Tại lưu vực sông Bùi, sông Tích, việc điều tiết nguồn nước đang đặt ra hai yêu cầu. Trong mùa mưa, nước từ thượng nguồn và lũ rừng ngang đổ về gây ngập nhiều khu vực. Đến mùa khô, nước trên các dòng sông lại thiếu, người dân phải bơm tưới phục vụ sản xuất.
Thực tế này đòi hỏi Hà Nội không chỉ tìm cách tiêu thoát nước khi xảy ra mưa lũ mà còn phải hình thành hệ thống có khả năng giữ và điều tiết nguồn nước theo từng thời điểm.
Một trong những phương án được thành phố nghiên cứu là xây dựng các hồ chứa quy mô lớn tại khu vực miền núi và hạ lưu. Hệ thống này sẽ phục vụ cắt lũ rừng ngang, giảm lượng nước dồn về khu dân cư, đồng thời tạo nguồn nước cho sản xuất trong mùa khô.
Hồ hiện có khó đáp ứng yêu cầu điều tiết
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hệ thống đê điều, thủy lợi tại lưu vực sông Bùi, sông Tích còn một số hạn chế, trong khi mưa lũ diễn biến ngày càng phức tạp. Khoảng 10 năm trở lại đây, khu vực hạ lưu thường xuất hiện các đợt lũ lớn. Mực nước vượt cao trình khiến nhiều tuyến bờ bao bị tràn.
Khu vực này không chỉ tiếp nhận nước mưa tại chỗ mà còn chịu tác động của lũ rừng ngang và dòng chảy từ thượng nguồn. Nước sông Bùi từ khu vực Lương Sơn, Hòa Bình trước đây đổ về, kết hợp với nước sông Tích từ Ba Vì, Sơn Tây và Quốc Oai chảy xuống. Hai dòng sông gặp nhau tại khu vực đầu Xuân Mai, làm tăng áp lực tiêu thoát.
Khi mực nước ngoài sông dâng cao, việc bơm tiêu gặp khó khăn, khiến nước rút chậm, ảnh hưởng đến đời sống, giao thông và sản xuất của người dân.
Qua khảo sát các dự án trước đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận thấy một số hồ đã được xây dựng để cắt lũ rừng ngang nhưng quy mô chưa đáp ứng yêu cầu. Những hồ chứa hiện có tại khu vực hạ lưu chủ yếu rộng từ vài chục đến vài trăm héc-ta, khó tiếp nhận lượng nước lớn khi lũ từ Chương Mỹ tràn sang Quốc Oai và tiếp tục xuống các khu vực phía dưới.
Theo Giám đốc Sở NN&MT Lê Thanh Nam, các đơn vị cần khảo sát khu vực miền núi, xác định vị trí có thể xây dựng hồ chứa lớn nhằm giữ nước, hạn chế lũ rừng ngang. Tại hạ lưu, thành phố cũng cần tính toán quỹ đất để hình thành những hồ đủ khả năng tiếp nhận và điều tiết lượng nước đổ về.
Cùng với nghiên cứu hồ chứa mới, thành phố sẽ tiếp tục xem xét cải tạo hồ Văn Sơn, nâng cao năng lực trạm bơm Đầm Mới, kết hợp các giải pháp tiêu thoát nước và củng cố hệ thống đê. Các phương án sẽ được đặt trong nghiên cứu tổng thể lưu vực sông Bùi, sông Tích và sông Đáy, thay vì thực hiện riêng theo từng công trình hoặc địa bàn.
Kết hợp cắt lũ, cấp nước và phát triển kinh tế
Mục tiêu của hệ thống hồ chứa không dừng ở việc tiếp nhận nước trong mùa mưa. Hà Nội định hướng sử dụng nguồn nước tích trữ để phục vụ sản xuất vào mùa khô.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong mùa mưa, khu vực sông Tích, sông Bùi phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt. Tuy nhiên, đến mùa khô, nước trên hai dòng sông lại thiếu, người dân vẫn phải sử dụng các giải pháp bơm tưới.
Các hồ chứa cần được tính toán đủ dung tích để hạn chế tác động của lũ rừng ngang, đồng thời tạo nguồn nước cho sản xuất. Khả năng điều tiết theo mùa sẽ góp phần xử lý đồng thời tình trạng thừa nước trong mùa mưa và thiếu nước khi bước vào mùa khô.
Các hồ chứa cũng có thể kết hợp tạo cảnh quan, phát triển du lịch và tạo điều kiện cho kinh tế địa phương. Đây là một trong những yêu cầu được đặt ra khi thành phố nghiên cứu lại không gian dành cho phòng, chống lũ.
Để triển khai phương án, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với Ban Quản lý dự án và các xã trong khu vực tính toán tổng thể, xác định nhu cầu sử dụng đất, dung tích tích nước và phạm vi ảnh hưởng.
Việc dành quỹ đất cho hồ chứa có thể tác động đến một số khu dân cư. Do đó, các đơn vị phải đánh giá số hộ bị ảnh hưởng và xây dựng phương án bố trí dân cư phù hợp.
Đối với những khu vực trũng, thường xuyên bị ngập và khó bảo đảm an toàn lâu dài, các đơn vị cần nghiên cứu phương án tái định cư quy mô phù hợp, bảo đảm ổn định đời sống người dân; đồng thời khai thác các khu vực sau di dời để phát triển du lịch, sinh thái, nông nghiệp và kinh tế địa phương.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các đơn vị rà soát tổng thể quy hoạch, phương án đầu tư và tiến độ thực hiện, báo cáo lãnh đạo thành phố trong khoảng 1-3 tuần, làm cơ sở triển khai các giải pháp căn cơ, từng bước giải quyết tình trạng ngập lụt tại khu vực phía Tây và phía Bắc thành phố.
Thành Huế
.svg){kind=icon}
