Cuối tháng 3/2026, Tòa án Milimani ở thủ đô Nairobi của Kenya đã triệu tập bị cáo Duncan Okaka Okonji (quốc tịch Kenya) với cáo buộc đồng lừa đảo trong một vụ án liên quan đến số tiền lên tới 600.000 USD (tương đương khoảng 15,8 tỷ đồng).

Bị cáo bị buộc tội theo Mục 317 của Bộ luật Hình sự Kenya về hành vi "cấu kết nhằm thực hiện hành vi lừa đảo". Okonji đã không nhận tội và được tại ngoại với mức tiền bảo lãnh 5 triệu shilling (khoảng 1 tỷ đồng), tiền đặt cọc 1 triệu shilling (khoảng 202 triệu đồng) và kèm 2 người bảo lãnh.

Kịch bản hoàn hảo xuyên biên giới

Theo hồ sơ điều tra của Cục Điều tra Hình sự Kenya (DCI), sự việc bắt đầu từ tháng 10/2025 tại Dubai. Nạn nhân là một nhà đầu tư người Australia, được giới thiệu với một người đàn ông tự xưng là Marshall Morrison đóng giả một nhà đầu tư người Mỹ.

Morrison sau đó giới thiệu nạn nhân với Okonji, người tự nhận mình có thể thu xếp một lô hàng vàng lên tới 590kg. 

Hình 1 (5).png
Lừa đảo vàng là một trong những chiêu trò tinh vi nhất nhắm vào các nhà đầu tư nước ngoài tại châu Phi. Ảnh: Gold Buyers Africa

Để tăng độ tin cậy, Okonji đã đưa nạn nhân sang Tanzania, cho người này chiêm ngưỡng tận mắt các "mỏ vàng" được quảng cáo là đang khai thác.

Sau đó, cả nhóm lại đưa nạn nhân về Kenya, tổ chức nhiều cuộc họp mặt và chuẩn bị hàng loạt chứng từ, tài liệu được thiết kế, tạo cảm giác hợp pháp rằng lô vàng đang được chuẩn bị để vận chuyển đến Dubai. 

Tin rằng giao dịch là có thật, nạn nhân đã chuyển 600.000 USD qua tài khoản của một công ty luật tên Conrad Law Advocates LLC.

Vụ việc này không đơn thuần là bán vàng giả mà là một kịch bản lừa đảo được dàn dựng bài bản xuyên suốt từ Dubai, Tanzania đến Kenya. 

Các đối tượng đã dẫn nạn nhân đi tham quan mỏ vàng thật (dù không phải của chúng) để tạo lòng tin, làm giả toàn bộ chứng từ xuất khẩu và dựng lên một hệ sinh thái nhân vật hoàn chỉnh (kẻ đóng vai nhà đầu tư Mỹ, kẻ đóng vai trung gian). 

Cảnh sát Kenya cho biết thủ đoạn này không mới nhưng vẫn liên tục khiến các nhà đầu tư nước ngoài sập bẫy vì độ tinh vi và quy mô xuyên quốc gia của nó.

Những cái bẫy triệu đô từ cơn sốt vàng

Kenya từ lâu đã là điểm nóng về các vụ lừa đảo liên quan đến vàng. Nạn nhân thường là người nước ngoài, bị hấp dẫn bởi câu chuyện khai thác vàng thủ công với giá rẻ, tiềm năng lợi nhuận khổng lồ. 

Các đối tượng lừa đảo thường sử dụng vàng thật pha trộn hoặc mạ vàng lên kim loại thường, thậm chí dùng đá có tỷ trọng cao để qua mặt các kiểm định đơn giản.

Hình 2 (1).png
Với nhà máy lọc vàng trị giá 5,8 tỷ shilling (khoảng 44,6 triệu USD) dự kiến vận hành tháng 5/2026, Kenya tham vọng đưa đóng góp của ngành khai khoáng từ dưới 1% GDP lên 10% vào năm 2030. Ảnh: The Elephant

Vụ việc với nạn nhân người Australia chỉ là một trong số hàng loạt vụ án tương tự mà cơ quan chức năng Kenya đang điều tra trong năm 2026. 

Lãnh đạo Cục Điều tra Hình sự Kenya, ông Mohammed Amin, đã cảnh báo công chúng và các nhà đầu tư quốc tế về sự trở lại của các băng nhóm lừa đảo vàng tại thủ đô Nairobi.

Đáng chú ý, các vụ lừa đảo vàng tại Kenya đang diễn ra trong bối cảnh nước này chứng kiến những phát triển tích cực của ngành khai khoáng. 

Tháng 3/2026, công ty khai thác Shanta Gold thông báo phát hiện mỏ vàng lớn ở Kakamega, miền Tây Kenya, với trữ lượng ước tính 1,2 triệu ounce, trị giá khoảng 680 tỷ shilling (gần 5,3 tỷ USD). Đây được xem là một trong những phát hiện vàng lớn nhất lịch sử Kenya.

Cùng với đó, chính phủ nước này đang đầu tư 5,8 tỷ shilling (khoảng 44,6 triệu USD) vào nhà máy lọc vàng đầu tiên tại Ikolomani, dự kiến đi vào hoạt động từ tháng 5/2026. Dự án này được kỳ vọng sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm, tăng nguồn thu thuế và phí bản quyền cho chính phủ cũng như cộng đồng địa phương.

Tuy nhiên, nghịch lý là càng có nhiều "vàng thật" được phát hiện, các băng nhóm lừa đảo càng dễ dàng núp bóng để biến những nhà đầu tư thiếu cảnh giác thành con mồi. 

Thay vì đầu tư vào các dự án khai thác chính thống đang được chính phủ cấp phép, nhiều người vẫn bị cuốn vào những lời hứa hẹn "vàng rẻ" từ các đường dây phi pháp và trả giá bằng cả gia tài.

Dù bị cáo Duncan Okaka Okonji đã ra hầu tòa vào ngày 25/3/2026 nhưng Marshall Morrison, kẻ đóng vai nhà đầu tư Mỹ, đã lẩn trốn và vẫn đang bị truy nã. 

Đầu tháng 5/2026, cảnh sát Kenya tiếp tục bắt giữ luật sư Conrad Maloba, chủ sở hữu công ty nhận khoản tiền 600.000 USD từ nạn nhân, để điều tra vai trò của người này trong đường dây lừa đảo.

Theo Nairobi News, Uzalendo News, People Daily Kenya