Nhiều người lo ngại đi bộ nhiều sẽ làm mòn các khớp gối nên không tập luyện trong khi nhóm khác lại tập luyện quá đà dẫn đến những chấn thương nghiêm trọng.
Viêm khớp cấp tính
Bà N.T.H (49 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng hai đầu gối sưng nề, đau nhức dữ dội, di chuyển khó khăn.
Trước đó, nghe bạn bè kể về lợi ích của việc đi bộ, bà đã hào hứng tham gia thử thách đi 10.000 bước mỗi ngày. Ngay từ tuần đầu tiên, dù cảm thấy mỏi và đau nhói âm ỉ, bà vẫn cố gắng ép bản thân hoàn thành mục tiêu với tốc độ nhanh.
Kết quả là chứng đau khớp gối nhẹ ban đầu của bà đã biến chuyển thành đợt viêm khớp cấp tính, tràn dịch màng khớp, buộc phải can thiệp y khoa chuyên sâu.
Trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, BSCKII Trần Thị Hồng Gấm, Trưởng Khoa khám bệnh đa khoa, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội cho biết, trường hợp như bà H. không hề hiếm gặp.
BSCKII Trần Thị Hồng Gấm thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: N. Huyền
Thực tế, có một nghịch lý đang diễn ra: Nhiều người lo ngại đi bộ nhiều sẽ làm mòn khớp gối và khớp háng nên không tập luyện trong khi một nhóm khác lại tập luyện quá đà, sai phương pháp, dẫn đến những chấn thương nghiêm trọng cho hệ vận động.
Khi nào đi bộ trở thành tác nhân gây hại?
Theo bác sĩ Gấm, sụn khớp hoàn toàn không có mạch máu nuôi dưỡng trực tiếp. Bộ phận này được nuôi dưỡng nhờ dịch khớp thẩm thấu vào mỗi khi khớp vận động. Động tác co duỗi nhẹ nhàng khi chúng ta đi bộ chính là đòn bẩy giúp dịch khớp lưu thông liên tục, từ đó mang đầy đủ dưỡng chất thiết yếu đến để nuôi dưỡng sụn khớp.
“Không chỉ dừng ở đó, việc duy trì đi bộ đều đặn còn làm khỏe các nhóm cơ xung quanh khớp, hỗ trợ giảm cân hiệu quả nhằm giảm bớt tải trọng đè nặng lên đầu gối, đồng thời giúp xương thêm chắc khỏe và giảm đau rõ rệt ở những người đang bị thoái hóa khớp giai đoạn nhẹ đến vừa”, bác sĩ Gấm nói.
Vấn đề cốt lõi không nằm ở bản thân bộ môn đi bộ mà phụ thuộc vào cách đi của người tập. Theo bác sĩ Gấm, những lỗi phổ biến nhất mà người dân thường xuyên mắc phải bao gồm việc đi quá nhiều và quá nhanh ngay từ những ngày đầu tiên thay vì tăng dần cường độ để cơ thể thích nghi.
Bên cạnh đó, thói quen sải chân quá dài kết hợp với việc dậm gót quá mạnh xuống đất sẽ tạo ra một lực phản chấn lớn tác động trực tiếp lên hệ xương. Việc lựa chọn giày đi bộ không phù hợp, giày có phần đế quá mòn hoặc thiếu đi lớp đệm giảm chấn cũng là nguyên nhân hàng đầu tàn phá khớp chân.
Đặc biệt, nhiều người cũng bỏ qua hai bước cực kỳ quan trọng là khởi động kỹ trước khi đi và giãn cơ sâu sau khi kết thúc buổi tập. Đặc biệt, sai lầm nghiêm trọng nhất là tâm lý cố gắng chịu đau để đi tiếp khi khớp đã có dấu hiệu đau hoặc sưng tấy.
Ngoài ra, việc lựa chọn địa hình di chuyển quá cứng như đường bê tông asphalt hoặc các đoạn đường dốc nhiều trong bối cảnh khớp gối đang yếu sẽ vô tình đẩy hệ xương khớp vào trạng thái quá tải nguy hiểm.
5 nhóm người không nên đi bộ
Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, bác sĩ Gấm khuyến cáo 5 nhóm đối tượng đặc thù cần phải tham vấn bác sĩ chuyên khoa trước khi bắt đầu tập luyện:
- Những người bị đau hoặc sưng khớp trong đợt viêm cấp tính
- Người thoái hóa khớp nặng đã xuất hiện biến dạng khớp
- Người mắc bệnh lý tim mạch hoặc huyết áp chưa được kiểm soát ổn định
- Bệnh nhân tiểu đường đã có biến chứng bàn chân và loét chân
- Những người dễ bị chóng mặt, mất thăng bằng, có tiền sử hay té ngã cùng các trường hợp loãng xương nặng với nguy cơ gãy xương cao.
Các trường hợp trên cần điều chỉnh mức độ vận động cho phù hợp với thể trạng hoặc chủ động chuyển đổi sang hình thức tập luyện nhẹ nhàng và an toàn hơn cho hệ xương khớp như đạp xe, bơi lội hoặc tham gia các bài tập vận động dưới nước dưới sự hướng dẫn chuyên môn.
Đi bộ là một trong những bài tập đơn giản, phổ biến và phù hợp với mọi lứa tuổi. Thay vì đi bộ thong dong dạo mát, đi bộ để khỏe tim đòi hỏi một tốc độ nhất định.
Đi bộ dễ vấp, rơi dép, phải nhấc chân cao bất thường… là những biểu hiện tưởng chừng vô hại nhưng là dấu hiệu của tình trạng “bàn chân rủ”, biến chứng nguy hiểm do bệnh lý cột sống.
Đi bộ là hình thức vận động đơn giản, phù hợp với nhiều lứa tuổi, tuy nhiên, nếu tập sai cách, không chỉ giảm hiệu quả mà còn đối mặt nguy cơ chấn thương.