'Giữ gìn tiếng Việt là cách tiếp nối tinh thần độc lập và tự chủ'

VIDEO:

Nhân dịp Quốc khánh 2/9 và Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài 8/9, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng chia sẻ với VietNamNet về vai trò của tiếng Việt trong việc giữ gìn bản sắc, kết nối cộng đồng người Việt toàn cầu, cũng như trách nhiệm của mỗi gia đình trong việc trao truyền tiếng mẹ đẻ cho các thế hệ tiếp nối.

Phóng viên: Trong hành trình hình thành và phát triển của đất nước, tiếng Việt luôn là nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa dân tộc. Trong bối cảnh hàng triệu người Việt đang sinh sống ở nước ngoài, theo Thứ trưởng, tiếng Việt đóng vai trò như thế nào trong việc định vị bản sắc và kết nối sức mạnh cộng đồng Việt Nam toàn cầu?

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng: Có những điều theo chúng ta đi suốt cuộc đời. Đối với mỗi người Việt Nam, một trong những điều đó chính là tiếng Việt - tiếng mẹ đẻ.

Tiếng Việt có thể bắt đầu từ lời ru của bà, của mẹ, từ ký ức về quê hương, đất nước và cũng là nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa, tâm hồn của dân tộc. Mỗi người có thể lựa chọn cho mình một hành trình khác nhau, sống ở Việt Nam hay ở bất cứ nơi nào trên thế giới, nhưng tiếng Việt vẫn là một “sợi dây vô hình nhưng bền chặt gắn kết chúng ta với cội nguồn”.

Theo tôi, sợi dây ấy thực hiện hai chức năng cùng lúc: kết nối con người với con người và kết nối mỗi người với bản sắc của chính mình.

Trước hết, tiếng Việt là ngôn ngữ của tình thân trong mỗi gia đình, mỗi mái nhà người Việt. Dù ở nơi đất khách quê người, tiếng Việt vẫn kết nối ông bà với con cháu để tình cảm gia đình được truyền đi trọn vẹn bằng chính giọng nói của mình.

Ở mỗi địa bàn, mỗi quốc gia, tiếng Việt lại gắn kết bà con thành cộng đồng, thành chỗ dựa cho nhau nơi xa quê. Rộng hơn nữa, tiếng Việt kết nối cộng đồng người Việt ở khắp các nước, khắp năm châu với quê hương, đất nước.

Tiếng Việt đồng thời là ngôn ngữ của bản sắc và niềm tự hào dân tộc

Trong chương trình Gala Tiếng Việt thân thương năm nay với chủ đề “Cánh diều bay cao từ tiếng mẹ”, tôi rất tâm đắc với hình ảnh này. Đó là một hình ảnh rất Việt Nam.

“Cánh diều có thể bay cao, bay xa nhờ những cơn gió của khát vọng và hội nhập, nhưng thực sự vững vàng khi luôn gắn với sợi dây cội nguồn.”

Với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, sợi dây ấy chính là tiếng Việt.

Nói cách khác, giữ tiếng Việt không hề cản trở hội nhập, mà ngược lại còn giúp bà con hội nhập một cách tự tin hơn. Một người càng hiểu mình là ai, đến từ đâu, càng có một nền tảng bản sắc vững vàng để bước ra thế giới.

Cách tiếp cận này thể hiện rất rõ trong Nghị quyết số 23 ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết khẳng định, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, đồng thời là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới. Nghị quyết nhấn mạnh, tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp mà còn là nguồn lực mềm của quốc gia.

Ở góc độ đó, mỗi lớp học tiếng Việt ở nước ngoài, mỗi cuốn sách tiếng Việt được gìn giữ, mỗi người thầy, người cô kiên trì truyền dạy tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ, hay mỗi gia đình cố gắng duy trì việc trò chuyện với con bằng tiếng Việt đều đang góp phần bồi đắp bản sắc Việt Nam trong lòng thế giới.

Nhân dịp Quốc khánh 2/9 và Ngày Tôn vinh tiếng Việt 8/9 trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Thứ trưởng muốn gửi gắm thông điệp gì tới các gia đình kiều bào về việc duy trì tiếng Việt và cội nguồn văn hóa nơi xứ người?

Có một điều rất ý nghĩa là Quốc khánh 2/9 và Ngày Tôn vinh tiếng Việt 8/9 rất gần nhau. Sự gần nhau ấy, theo tôi, mang một ý nghĩa sâu sắc. Đó là: “Độc lập của một dân tộc thì luôn bắt đầu từ quyền được nói tiếng nói của chính mình. Giữ tiếng Việt hôm nay ở bất cứ nơi đâu trên thế giới thì cũng là một cách tiếp nối tinh thần độc lập và tự chủ đó”.

Điều tôi muốn gửi gắm tới bà con kiều bào là: xin hãy bắt đầu giữ tiếng Việt từ chính ngôi nhà của mình.

Trường lớp, sách vở, chương trình hay công nghệ đều rất quan trọng. Sự hỗ trợ của đất nước, của Nhà nước là không thể thiếu. Nhưng không có môi trường nào có thể thay thế được bữa cơm gia đình, một cuộc gọi về nhà cho ông bà, lời ru của mẹ hay một câu chuyện được kể trước giờ đi ngủ.

“Gia đình chính là lớp tiếng Việt đầu tiên và quan trọng nhất. Cha mẹ là những người thầy, người cô đầu tiên bền bỉ và thân thương nhất.”

Tôi cũng muốn bày tỏ sự trân trọng đặc biệt đối với những thầy cô đang miệt mài mở các lớp học cuối tuần, nhiều người dạy tiếng Việt hoàn toàn tự nguyện ở khắp nơi trên thế giới. Tôi mong các thầy cô sẽ tiếp tục thắp ngọn lửa yêu tiếng Việt.

Đối với các bạn trẻ, tôi rất mong mỗi bạn sẽ cảm thấy tự hào khi nói tiếng Việt. Hãy đọc tiếng Việt và hãy kể câu chuyện Việt Nam bằng chính ngôn ngữ của mình.

Về phía Bộ Ngoại giao và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng bà con để các lớp học tiếng Việt, những tủ sách tiếng Việt và những người thầy đang truyền dạy tiếng mẹ đẻ có thể tiếp tục nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

Tôi tin rằng, từ những lớp học nhỏ, từ những mái nhà nhỏ nơi đất khách quê người, từ những “cánh diều” mang theo tiếng mẹ, tình yêu Việt Nam sẽ tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa và bay cao cùng khát vọng của dân tộc.

Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng