Giới chuyên gia cảnh báo nếu xung đột kéo dài, giá dầu có thể chạm 120 USD/thùng, thậm chí vượt đỉnh cuộc khủng hoảng tài chính 2008.
Hai nút thắt cổ chai của thị trường dầu
Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, hai tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu thô của thế giới, đang nằm trong tầm ngắm của các bên xung đột.
Eo biển Hormuz vốn đảm nhận vận chuyển 20% lượng dầu toàn cầu trước thời điểm xảy ra xung đột, nhưng hiện tại lượng tàu qua lại đã giảm xuống mức kỷ lục, chỉ còn 1-3 chuyến mỗi ngày. Iran tuyên bố eo biển này "đã đóng cửa hoàn toàn" và khẳng định sẽ không cho bất kỳ tàu nào qua lại nếu không có sự phối hợp.
Trong khi đó, lực lượng Houthi vừa mở thêm một mặt trận mới tại Biển Đỏ khi tấn công trực tiếp vào các tàu chở dầu của Saudi Arabia và tuyên bố phong tỏa hải quân đối với quốc gia này.
Động thái này khiến các tàu chở dầu buộc phải đổi hướng, vòng qua mũi Hảo Vọng (châu Phi), kéo dài hành trình thêm ít nhất 30 ngày, kéo theo chi phí vận chuyển tăng vọt.
Hệ quả là nguy cơ gián đoạn nguồn cung toàn cầu gia tăng, đẩy giá dầu tăng vọt. Giá dầu thô Brent có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và đóng cửa trên ngưỡng này lần đầu tiên kể từ tháng 5, leo lên mức 102 USD/thùng.
Giá dầu thô vật chất tại một số khu vực thậm chí đã tiến sát mức 110 USD/thùng, khi các nhà máy lọc dầu đẩy mạnh tranh mua nguồn cung ngay lập tức. Tính chung cả tuần, giá Brent ghi nhận mức tăng khoảng 13%.
Đà tăng bị chặn đứng trong phiên giao dịch cuối tuần khi thông tin Trung Quốc thúc đẩy nối lại đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran cùng với hoạt động chốt lời của nhà đầu tư khiến giá dầu giảm.
Kết thúc phiên 24/7, giá dầu Brent giảm 3,88% xuống còn 96,78 USD/thùng, trong khi WTI giảm 3,12% về 89,31 USD/thùng.
Dù vậy, giới chuyên gia đánh giá mức điều chỉnh này chưa đủ để thay đổi cán cân cung - cầu toàn cầu trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông vẫn đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Tâm lý lo ngại thiếu nguồn cung lan rộng
Theo các chuyên gia, thị trường dầu đang trong trạng thái "cú sốc nguồn cung" (supply shock) thực sự khi 2 tuyến đường vận chuyển dầu chiến lược bị đe dọa đồng thời.
Nhà phân tích cấp cao Warren Patterson của tập đoàn tài chính ING cho biết thị trường đang "định giá một mức phí rủi ro địa chính trị đáng kể", khi các nhà đầu tư lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung kéo dài.
Phí bảo hiểm cho các hợp đồng mua dầu Brent trên thị trường tương lai đã leo lên mức cao nhất kể từ tháng 3/2020, phản ánh rõ nỗi lo sợ của giới đầu tư trước nguy cơ nguồn cung đứt gãy và giá dầu bùng nổ.
Các nhà phân tích của ING cảnh báo nếu xung đột kéo dài và các cuộc tấn công tiếp tục làm tê liệt vận chuyển qua eo biển Hormuz, giá dầu có thể vượt đỉnh thiết lập năm 2008 và xác lập mức cao kỷ lục mới.
Sản lượng dầu thô tại Trung Đông hiện vẫn thấp hơn khoảng 7-8 triệu thùng mỗi ngày so với trước xung đột. Con số thiếu hụt này tương đương gần 8% nhu cầu tiêu thụ toàn cầu.
Điều đáng lo ngại là nguồn cung dự phòng của OPEC hầu như không thể sử dụng khi dầu không thể lưu thông qua eo biển Hormuz, vì hầu hết công suất dự phòng đều nằm trong khu vực vịnh Ba Tư.
Nguồn cung bổ sung từ Mỹ cũng không thể đến kịp, vì phải mất ít nhất 6 tháng mới có thể đưa vào vận hành.
Tương lai bất định: Thị trường tiếp tục 'nhảy múa'
Trong khi đó, ngân hàng JPMorgan đánh giá mức phí rủi ro địa chính trị hiện tại vẫn "khiêm tốn" so với mức độ gián đoạn thực tế.
Giá dầu chỉ giao dịch cao hơn khoảng 13 USD/thùng so với giá trị hợp lý, trong khi một số chuyên gia cho rằng thị trường vẫn đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại.
Theo Goldman Sachs, nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung tại vịnh Ba Tư kéo dài, giá dầu có thể bật tăng lên 120 USD/thùng.
Ngân hàng đầu tư này dự báo Brent sẽ đạt trung bình 80 USD/thùng trong quý IV nếu căng thẳng hạ nhiệt, nhưng cảnh báo rủi ro cho dự báo vẫn "nghiêng về phía tăng" do khả năng gián đoạn vận chuyển qua cả eo biển Hormuz và Biển Đỏ.
Những ngày tới, thị trường dầu sẽ tiếp tục “nhảy múa” theo từng nhịp tin tức địa chính trị. Theo ông John Kilduff, đối tác tại công ty tư vấn đầu tư tài chính Again Capital, lúc này thị trường đang sống trong cơn sốt “hy vọng hòa bình”.
Bất kỳ dấu hiệu tích cực nào dù là nhỏ nhất từ các cuộc đàm phán cũng đủ để nhà đầu tư lao vào bán tháo chốt lời, bởi không ai muốn bị mắc kẹt khi giá đang ở đỉnh. Tuy nhiên, họ cũng sẵn sàng mua vào ngay lập tức nếu có thêm bất kỳ vụ tấn công mới nào, khiến giá dầu biến động không thể đoán định.
Các chuyên gia nhận định chỉ một tín hiệu bất ngờ từ bất kỳ bên nào trong khu vực cũng có thể khiến giá dầu biến động 5-10% trong một phiên giao dịch.
Trong khi nhu cầu dầu toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao, nguồn cung từ Trung Đông đang đứng trước nguy cơ tê liệt kéo dài, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.
.svg){kind=icon}
