sản xuất.

Giai đoạn 2021-2025, ngành xây dựng tăng bình quân khoảng 6,7% mỗi năm; riêng năm 2025 tăng 9,62%. Trong khi đó, sáu tháng cuối năm 2026 phải tăng tới 17,6%, gần gấp đôi tốc độ của năm trước.

Muốn đạt 17,6%, đầu tư công và các dự án hạ tầng lớn phải được đẩy nhanh, những dự án còn vướng cần sớm được tháo gỡ, các dự án tư nhân cũng phải được đưa vào làm nhanh hơn.

Giai đoạn 2021-2025, dịch vụ tăng bình quân khoảng 7,1% mỗi năm; năm 2025 tăng 8,62%. Mục tiêu 12% trong sáu tháng cuối năm 2026 nghĩa là khu vực này cũng phải chạy nhanh hơn nhiều so với những năm vừa qua.

Sức mua trong nước phải tốt hơn, thương mại tiếp tục mở rộng, du lịch không chỉ cần thêm khách mà còn phải làm cho khách chi tiêu nhiều hơn; vận tải, logistics và tài chính cũng phải tăng nhanh hơn.

Dịch vụ hiện chiếm hơn 42% nền kinh tế, lớn nhất trong ba khu vực. Bởi vậy, nếu khu vực lớn nhất này không đạt tốc độ cần thiết, phần thiếu hụt rất khó bù từ những khu vực còn lại.

Các đầu tàu cũng phải tăng tốc

Không chỉ các ngành phải chạy nhanh hơn. Hai đầu tàu Hà Nội và TP.HCM cũng vậy.

Hà Nội tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 6,6% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025; năm 2025 tăng 8,16% và sáu tháng đầu năm 2026 tăng 8,22%, trong khi mục tiêu cả năm là 11%. Thủ đô vì thế phải tăng nhanh hơn nhiều trong nửa cuối năm.

TP.HCM, đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước, năm 2025 tăng 7,53% và được đặt mục tiêu 10,2% trong năm nay. Với quy mô của hai nền kinh tế này, Hà Nội và TP.HCM sẽ ảnh hưởng đáng kể đến con số GDP của cả nước.

Hải Phòng, Bắc Ninh và Đồng Nai cũng được giao mục tiêu lần lượt 13%, 12,5% và 10%. Do địa giới của các địa phương này thay đổi sau sắp xếp năm 2025, số liệu hiện nay không còn so sánh ngang được với chuỗi GRDP của những năm trước.

Nhìn từ ngành đến địa phương, mục tiêu 10% đòi hỏi một cuộc tăng tốc trên diện rộng. Công nghiệp, xây dựng, dịch vụ đều phải chạy nhanh hơn, và những đầu tàu kinh tế cũng vậy.

Từ mục tiêu đến hành động

Có một điểm khác so với trước. Sau những bước cải cách thủ tục và phân cấp, phân quyền khá mạnh, các bộ, ngành và địa phương giờ đã được trao nhiều quyền hơn.

Thủ tướng cũng yêu cầu giao KPI, lượng hóa nhiệm vụ để đánh giá kết quả thực hiện của từng bộ, ngành và địa phương.

Phân cấp, phân quyền đã trao thêm quyền chủ động cho các bộ, ngành và địa phương. Việc Thủ tướng yêu cầu giao KPI cho từng nơi cũng giúp những mục tiêu lớn được chia thành những công việc cụ thể hơn, qua đó có thể theo dõi tiến độ, nhận ra nơi nào đang chậm để kịp thời tháo gỡ.

Việc cần làm trong sáu tháng còn lại khá rõ. Những dự án đã có tiền, có nhà đầu tư nhưng còn vướng mắc thủ tục cần sớm được tháo gỡ. Khi một dự án được triển khai, phần tăng trưởng tạo ra không chỉ nằm ở bản thân dự án mà còn kéo theo xây dựng, vật liệu, tín dụng, việc làm và nhiều hoạt động dịch vụ. Các công trình đầu tư công cũng cần được triển khai nhanh hơn, trong khi tiêu dùng trong nước phải tăng đủ mạnh để hỗ trợ sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Nhưng đầu tư của Nhà nước không thể gánh hết mục tiêu tăng trưởng. Một nguồn lực rất lớn còn nằm trong dân và doanh nghiệp. Muốn nguồn lực ấy đi vào sản xuất, kinh doanh, phải tiếp tục cải cách môi trường kinh doanh, giảm thủ tục và chi phí tuân thủ, tháo gỡ khó khăn về đất đai, đồng thời giữ chính sách đủ ổn định để người dân và doanh nghiệp yên tâm bỏ vốn dài hạn.

Một nền kinh tế muốn lớn nhanh phải làm cho người có tiền muốn bỏ tiền ra làm ăn, người có ý tưởng dám khởi sự và doanh nghiệp làm ăn được dám đầu tư thêm. Cải cách cuối cùng cũng phải được nhìn từ những quyết định như thế.

Nhưng huy động thêm vốn vẫn chưa đủ. Dư địa tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động giá rẻ đang thu hẹp. Muốn tăng trưởng hai con số không chỉ trong năm 2026 mà trong nhiều năm tiếp theo, Việt Nam còn phải thay đổi cách tạo ra tăng trưởng.

Bài 4: Đường đến tăng trưởng hai con số trong 5 năm tới

Từ khát vọng 2045 đến một kiến trúc phát triển mới

Ngày 2/9/1945, trên Quảng trường Ba Đình, một dân tộc vừa giành lại độc lập đã tuyên bố với thế giới quyền tự quyết định vận mệnh của mình. Đó cũng là sự mở đầu cho hành trình người Việt Nam tự kiến tạo tương lai của chính mình.

Tầm nhìn Việt Nam trong giai đoạn mới

Đại hội XIV của Đảng mở ra một chặng đường phát triển mới với mục tiêu rất cao: Đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Nhưng phía sau những mục tiêu ấy là yêu cầu lớn hơn: Xây dựng năng lực phát triển mới của quốc gia.

Mô hình tăng trưởng mới: Khi Việt Nam phải tự tạo ra lợi thế cạnh tranh

Suốt gần 45 năm Đổi mới, Việt Nam đã đi lên nhờ những lợi thế như: lao động trẻ, chi phí cạnh tranh, dòng vốn FDI và một môi trường hội nhập quốc tế ngày càng rộng mở.