Trong khi các học giả tranh luận liệu máy bay không người lái (UAV) tràn ngập bầu trời có phải là chìa khóa của chiến tranh trong tương lai hay không, câu trả lời thực sự có thể nằm ngay dưới chân chúng ta, trong một đống bùn đỏ.
Với đủ nhiên liệu, độ cao, động cơ còn hoạt động và hệ thống lái tự động vận hành chính xác, máy bay có thể tiếp tục di chuyển trong một thời gian dài đáng ngạc nhiên như thể không gặp sự cố nào. Đó dường như là những gì đã xảy ra vào ngày 4/6/2023 khi một chiếc Cessna Citation 560 với một phi công và 3 hành khách bay qua thủ đô Washington của Mỹ sau hơn một giờ mất liên lạc.
Theo trang Popular Mechanics, chiếc Citation cất cánh từ Elizabethton, bang Tennessee hướng đến sân bay MacArthur ở Long Island. Tuy nhiên, khoảng 15 phút sau khi cất cánh, khi máy bay đang bay lên độ cao 7.934m, các kiểm soát viên không lưu đã cố gắng dừng nó ở độ cao 10.058m do có máy bay khác cắt ngang. Phi công không phản hồi và không ai nghe thấy thêm thông tin gì từ buồng lái.
Khoảng 80 phút sau khi cất cánh, chiếc máy bay đến Long Island, quay đầu và bắt đầu di chuyển về phía tây nam ở độ cao 10.363m. Vào thời điểm các tiêm kích F-16 thuộc Lực lượng Vệ binh quốc gia Mỹ từ Căn cứ Liên hợp Andrews được điều đến ngăn chặn, vấn đề đã trở nên nghiêm trọng hơn nhiều so với chuyện một cuộc gọi vô tuyến bị bỏ lỡ. Một máy bay tư nhân đã bay vào khu vực thủ đô và không có ai bên trong trả lời.
Nhìn từ bên ngoài, chiếc Cessna Citation 560 dường như đang bay cao, nhanh và theo một đường thẳng ổn định trên bầu trời. Tuy nhiên, theo giải thích của tác giả Joe Pappalardo trong bài “Cuộc săn lùng chiếc máy bay ‘ma’ trên bầu trời thủ đô”, thực tế là máy bay có thể vẫn hoạt động theo các chỉ dẫn cũ.
Theo ông Pappalardo, dù phi công còn sống hay đã chết, chiếc máy bay tư nhân trên không còn nằm dưới sự điều khiển của con người và có thể bay theo các chỉ dẫn cũ trong hơn một giờ. Đường bay thẳng tắp củng cố giả thuyết rằng máy bay đang được đặt ở chế độ lái tự động và cú ngoặt gấp ở Long Island có thể do máy tính điều khiển chuyến bay. Trong trường hợp không có bất kỳ lệnh nào khác, chế độ lái tự động rõ ràng đã nắm quyền kiểm soát và điều khiển máy bay quay trở lại Tennessee theo chương trình mà phi công đã lập trình trước đó.
Hệ thống lái tự động không thông minh như bạn nghĩ. Nó không đánh giá chuyến bay như một phi công phụ, mà thay vào đó sẽ tuân theo các chỉ dẫn như "giữ độ cao này", "duy trì hướng bay này" và "theo dõi tuyến đường này".
Trong điều kiện bay bình thường, hệ thống lái tự động cho phép phi công tập trung vào mọi thứ khác đang diễn ra trong buồng lái. Tuy nhiên, nếu khoang hành khách bị mất áp suất và những người trên máy bay sắp hết oxy, hệ thống lái tự động có thể giữ cho máy bay đi đúng hướng ngay cả khi không ai có thể điều khiển được.
Đó là những gì các nhà điều tra phát hiện trong dữ liệu chuyến bay. Theo báo cáo cuối cùng của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia Mỹ (NTSB), dữ liệu định vị tự động của chiếc Citation cho thấy máy bay đã tuân theo các điểm định vị trong kế hoạch bay ở độ cao cuối cùng được kiểm soát không lưu chỉ định. Các nhà điều tra xác định hệ thống lái tự động có thể đã nhận diện đường bay cho đến khi máy bay không còn kiểm soát được.
