Đổi mới giáo dục: "Bắt đầu từ chính chúng ta"

Bà Anneli Rautiainen nói rằng "Đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ chính mình chứ không thể copy từ nơi khác. Điều quan trọng là có sự tham gia cùng nhau của cả cộng đồng".

 - Chuyến công tác của Bộ trưởng GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ cùng với các trường tiểu học, phổ thông, đại học tới các nước Bắc Âu ngay trước thềm năm học mới đã gợi ra nhiều vấn đề của giáo dục.

Mục tiêu quan trọng là hình thành nhân cách con người

Ông Olli-Pekka Heinoen, Tổng Vụ trưởng Cơ quan quốc gia về giáo dục Phần Lan cho biết, mặc dù được đánh giá là có nền giáo dục phổ thông tốt nhất thế giới, nước này vẫn không ngừng đổi mới giáo dục. Dưới thời của nữ Bộ trưởng Sanni Grahn Lassnosen, một chương trình giáo dục phổ thông vừa thông qua trên quy mô toàn quốc vào năm 2016.

{keywords}

Ông Olli-Pekka Heinoen, Tổng Vụ trưởng Cơ quan quốc gia về giáo

dục Phần Lan

Con người giờ đây đã có thể sống đến trăm tuổi, và do đó vòng đời “sinh ra, lớn lên, đi học, đi làm rồi về hưu” sẽ được “quay” theo một cách khác. Đón đầu cho xã hội tương lai khi trí tuệ nhân tạo phát triển, Phần Lan xác định 7 kỹ năng cốt lõi để hình thành nên những cá nhân “giàu tính người và có trách nhiệm công dân” trong tương lai.

Trái tim con người quan trọng hơn tất thảy. Những tố chất của con người mà máy móc không có được như ham học hỏi, ham hiểu biết, đồng cảm với người khác sẽ là mục tiêu mà giáo dục vun đắp” – ông Olli-Pekka Heinoen cho hay.

Còn bà Anneli Rautiainen, Giám đốc Trung tâm đổi mới giáo dục cho biết: “Có rất nhiều vấn đề xảy ra trong xã hội, chúng tôi muốn phát triển lòng nhân ái của học sinh; muốn mỗi học sinh như cá nhân trọn vẹn, không chỉ thấy vấn đề của cộng đồng mình mà còn cả cộng đồng thế giới”.

Do đó, mục tiêu quan trọng trọng trong việc học là tự chủ, học qua tương tác, học cả đời và giúp cho học sinh tự nhận biết mình và tự tin.

Đặt niềm tin ở giáo viên

Chia sẻ thêm về những gì mà nước này đang làm, bà Anile cho biết, học sinh Phần Lan có khá nhiều thời gian dành cho gia đình (số giờ học trên lớp khoảng 19 – 20 giờ mỗi tuần). Vì vậy, ở trường quan trọng nhất là dạy cho trẻ biết tự học.

{keywords}

Bà Anneli, Giám đốc trung tâm đổi mới giáo dục

Mục tiêu của giáo dục Phần Lan đang chuyển đổi từ “học cái gì” sang “học thế nào”. Trong quá trình này, học sinh và giáo viên được trao đổi nhiều hơn. Từ một chương trình gọn nhẹ của cả nước, hiệu trưởng và giáo viên sẽ biến đổi cho phù hợp, chủ động xây dựng kế hoạch bài giảng cho mình.

Giáo viên thích hợp với đòi hỏi này khá nhanh. Bên cạnh đó, công nghệ giúp cho những người còn lại chuyển đổi nhanh nhất. Ở mỗi trường, đều có giáo viên chủ đạo về công nghệ để hướng dẫn những giáo viên khác.

Trả lời câu hỏi của một thành viên trong đoàn “Khi chuyển mục tiêu giáo dục từ “học cái gì” sang “học thế nào” thì Phần Lan đã thay đổi giáo viên ra sao", bà Anile trả lời: Mỗi hiệu trưởng sẽ có một cách, để giáo viên học tập lẫn nhau, tạo ra cơ hội tự phát triển bản thân.

