Nghị định 17/2023/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan có hiệu lực từ ngày 1/7. Trong đó, vấn đề thu tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh như nhà hàng, quán cà phê... được dư luận và báo chí quan tâm suốt thời gian qua.

Quy định quán cà phê mở nhạc phải trả tiền bản quyền không mới, thực tiễn đã áp dụng từ lâu. Nghị định 17/2023/NĐ-CP chỉ điều chỉnh mức tiền theo mức lương cơ sở mới.

Hết sức ủng hộ, nghiêm túc chấp hành

Ca sĩ, rapper Tiến Đạt hiện điều hành 3 quán cà phê tại TPHCM với diện tích lần lượt là 200m2, 100m2 và 50m2. Căn cứ biểu mức tiền bản quyền tại Phụ lục II Nghị định 17/2023/NĐ-CP, số tiền anh phải chi trả để phát nhạc trong 3 quán này xấp xỉ 20 triệu đồng/năm. 

Ngay khi Nghị định 17/2023/NĐ-CP có hiệu lực, vợ chồng Tiến Đạt đã liên hệ VCPMC - Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam để đóng tiền bản quyền. 

329024558 719982133139444 9206314455142208651 n 3226.jpg
Vợ chồng Tiến Đạt - Thụy Vy. Ảnh: Tư liệu

Thụy Vy - vợ Tiến Đạt lên danh sách hơn 100 bài hát, cập nhật hằng tháng rồi gửi cho VCPMC kiểm tra. Nếu không có vấn đề gì phát sinh, chị sẽ sử dụng danh sách này phát xuyên suốt tháng đó tại 3 cơ sở kinh doanh. 

Tiến Đạt nói với VietNamNet: "Với tôi, âm nhạc không phải phần cho có trong quán. Nó góp phần tạo nên không khí và cảm xúc của khách. Vì vậy, nếu đã sử dụng âm nhạc để phục vụ hoạt động kinh doanh thì việc thực hiện đúng quy định về bản quyền là điều nên làm.

Dĩ nhiên, việc thêm một khoản chi phí có thể khiến các doanh nghiệp phải cân nhắc, nhất là lúc ngành F&B (dịch vụ ẩm thực và đồ uống - PV) còn nhiều khó khăn. Nhưng nếu quy định rõ ràng, cách thực hiện đơn giản và mức phí hợp lý, tôi nghĩ đa số doanh nghiệp đều sẵn sàng thực hiện".

Đồng quan điểm, phía ca sĩ Đan Trường - vừa khai trương quán cà phê giữa trung tâm TPHCM hôm 23/5 - ủng hộ Nhà nước siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ, nhất là trả tiền bản quyền phát nhạc trong quán cà phê. 

725436259_1889424798391898_5885594547576263609_n.jpg
Ca sĩ Đan Trường trong ngày khai trương quán cà phê. Ảnh: FBNV

"Quy định trong Nghị định 17/2023/NĐ-CP rất hợp lý và phù hợp với pháp luật quốc tế. Để cho ra đời các tác phẩm âm nhạc, các nhạc sĩ, ca sĩ và nhà sản xuất đã tiêu tốn rất nhiều chất xám, công sức lẫn thời gian, tiền bạc. Vì vậy, việc trả tiền bản quyền âm nhạc là điều đương nhiên và chúng ta phải thực hiện", ông bầu Hoàng Tuấn - đại diện HT Productions, phụ trách các vấn đề về bản quyền cho ca sĩ Đan Trường - nói. 

Tận dụng lợi thế của nghệ sĩ

Tiến Đạt chọn nhạc dựa trên cảm xúc muốn mang đến cho khách hàng trong từng thời điểm. Buổi sáng, anh thường chọn những bài nhẹ nhàng mang năng lượng tích cực; buổi chiều sẽ là nhạc kéo mood cho tỉnh táo còn buổi tối thường là các bài có tính thư giãn cao. 

Dù sở hữu lượng bài không nhỏ và đa dạng về thể loại, Tiến Đạt lại không chủ trương phát nhạc của mình tại cơ sở kinh doanh. Với anh, âm nhạc trong quán để phục vụ trải nghiệm của khách hàng chứ không phải nơi mình quảng bá sản phẩm.

"Nếu mở mỗi nhạc của tôi, chắc khách chạy hết mất! Thỉnh thoảng trong danh sách có vài bài của tôi hoặc nhạc mới của các anh em nghệ sĩ gửi gắm thôi. Tất cả đều nằm trong danh mục đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bản quyền và quan trọng nhất là phải phù hợp với không gian chung", anh cho hay.

Sau gần 1 tháng, vợ chồng Tiến Đạt chưa nhận thấy bất cập nào phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định 17/2023/NĐ-CP.

Từ hôm 1/7, Thụy Vy đã quán triệt với đội ngũ nhân viên về các quy định của pháp luật cũng như quy trình tạo và phát danh sách tác phẩm. 

"Thỉnh thoảng, chúng tôi cũng gặp tình huống khó xử như khách yêu cầu phát nhạc ngoài danh sách được cấp phép; do không đáp ứng nên bị đánh giá 1 sao", chị cười cho biết. 

701635996_1505034840993973_3802531336498882187_n.jpg
Quán cà phê mang đậm dấu ấn cá nhân của ca sĩ Đan Trường. Ảnh: NVCC

Trong khi đó, ông bầu Hoàng Tuấn thấy may mắn khi HT Productions và ca sĩ Đan Trường sở hữu một gia tài âm nhạc đồ sộ. Trong gần 2 tháng đầu khai trương, ông ưu tiên phát các bài trong danh sách tác phẩm mà công ty sở hữu hay được sự đồng thuận từ tác giả. 

Tuy nhiên, về lâu dài, phía Đan Trường vẫn sẽ bổ sung tác phẩm của các đồng nghiệp và thực hiện nghĩa vụ trả tiền với VCPMC.

Trên mạng xã hội, có hiện tượng một số chủ quán cà phê kháo nhau sử dụng các bài hát được tạo ra bằng AI (trí tuệ nhân tạo) để "né" tiền bản quyền âm nhạc. 

Rapper Tiến Đạt thừa nhận công nghệ nói chung và AI nói riêng phát triển nhanh, mở ra nhiều giải pháp mới cho ngành dịch vụ lẫn sáng tạo.

Theo anh, mỗi mô hình kinh doanh sẽ có giải pháp riêng tùy vào định hướng trải nghiệm âm nhạc mà họ muốn mang lại cho khách hàng.

Riêng mình, Tiến Đạt vẫn thích những bài hát do con người sáng tác và thể hiện vì "cảm xúc từ những trải nghiệm thật luôn có giá trị riêng, không thể thay thế". 

"Điều quan trọng không phải là dùng nhạc AI hay không mà là sử dụng âm nhạc đúng quy định và tôn trọng công sức của người sáng tạo. Khi người kinh doanh, khách hàng và nghệ sĩ đều cảm thấy hợp lý, đó mới là cách để mọi thứ phát triển lâu dài", rapper cho hay.

Phía ca sĩ Đan Trường, ông bầu Hoàng Tuấn cũng khẳng định "không có nhu cầu hay thói quen sử dụng nhạc AI".

Mi Lê