Theo đuổi tăng trưởng hai con số đòi hỏi giải quyết nhanh những vướng mắc của doanh nghiệp và các dự án đầu tư, đồng thời giữ ổn định vĩ mô để đà tăng không bị gián đoạn.
Đà tăng trưởng đã rõ hơn
Số liệu thống kê cho thấy, sản xuất công nghiệp tháng 10 ước tăng 15% so với cùng kỳ, đưa mức tăng 10 tháng lên 12,4%; riêng chế biến, chế tạo tăng 13%. Có tới 33 trong số 34 địa phương ghi nhận sản xuất công nghiệp tăng.
Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 10 đạt 52,3 điểm, cao hơn tháng trước và là tháng thứ 16 liên tiếp trên ngưỡng 50 điểm. Sản xuất tiếp tục mở rộng giữa lúc xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp, giá nhiên liệu tăng và các nền kinh tế lớn có xu hướng thắt chặt tiền tệ.
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu vượt 1.000 tỷ USD ngay trong 10 tháng. Xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%, vượt mục tiêu tăng 15–16% của cả năm. Riêng tháng 10 xuất siêu 7,31 tỷ USD, giúp nhập siêu lũy kế giảm từ 19,42 tỷ USD sau chín tháng xuống còn 12,07 tỷ USD.
Vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74%; vốn thực hiện đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%. Khoản vốn thực hiện cho thấy đầu tư đã được triển khai, đóng góp vào hoạt động kinh tế trong năm. Muốn tăng thêm kết quả cuối năm, cần giải quyết sớm các vướng mắc của nhà đầu tư để dự án tiếp tục thực hiện đúng tiến độ.
Ở trong nước, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,5%. Có 243,6 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cao hơn gần 182 nghìn doanh nghiệp rút lui.
Đầu tư công đã giải ngân nhanh hơn. Đến hết tháng 10, số vốn giải ngân đạt 708,57 nghìn tỷ đồng, bằng 74,1% kế hoạch, cao hơn cùng kỳ 217,5 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối.
Cùng lúc, 902 dự án tồn đọng, với tổng mức đầu tư 342,6 nghìn tỷ đồng, đã hoàn thành và được đưa vào sử dụng. Đưa được những dự án này vào hoạt động cũng là cách thu lại hiệu quả từ số vốn đã bỏ ra sau thời gian dài đình trệ. Kết quả ấy cho thấy việc tháo gỡ vướng mắc có thể tạo thêm tăng trưởng từ chính những nguồn lực đang bị mắc lại.
Thu ngân sách đạt khoảng 2,44 triệu tỷ đồng, bằng 96,4% dự toán. Trong khi đó, Nhà nước đã miễn, giảm, gia hạn khoảng 366,6 nghìn tỷ đồng thuế, phí và các khoản liên quan để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Ngân sách đã thu gần đủ dự toán trong khi vẫn dành một khoản lớn để hỗ trợ hoạt động kinh tế.
Với những kết quả ấy, Chính phủ có cơ sở để tiếp tục theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao. Tuy nhiên, yêu cầu tăng trưởng quý IV ở mức 12,5% đòi hỏi sản xuất, kinh doanh phải tăng tốc mạnh hơn nữa.
Doanh nghiệp vẫn phải tính kỹ từng khoản chi
Ngay trong khảo sát PMI, sản lượng và đơn hàng mới tăng chậm nhất trong sáu tháng; đơn hàng xuất khẩu mới tiếp tục giảm, việc làm giảm nhẹ tháng thứ ba liên tiếp. Chỉ số chung vẫn trên ngưỡng mở rộng, nhưng đơn hàng mới chậm lại sẽ gây khó cho yêu cầu tăng sản lượng cuối năm.
Sức mua cũng chưa mạnh như mức tăng doanh thu thể hiện. Tiêu dùng 10 tháng tăng 13,5%, nhưng sau khi loại trừ yếu tố giá chỉ tăng khoảng 7,7%. Muốn bán được thêm hàng, phải tính đến số tiền người dân còn có thể chi tiêu sau khi trang trải các khoản thiết yếu.
Với doanh nghiệp, chi phí đang tăng nhanh hơn nguồn thu. Trong chín tháng, doanh thu tăng 20%, còn chi phí đầu vào tăng 27%. Điều đó cho thấy, doanh nghiệp rõ ràng khó xoay xở hơn khi phải bỏ thêm nhiều tiền mới tạo ra được doanh thu.
Theo số liệu của cơ quan chức năng, lãi suất cho vay mới đã vượt 10% một năm; dư nợ tín dụng không tăng trong tháng 10. Huy động vốn từ các tổ chức kinh tế đến ngày 21/10 chỉ tăng 5,83% so với cuối năm trước, phản ánh khó khăn về dòng tiền doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp muốn tăng sản lượng phải tính tiền mua nguyên liệu, tiền lãi và khả năng bán hàng. Lãi vay cao, đầu ra chưa chắc chắn thì cũng khó mạnh dạn vay thêm. Vì vậy, yêu cầu giảm lãi suất cho vay, nhất là vốn lưu động, cần sớm đem lại kết quả cho người vay.
Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường cả 10 tháng vẫn cao hơn số rút lui. Nhưng riêng tháng 10, số gia nhập và tái gia nhập giảm 19,8% so với cùng kỳ, là tháng thứ năm liên tiếp giảm.
Cần cắt những thủ tục đang làm chậm việc kinh doanh, giảm những khoản chi mà doanh nghiệp còn phải gánh. Sự cải thiện phải thể hiện ở thời gian và tiền bạc họ tiết kiệm được.
Giữ ổn định để doanh nghiệp yên tâm làm ăn
Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.
Lãi vay và chi phí đầu vào đang gây khó cho doanh nghiệp; giá cả tăng cũng khiến người dân phải dè sẻn hơn. Giữ ổn định vĩ mô lúc này tác động trực tiếp đến chuyện làm ăn và chi tiêu.
CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, cao hơn mức mục tiêu bình quân cả năm; riêng tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ.
Giá xăng dầu là nguyên nhân chủ yếu, vì thế, giảm sức ép từ chi phí năng lượng và bảo đảm đủ hàng thiết yếu dịp cuối năm sẽ giúp hạn chế đà tăng giá, để người dân bớt phải co kéo trong sinh hoạt.
Thị trường ngoại hối và tỷ giá cơ bản ổn định. Đến ngày 21/10, huy động vốn bằng VND tăng 12,65% so với cuối năm trước, cao hơn mức tăng tín dụng bằng VND là 10,2%. Việc giảm lãi vay cần được thực hiện cùng với bảo đảm thanh khoản ngân hàng, xử lý nợ xấu và ổn định thị trường ngoại hối.
Cán cân thương mại vẫn cần được theo dõi sát. Trong mức nhập siêu 12,07 tỷ USD của cả nước, khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu 36,9 tỷ USD, còn khu vực FDI xuất siêu 24,83 tỷ USD. Hai tháng cuối năm, nhập siêu có thể tăng trở lại do nhu cầu nhập nguyên vật liệu cho sản xuất đầu năm 2027.
Nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất vẫn cần được bảo đảm. Cùng với đó là đẩy mạnh xuất khẩu để hạn chế sức ép từ nhập siêu, theo dõi đơn hàng từng ngành và giảm chi phí logistics như báo cáo đã đề xuất.
Ngân sách cũng phải tính toán kỹ hơn. Thu 10 tháng đã gần đạt dự toán, nhưng tốc độ tăng thu đang chậm lại, một phần do quy mô hỗ trợ thuế, phí lớn. Chống thất thu và tiết kiệm chi thường xuyên sẽ giúp có thêm nguồn lực cho đầu tư trong khi tiếp tục hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Các cân đối lớn của nền kinh tế còn liên quan đến nguồn cung điện, xăng dầu và vật liệu. Nhà máy muốn tăng ca phải có đủ điện; công trường muốn đẩy nhanh tiến độ phải có vật liệu. Thiếu những điều kiện ấy, vốn có được bố trí thêm cũng khó chuyển thành sản lượng và công trình hoàn thành.