Trao đổi về việc “có phải Phần Lan hiện nay đã xoá bỏ các môn học hay không”, bà Anni cho biết: “Chúng tôi vẫn có các môn học, mỗi môn đều có thời gian học tập nhất định. Nhưng chúng tôi để giáo viên toán và âm nhạc làm việc cùng nhau, tạo thêm trải nghiệm cho học sinh”.

{keywords}
Trong một giờ học tại trường phổ thông ở Helsinki.

Như Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Văn hoá Phần Lan giới thiệu, bí mật thành công của giáo dục nước này nằm ở đội ngũ giáo viên chất lượng cao, được tuyển chọn chặt chẽ. Lương giáo viên ở Phần Lan không cao bằng bác sĩ, nhưng nghề giáo là nghề cao quý và được xã hội tôn trọng.

Trong cuộc trao đổi với VietNamNet trước đó, bà Irmeli Halinen, nguyên Giám đốc phát triển Chương trình giáo dục quốc gia nói rõ hơn:

Khi đổi mới hay làm bất cứ điều gì, chúng tôi luôn mời giáo viên tham gia vào việc hoạch định chính sách, kế hoạch. Điều này tạo cho giáo viên cảm giác được kính trọng, có giá trị.

Nếu như giáo viên luôn mời gọi học sinh trở thành những cá nhân tích cực, thì chúng tôi cũng luôn mời gọi giáo viên là những người tích cực tham gia cùng đổi mới”.

Khi được hỏi “Phần Lan ứng dụng công nghệ trong việc hỗ trợ và phát triển dạy học ra sao”, Anile trả lời ngắn gọn: 

"Đã từng đi đầu về công nghệ, và cả ứng dụng công nghệ trong hỗ trợ giáo viên, nhưng khi tiếp tục phát triển thì chúng tôi quay lại “phát triển con người” vì đó mới là điều quan trọng”.

Dĩ nhiên, để trao quyền tự chủ cho giáo viên, Phần Lan đã có sự chuẩn bị nền tảng bài bản cho khâu sư phạm từ khá sớm.

{keywords}
Một lớp tiểu học ở Helsinki được thiết kế theo không gian mở. Học sinh có thể học bài ở góc này, vui chơi ở góc khác.

Trong cuốn sách "Phần Lan, ngôi sao phương Bắc", tác giả Võ Xuân Quế cho biết, trường đào tạo giáo viên đầu tiên được thành lập năm 1863. Một năm sau khi Luật Giáo dục bắt buộc có hiệu lực (1921), Kế hoạch phát triển việc đào tạo giáo viên ra đời (1922). Năm 1971, ban hành Luật Đào tạo giáo viên. Từ năm 1974, việc đào tạo giáo viên tiểu học, THCS, THPT được thực hiện ở các trường đại học với trình độ thạc sĩ. Cũng từ năm này, tất cả trường đại học đều mở bô môn giáo dục và đào tạo giáo viên.

Theo tác giả, sự trung thực và minh bạch của xã hội là nền tảng cho thành công của giáo dục Phần Lan. Nhờ sự trung thực, trường học không có thanh tra, giám sát, không cần chấm điểm từ lớp 1 đến lớp 6 mà chỉ nhận xét bằng lời hoặc qua văn bản cuối năm,v.v.. nhưng kết quả giáo dục của Phần Lan luôn đứng đầu thế giới và học sinh ra trường thích nghi dễ dàng với cuộc sống.

Tham gia cùng đoàn công tác của Bộ GD-ĐT tại Phần Lan, bà Đào Thu Hiền, người sáng lập và điều hành Công ty CP Golden Path Academics Việt Nam (GPA) nhận xét:

"Phần Lan đã xây dựng triết lý giáo dục dựa trên nền tảng phát triển khá lâu dài. Sự thay đổi không thể ngay lập tức, mà dần dần trong vài thập kỷ. Phải có cái nhìn dài hạn trong đổi mới giáo dục. Những người tham gia sự nghiệp đó phải kiên trì, kiên định trên con đường của mình, mà trước hết phải đề ra được triết lý và mục tiêu rõ ràng".

Thực hư của "nhập khẩu chương trình giáo dục Phần Lan"

Lãnh đạo các vụ thuộc Bộ GD-ĐT nhìn nhận, nhiều vấn đề giáo dục các nước Bắc Âu đang thực hiện cũng đang là nội dung đổi mới của giáo dục Việt Nam hướng tới.

Xây dựng Trường Phổ thông quốc tế Việt Nam - Phần Lan

Xây dựng Trường Phổ thông quốc tế Việt Nam - Phần Lan


Trường sẽ được khởi công xây dựng trong khuôn viên hiện tại của Trường ĐH Tôn Đức Thắng.Trường tổ chức giảng dạy đồng thời chương trình giáo dục Phần Lan và chương trình giáo dục Việt Nam. Chương trình giáo dục Phần Lan được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, do giáo viên Phần Lan phụ trách, và chương trình giáo dục Việt Nam do giáo viên Việt Nam và Phần Lan phụ trách, giảng dạy bằng tiếng Việt.

Ông Nguyễn Đức Hữu,Vụ phó Vụ Giáo dục Tiểu học cho hay, hướng đổi mới đánh giá học sinh tiểu học theo Thông tư 22 (không cho điểm trong quá trình đánh giá, tăng nhận xét học sinh) tương đối phù hợp với cách thức đánh giá mà nhiều trường ở đây áp dụng.

Hay như vấn đề “quyền tự chủ của giáo viên” thì hiện nay Bộ GD-ĐT cũng đang đổi mới cách tiếp cận giáo dục theo hướng phân cấp, chủ động xây dựng kế hoạch dạy học, phát triển chương trình nhà trường, đổi mới kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng kết hợp đánh giá quá trình và cuối kỳ...

"Điều đó cho chúng tôi niềm tin về hướng đi đúng, dù còn có nhiều khó khăn vì điều kiện Việt Nam rất khác các nước” – ông Hữu cho hay.

Còn về chương trình đào tạo, sẽ không phải là "nhập khẩu nguyên xi" các chương trình giáo dục, trừ khả năng của một số môn khoa học tự nhiên. Điều này cũng không phải là “bê nguyên" cho toàn quốc, mà chỉ mở cửa để cho cơ sở giáo dục nào có điều kiện thì chủ động tiếp cận, chọn lựa (xem thêm thông tin về trường phổ thông Việt Nam - Phần Lan mở ở Trường ĐH Tôn Đức Thắng).

Từ khi nổi lên như một hiện tượng “giáo dục thần kỳ”, hơn một thập kỷ qua, đã có hàng trăm đoàn chuyên về giáo dục thế giới tìm đến Phần Lan; còn số lượng nghiên cứu, bài viết về nó thì khó lòng kể hết.

Có lẽ, đã quen với điều này nên trước khi kết thúc bài diễn thuyết của mình, bà Anile chia sẻ: 

“Chúng tôi có kiểm tra, đánh giá nhưng mức độ không giống các bạn. Chúng tôi cũng không có hệ thống thi cử quốc gia giống các bạn. Để thực hiện đổi mới giáo dục, chúng ta phải bắt đầu từ chính chúng ta chứ không thể copy từ nơi khác. Điều quan trọng là đổi mới giáo dục phải là sự tham gia cùng nhau của cả cộng đồng, chứ không chỉ riêng ngành giáo dục".

Hạ Anh

tin nổi bật

Sở GD-ĐT TP.HCM cấm công chức, viên chức đi nước ngoài do doanh nghiệp đài thọ

Sở GD-ĐT TP.HCM vừa ban hành quy chế quản lý và xét duyệt công chức, viên chức, người lao động của Sở và các đơn vị trực thuộc đi nước ngoài.

Bố vào lớp học cùng để kèm con tiến bộ

Từ một học sinh lớp 6 không viết nổi một đoạn văn, cậu bé đã tiến bộ từng ngày và đủ điểm lên lớp nhờ sự đồng hành, nhẫn nại của bố.

