Phát biểu khai mạc hội thảo khoa học “Kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai – Giải pháp từ quy hoạch đến thiết kế công trình” diễn ra sáng 16/5, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam nhấn mạnh, thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường, kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng về an sinh và kinh tế nếu không có giải pháp ứng phó kịp thời.
Theo ông Nam, với vai trò là đô thị tuyến đầu miền Trung, Đà Nẵng đang chịu tác động rõ nét của biến đổi khí hậu. Trận lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, khi mực nước vượt các đỉnh lũ các năm 1999, 2007 và 2009, là hồi chuông cảnh báo cho thấy những kịch bản từng được xem là “trăm năm có một” nay có thể tái diễn chỉ sau vài năm.
Thành phố cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Đề án xây dựng thành phố Đà Nẵng an toàn trong thiên tai giai đoạn 2022–2030, tầm nhìn đến năm 2045, đánh dấu sự chuyển đổi từ tư duy phòng thủ thụ động sang thích ứng chủ động. Tuy nhiên, từ chủ trương đến các giải pháp cụ thể trong quy hoạch, kiến trúc và quản lý xây dựng vẫn còn khoảng cách lớn cần được thu hẹp.
Do đó, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng mong muốn các chuyên gia tập trung làm rõ những vấn đề trọng tâm. Trong đó, về quy hoạch, cần xác định các nguyên tắc tổ chức không gian đô thị, nông thôn thích ứng với thiên tai, từ phân vùng cao độ nền, bảo vệ hành lang thoát lũ, gìn giữ và tái cấu trúc mạng lưới “túi nước” bản địa như ao, hồ, sông, suối đến tiếp cận mô hình đô thị bọt biển.
Bên cạnh đó, các chuyên gia được kỳ vọng đề xuất giải pháp cụ thể đối với nhà ở dân sinh, công trình công cộng và công trình lưỡng dụng, vừa phục vụ sinh hoạt thường ngày, vừa sẵn sàng làm nơi sơ tán, trú ẩn khi xảy ra thiên tai.
Lãnh đạo thành phố cũng đề nghị nghiên cứu, kiến nghị việc rà soát, điều chỉnh hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng phù hợp điều kiện khí hậu mới; xây dựng bản đồ ngập lụt, sạt lở theo nhiều kịch bản; đồng thời ứng dụng AI và IoT trong dự báo, cảnh báo sớm và quản trị rủi ro thiên tai.
Đầu tư công nghệ để nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo sớm
Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam Phan Đăng Sơn cho biết, trung bình mỗi năm, Việt Nam chịu 4-6 cơn bão, áp thấp nhiệt đới đổ bộ trực tiếp vào đất liền, chủ yếu vào tháng 6-11. Khu vực chịu ảnh hưởng nhất là miền Trung và miền Bắc, nhiều nhất là từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa…
Theo ông Sơn, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia dễ tổn thương bởi lũ lụt và ngập úng nhất thế giới. Bên cạnh đó, tình trạng sạt lở, sụt lún cũng đang trở thành nguy cơ hiện hữu, có xu hướng gia tăng và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Dù đã có nhiều nghiên cứu và giải pháp được triển khai thời gian qua, hiệu quả ứng phó thiên tai vẫn còn hạn chế, phần lớn mang tính bị động. Trong bối cảnh mới, điều này đặt ra yêu cầu về cách tiếp cận toàn diện, chủ động hơn trong quy hoạch, kiến trúc và quản lý đô thị.
Theo ông Sơn, để nâng cao hiệu quả ứng phó thiên tai, cần chủ động “sống chung”, tức thích ứng với biến đổi khí hậu, tôn trọng quy luật tự nhiên và tăng cường các giải pháp phi công trình. Đồng thời, cần hoàn thiện thể chế thông qua rà soát chính sách theo hướng ưu tiên phòng ngừa, ứng phó nhanh và hiệu quả.
Ông cũng đề xuất rà soát quy hoạch, kiên quyết không san lấp ao hồ, sông suối tự nhiên; chủ động khơi thông, nạo vét dòng chảy trên cơ sở tính toán khoa học nhằm nâng cao khả năng ứng phó khi thiên tai hoặc các điều kiện bất lợi xảy ra. Cùng với đó là đầu tư công nghệ để tăng năng lực cảnh báo, dự báo sớm và chống chịu hiệu quả.
“Đây là thời điểm cần chuyển từ tư duy ‘ứng phó và khắc phục’ sang ‘phòng ngừa và thích ứng chủ động’, trong đó kiến trúc và quy hoạch cần được xem như một hệ thống phòng thủ có khả năng giảm thiểu rủi ro ngay từ giai đoạn tổ chức không gian và thiết kế công trình”, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam Phan Đăng Sơn nhấn mạnh.
Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung thảo luận nhiều nhóm vấn đề cấp thiết đối với đô thị và cộng đồng, từ quy hoạch thích ứng tại các đô thị ven biển, khu vực có nguy cơ sạt lở đến phát triển hạ tầng xanh, không gian cảnh quan có khả năng điều tiết nước; cùng các giải pháp kiến trúc, công nghệ và quản trị nhằm nâng cao năng lực chống chịu trước thiên tai.
Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam cam kết thành phố sẽ tiếp thu, chọn lọc các đề xuất có giá trị để đưa vào quá trình điều chỉnh quy hoạch chung, ban hành quy định quản lý kiến trúc, xây dựng và định hướng đầu tư hạ tầng thích ứng trong giai đoạn tới.
.svg){kind=icon}