Mặc dù hệ thống lái tự động có thể giữ cho máy bay đi đúng hướng nhưng nó không thể khắc phục được điều mà các nhà điều tra tin rằng đã xảy ra bên trong chiếc Citation. Đó là khoang hành khách bị mất áp suất khi máy bay đang di chuyển ở độ cao 10.363m. Ở độ cao đó, không khí quá loãng, hành khách không thể thở nếu không được hỗ trợ.
Do vậy, nếu khoang hành khách bị mất áp suất, phi công phải nhanh chóng nhận ra, lấy oxy và hạ độ cao của máy bay. Tuy nhiên, hồ sơ bảo dưỡng cho thấy mặt nạ oxy dành cho phi công đã không được lắp đặt trước chuyến bay. Điều đó có nghĩa Jeff Hefner, phi công của chiếc Citation có thể đã không có nhiều thời gian để hiểu chuyện gì đang xảy ra khi tình trạng thiếu oxy trong cơ thể bắt đầu ảnh hưởng đến não bộ của ông.
Việc thiếu oxy trong cơ thể có thể khiến bạn cảm thấy chậm chạp, bối rối trước khi nhận ra mình đang gặp nguy hiểm. Vì vậy, Hefner có thể đã ngồi ở buồng lái và vẫn thở nhưng không nhận thức được rằng khả năng phán đoán của bản thân đang suy giảm. Các nhà điều tra sau đó phát hiện ông bị mất khả năng điều khiển do khoang lái mất áp suất, dẫn tới việc ông không thể ra lệnh cho máy bay ngay cả khi hệ thống lái tự động vẫn tiếp tục vận hành.
Các phi công lái chiến đấu cơ F-16 đã cố gắng liên lạc với phi công cho đến khi động cơ của chiếc Cessna Citation 560 phản lực tư nhân bắt đầu gặp sự cố. Hệ thống lái tự động cố gắng giữ độ cao và giữ máy bay đi đúng hướng. Khi điều này trở nên bất khả thi, chiếc Citation bắt đầu lao xuống theo hình xoắn ốc.
Vài phút sau, máy bay rơi xuống một khu rừng bên ngoài Montebello, bang Virginia vào khoảng 15h23. Báo cáo đầu tiên gửi đến cảnh sát bang Virginia vào khoảng 15h50. Các đội tìm kiếm mất hàng giờ để tiếp cận xác máy bay và không tìm thấy ai sống sót.
Đây không phải là trường hợp đầu tiên một chiếc máy bay tiếp tục bay mà không có phi hành đoàn điều khiển. Năm 1999, một chiếc Learjet chở vận động viên golf Payne Stewart và 5 người khác không phản hồi tín hiệu từ kiểm soát viên không lưu. Sau đó, máy bay tiếp tục di chuyển trong nhiều giờ rồi rơi xuống bang Nam Dakota. Các nhà điều tra phát hiện ra rằng phi hành đoàn đã bị bất tỉnh sau khi khoang máy bay mất áp suất.
Các tướng lĩnh và chính trị gia từ lâu đã bị những khẩu pháo lớn mê hoặc vì ngoài vẻ đẹp thẩm mỹ, chúng còn có các tính năng lợi hại như phá vỡ công sự hoặc tàu chiến bọc thép ở khoảng cách rất xa.
Một cuộc chạy đua về robot chiến đấu đã nổ ra và các chuyên gia cảnh báo vũ khí trí tuệ nhân tạo (AI) này khiến việc gây chiến trở nên dễ dàng hơn, dẫn đến nhiều thương vong và tàn phá hơn.
Vào giữa thế kỷ 20, thị trấn nhỏ Kantubek nằm nép mình trên đảo Vozrozhdeniya ở biển Aral cũng giống như bao thị trấn khác. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài bình dị Kantubek lại che giấu một bí mật lớn.
.svg){kind=icon}