Phụ cấp giáo viên có thể tăng 100%, riêng chi cho mầm non thêm 4 nghìn tỉ/năm

Bộ GD-ĐT đề xuất phụ cấp nhà giáo ở mức 25-100% tùy đối tượng, trong đó riêng đối với 200 nghìn giáo viên mầm non ở vùng khó, mức hỗ trợ dự kiến tăng thêm 4.032 tỉ đồng/năm.

'Thành tựu của tôi sau 2 tháng độc thoại với nữ sinh trầm cảm'

Đối với một giáo viên, điều đầu tiên cần làm là tiếp xúc để tìm hiểu học sinh, từ đó có đánh giá ban đầu về khả năng học tập của các em. Câu chuyện của nữ sinh bị trầm cảm ở lớp tôi là một ví dụ.

Tâm sự của cô hiệu trưởng: Năng lượng vô hình nơi thầy giúp trò nên người

Điều thầy cô lo lắng ở các em hiện nay chính là xu hướng sống vì bản thân, sự ích kỉ, không biết chia sẻ, giúp đỡ người khác trong các em ngày một nhiều...

Thầy giáo 9X truyền cảm hứng học Hóa cho Gen Z

Là gương mặt quen thuộc trên các nền tảng mạng xã hội, thầy giáo Dương Hà đã truyền cảm hứng cho nhiều học sinh Gen Z trên con đường chinh phục bộ môn Hoá học.

Hà Nội cho 200 giáo viên từ 24 đến 53 tuổi đi Úc bồi dưỡng

UBND TP Hà Nội vừa có quyết định tổ chức các lớp bồi dưỡng giáo viên ngắn hạn tại nước ngoài của Sở GD-ĐT theo chỉ tiêu đào tạo, bồi dưỡng được UBND TP giao năm nay.

Hà Nội rà soát, tổ chức thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa hướng dẫn các cơ sở giáo dục công lập trực thuộc thực hiện rà soát, lập hồ sơ và tổ chức thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non, phổ thông công lập.

Giáo viên mầm non, tiểu học trường tư khó khăn do dịch được hỗ trợ đến 3,7 triệu đồng

Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong các trường mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 sẽ được hỗ trợ mỗi người 2,2 triệu hoặc 3,7 triệu đồng tùy trường hợp cụ thể.

Không có học sinh 'dốt bẩm sinh', chỉ có những em trở nên 'dốt hóa'

Trong tư duy tích cực của người giáo viên luôn tồn tại quan niệm không có học sinh dốt, chỉ có học sinh chưa giỏi mà thôi. Điều này không chỉ mang tính nhân văn mà còn phản ánh đúng  quy luật phát triển trong triết học.

Lúc sống không con, nhưng khi qua đời, thầy tôi có cả một bầy con

Trái tim nhân từ, tình yêu thương học trò, lối sống thuần hậu, giản đơn như ca dao của thầy đã thành một phần hành trang giúp chúng tôi biết sống tốt hơn.

Kỷ luật hiệu trưởng chụp ảnh khỏa thân của tình cũ

Ông Trần Cao Nhân, Hiệu trưởng Trường tiểu học ở huyện Chợ Mới (An Giang) bị kỷ luật Cảnh cáo do chụp ảnh khỏa thân của 1 phụ nữ.

Hà Nội thăm dò dư luận xét danh hiệu Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú cho 12 người

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa tổ chức thăm dò dư luận cho việc đề nghị xét tặng danh hiệu “Nhà giáo nhân dân”, “Nhà giáo ưu tú” năm 2023 với 12 cá nhân.

Trẻ khó 'cất chữ vào đầu' hãy dạy kiểu 'cỏ hoang chết đi, đường dần lộ ra'

Những đứa trẻ nhận thức chậm, não bộ như bãi đất trống, chưa từng hoặc ít được cày xới. Hãy dạy chúng nhẹ nhàng từng tí một, theo kiểu đi đi lại lại trên cùng một lối tạo vệt mòn, mưa dầm thấm lâu.

Chi tiết bảng lương giáo viên áp dụng từ tháng 7/2023

Từ ngày 1/7/2023 thực hiện tăng lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức lên mức 1,8 triệu đồng/tháng, bảng lương của giáo viên các cấp được tính cụ thể như thế nào?