Một doanh nghiệp tính chuyện mở rộng sản xuất cần biết có thể vay với lãi suất nào, nguyên liệu có được cung ứng đủ và tỷ giá có ổn định hay không.
Giữ được những điều kiện ấy sẽ giúp họ dễ quyết định bỏ thêm vốn, nhận thêm đơn hàng. Đó cũng là cách củng cố đà tăng trưởng cho những tháng và năm tiếp theo.
Làm nhanh những việc đã rõ
Việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm 2% giá bán lẻ điện từ ngày 1/11 giúp giảm một phần chi phí sản xuất và chi tiêu sinh hoạt.
Cần theo dõi xem giá hàng hóa, dịch vụ liên quan có giảm theo hay không, xử lý tình trạng lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng giá hoặc không giảm giá như báo cáo đã yêu cầu.
Còn 1.206 dự án với tổng mức đầu tư 873 nghìn tỷ đồng còn tồn đọng. Tháo gỡ được thêm dự án nào sẽ mở đường cho vốn đầu tư ở dự án đó tiếp tục được triển khai.
Đầu tư công cũng còn những nơi chậm rõ rệt. Các dự án giao thông trọng điểm mới giải ngân 66,8% kế hoạch đã phân bổ; 24 trong 103 dự án, dự án thành phần giải ngân dưới 40%. Các chương trình mục tiêu quốc gia mới giải ngân 11,1% dự toán, kế hoạch.
Dự án thiếu mặt bằng phải giải quyết mặt bằng; dự án thiếu vật liệu phải có phương án cung ứng. Đôn đốc chung sẽ khó làm công trường chạy nhanh hơn. Bộ, địa phương phải xác định từng vướng mắc, giao người xử lý và điều chuyển vốn khi dự án không thể thực hiện theo kế hoạch.
TP.HCM và Hà Nội cũng cần tăng tốc trong những tháng cuối năm. Hai địa phương lần lượt chiếm 23,3% và 12,4% tổng GRDP cả nước năm 2025. Với quy mô ấy, tháo gỡ thêm được dự án, thúc đẩy thêm sản xuất và tiêu dùng tại hai thành phố sẽ đóng góp đáng kể vào kết quả chung.
Du lịch còn phải thu hút thêm 5,5 triệu lượt khách quốc tế để đạt mục tiêu 25 triệu lượt cả năm. Thời gian không còn nhiều để chờ đợi. Chính sách thị thực đã ban hành cần sớm được tận dụng, cùng các biện pháp kích cầu riêng cho thị trường mà báo cáo đã xác định.
Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số thì phải giải quyết đến cùng những việc đang làm chậm sản xuất và đầu tư. Vốn phải đến được công trường, tiền thanh toán phải về kịp cho nhà thầu. Doanh nghiệp cần sớm được giảm những khoản chi và thủ tục đã xác định là bất hợp lý.
Hai tháng còn lại rất ngắn. Quyết tâm của Chính phủ cần được đáp lại bằng trách nhiệm xử lý công việc ở từng bộ, từng địa phương.
Mười tháng đã cho thấy nền kinh tế có sức vươn lên, dù doanh nghiệp và người dân còn nhiều khó khăn. Hai tháng còn lại cần dành cho những việc giúp sức vươn ấy mạnh hơn: tháo được một vướng mắc, đưa thêm một công trình vào sử dụng, giảm được một khoản chi phí. Càng đặt kỳ vọng cao vào tăng trưởng, càng phải quý từng cơ hội làm được việc ngay.
.svg){kind=icon}
