Chiều 16/5, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Từ Đại học Đông Dương đến Đại học Quốc gia Hà Nội: Truyền thống 120 năm đào tạo tinh hoa”. Tại hội thảo, GS.TSKH Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhắc lại 7 nhiệm vụ trọng tâm chiến lược được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo trong Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống của trường.

Tầm nhìn rất lớn 

Một trong những điều khiến GS. Vũ Minh Giang ấn tượng nhất trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là yêu cầu Đại học Quốc gia Hà Nội phải vươn lên trở thành “diện mạo trí tuệ của Việt Nam trên trường quốc tế”.

Theo ông, đây là một tầm nhìn rất lớn. Đại học Quốc gia Hà Nội không chỉ là đại học hàng đầu cả nước mà phải trở thành đại học tinh hoa, có khả năng dẫn dắt trí tuệ quốc gia, làm chỗ dựa tri thức cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. 

Đặc biệt, các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ xanh được nhấn mạnh như những động lực nền tảng để Việt Nam tạo bước nhảy vọt trong thế kỷ XXI. 

z7832244609502_c12a94e0177159dbd0b024fd7c078a7a.jpg
GS.TSKH Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: Thạch Thảo

“Trong thời đại mới, phát triển nhanh và bền vững bắt buộc phải dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong khi đại học chính là nơi sáng tạo ra tri thức mới và hình thành năng lực cạnh tranh quốc gia”, ông Giang nói.

Ngoài ra, GS. Vũ Minh Giang cũng cho rằng Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành trung tâm kết nối tri thức, địa phương, doanh nghiệp, xã hội. “Vấn đề không còn đóng khung trong khuôn viên nhà trường mà đây phải là nơi đem tri thức, trình độ cao và sáng tạo để giải quyết nhu cầu của xã hội, đồng thời tạo ra những kết nối rộng lớn hơn”, GS.Vũ Minh Giang cho hay.

Chia sẻ tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhìn nhận, so với đại học thế giới, các đại học Việt Nam đang có sự phát triển “chậm pha”.

Theo ông, khoảng cách không chỉ nằm ở “độ trễ thời gian” mà còn ở việc chưa hình thành được mô hình tích hợp đủ mạnh để đồng thời thực hiện ba chức năng cốt lõi: đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Do đó, mô hình đại học khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là lựa chọn chiến lược.

Với cấu trúc đa ngành, năng lực nghiên cứu tương đối mạnh và vị thế đặc thù trong hệ thống giáo dục đại học, ông cho rằng Đại học Quốc gia Hà Nội là một trong số ít cơ sở có đủ điều kiện để tiên phong theo mô hình này, trở thành đầu tàu đổi mới sáng tạo của giáo dục đại học Việt Nam.

vnu hoi thao 120 nam truyen thong dhqghn 39 (1).jpg
GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: VNU

Vì thế, Đại học Quốc gia Hà Nội cần được định vị như một “đại học khởi nghiệp đổi mới sáng tạo” - nơi kết hợp đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức để trở thành trung tâm kiến tạo giá trị cho nền kinh tế tri thức.

Những điều cốt lõi để thực hiện sứ mệnh 

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, nguyên Trưởng Ban Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, nguyên Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Công nghệ, cho hay, suốt hành trình 120 năm qua, Đại học Quốc gia Hà Nội đã ghi dấu ấn trong nhiều đổi mới quan trọng của giáo dục đại học như đào tạo tài năng, đào tạo chất lượng cao, quản lý đào tạo theo tín chỉ, phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu đa ngành và xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh.

Nhà trường cũng đóng góp quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực tinh hoa cho đất nước, đồng thời là một trong những đơn vị tiên phong thực hiện tự chủ đại học, trước hết là tự chủ về học thuật, sau đó là tự chủ về nghiên cứu khoa học, cơ cấu tổ chức và tài chính. 

“Trong những năm gần đây, tự chủ đại học như luồng gió mới đã làm thay da đổi thịt nhiều đơn vị của Đại học Quốc gia Hà Nội”, GS. Nguyễn Đình Đức nói.

Theo ông, để thực hiện được kỳ vọng lớn mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao phó, có 4 yếu tố cốt lõi cần được ưu tiên.

Thứ nhất là tự chủ đại học, đặc biệt là tự chủ học thuật. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để nhà trường có thể chủ động phát triển, đổi mới chương trình đào tạo, thu hút nhân tài và nâng cao chất lượng nghiên cứu.

Thứ hai là đổi mới cơ chế quản trị. Theo GS Nguyễn Đình Đức, đây là bài toán khó nhưng bắt buộc phải giải quyết. Nếu không xây dựng được mô hình quản trị phù hợp với bối cảnh mới, việc thực hiện 7 nhiệm vụ chiến lược sẽ khó thành công.

Thứ ba là chiến lược phát triển dài hạn. Đại học Quốc gia Hà Nội cần tiếp tục giữ vững nền tảng khoa học cơ bản, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho các chương trình đào tạo tài năng, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học.

Bên cạnh đó, cần đầu tư đột phá cho đào tạo tiến sĩ, thúc đẩy công bố quốc tế, phát triển sáng chế và hoạt động đổi mới sáng tạo để nâng cao vị thế học thuật.

Thứ tư là xây dựng đội ngũ và tiềm lực khoa học công nghệ. Điều này không chỉ bao gồm quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực kế cận mà còn phải chăm lo cơ sở vật chất, môi trường nghiên cứu và các điều kiện làm việc cho đội ngũ khoa học.

“Cần chăm lo đội ngũ, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh và đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất cho đội ngũ khoa học. Đây là nền tảng để nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ và tăng thứ hạng đại học”, ông nhấn mạnh.