Chiều 28/2 tại Hà Nội, buổi giao lưu Một trong muôn một: Thiền ở ngay tại đây với sự góp mặt của Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách, nhân dịp ra mắt cuốn sách Thiền ở ngay tại đây - Những câu chuyện giáo huấn và giai thoại của Shunryu Suzuki đã mang đến cho công chúng góc nhìn sâu sắc về thiền và đời sống tỉnh thức, kết hợp giữa minh triết phương Đông và tư duy khoa học phương Tây.

W-sach1.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách.

Mở đầu chương trình, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách - nhà vật lý học, tác giả và dịch giả nhiều tác phẩm về Phật học dùng hình ảnh quen thuộc của một thanh nam châm để gợi mở câu chuyện. Theo ông, dù cắt nhỏ thanh nam châm đến đâu, mỗi mẩu vẫn mang đầy đủ hai cực Bắc - Nam. Con người cũng vậy: dù đang thành công hay thất bại, mỗi người đều sở hữu sẵn kho báu trí tuệ và sự bình an trọn vẹn bên trong.

Ông cho rằng cảm giác cô đơn, yếu thế xuất phát từ việc con người quên mất giá trị nội tại của mình, mải mê chạy theo những hào nhoáng bên ngoài. "Chúng ta giống như một hạt minh châu nhưng lại đi tìm ánh sáng ở nơi khác", ông nói.

Một nghịch lý được Tiến sĩ chỉ ra là càng học nhiều, biết rộng, con người đôi khi lại càng khó hạnh phúc. Nguyên nhân nằm ở việc chúng ta thường nhìn đời bằng lăng kính của kinh nghiệm cũ và định kiến sẵn có. Ông ví tri thức như những bức tường gạch của một lâu đài kiên cố, nếu không tỉnh táo, chính những bức tường ấy sẽ giam hãm ta và che khuất bầu trời tự do phía trước.

Theo ông, thiền không phải là học thêm điều gì mới lạ mà là quá trình dọn dẹp tâm trí để ánh sáng tự nhiên có thể soi rọi.

Trước câu hỏi của khán giả về việc làm sao thiền giữa nhịp sống bận rộn, Tiến sĩ nhấn mạnh: hãy thiền bằng sự hồn nhiên, đừng biến thiền thành một mục tiêu áp lực.

Ông ví việc tu tập như trồng cây: người trồng chỉ cần chăm sóc và tưới nước đều đặn, còn sự lớn lên diễn ra theo quy luật tự nhiên. Khi ngồi xuống, chỉ cần tĩnh lặng, hít thở và quan sát những gì đang diễn ra trong hiện tại, đó đã là thiền.

Đề cập đến thực trạng nhiều người trẻ rơi vào trạng thái lạc lõng, căng thẳng trong bối cảnh công nghệ và AI phát triển nhanh chóng, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách nhắc đến tầm quan trọng của việc nhìn lại. Theo ông, nhiều nỗi đau hiện tại thực chất là những phần mềm lỗi từ quá khứ hoặc tổn thương chưa được chữa lành. Thay vì trốn chạy vào thế giới ảo, việc quay về quan sát hơi thở và thấu hiểu chính mình sẽ giúp mỗi người nhận ra giá trị và vị trí của mình trong tổng thể đời sống.

W-sach2.jpg

Buổi giao lưu cũng giới thiệu cuốn sách Thiền ở ngay tại đây (Zen Is Right Here) - Tuyển tập những câu chuyện và giai thoại của Thiền sư Shunryu Suzuki. Tác phẩm không trình bày thiền như một hệ thống lý thuyết khô khan mà qua những mẩu chuyện ngắn giản dị, trực tiếp và giàu sức gợi. Một lời dạy nổi tiếng trong sách viết: "Khi bạn thấy một chiếc lá rơi, bạn có thể nói: Ồ, mùa thu đã đến! Một chiếc lá không chỉ là một chiếc lá; nó biểu hiện cho toàn bộ mùa thu".

Tinh thần ấy cũng là cốt lõi của chủ đề Một trong muôn một: mỗi cá nhân tuy nhỏ bé nhưng luôn mang trong mình toàn thể; mỗi hành động, mỗi ý niệm đều có khả năng lan tỏa trong mạng lưới tương duyên của đời sống.

Thông điệp được Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách gửi gắm trước khi chia tay độc giả Hà Nội rất giản dị: hạnh phúc không nằm ở tương lai hay một nơi xa xôi nào đó. Chỉ cần dừng lại, lắng nghe và thấu hiểu, mỗi người có thể nhận ra thiền ở ngay tại đây.