Việt Nam được Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu (GSMA) vinh danh nhờ sự bứt phá ngoạn mục về hạ tầng 5G, tốc độ mạng lọt Top 10 toàn cầu và chính sách số lấy người dân làm trung tâm.
Tại Hội nghị bàn tròn cấp Bộ trưởng trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026, lãnh đạo các tập đoàn công nghệ trong và ngoài nước cùng nhận định sứ mệnh của ngành viễn thông đang bước vào bước ngoặt căn bản.
Nếu hàng chục năm qua viễn thông tập trung vào nhiệm vụ kết nối con người, bước sang kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), mạng lưới phải chuyển sang mục tiêu tạo ra giá trị thực chất cho mọi thực thể được kết nối.
Bà Rita Mokbel, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Ericsson Việt Nam, cho biết thước đo năng lực viễn thông hiện không còn nằm ở "số lượng người được kết nối, mà còn đo lường bằng việc AI và công nghệ hỗ trợ con người làm được những gì vượt ra khỏi năng lực trước đây. AI đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hạ tầng mạng, bởi 5G đang trở thành nền tảng số cho AI".
Nhận xét Việt Nam là một trong những quốc gia triển khai 5G nhanh nhất trong khu vực, bà chỉ ra, khi mạng 5G Standalone (mạng 5G độc lập) đi vào vận hành toàn diện, các lĩnh vực sản xuất thông minh, logistics và y tế mới có đủ điều kiện tích hợp AI sâu rộng.
Trong khi đó, ông Vasanth Pandiaraj, Chiến lược gia công nghệ AI khu vực ASEAN của Cisco Systems, nhấn mạnh việc lấp đầy khoảng cách giữa thử nghiệm và triển khai AI trên quy mô lớn phụ thuộc mật thiết vào mạng lưới. Ông cho rằng thành công của AI không chỉ nằm ở bản thân các mô hình thuật toán, mà các tổ chức cần tiếp cận đồng thời dữ liệu chất lượng cao, công suất tính toán cùng một hạ tầng kết nối ổn định, tốc độ cao và an toàn.
Hạ tầng mạng và an ninh bảo mật cần được thiết kế song hành ngay từ đầu để xây dựng niềm tin số, bảo đảm dữ liệu được bảo vệ khi các luồng xử lý AI tích hợp ngày càng sâu vào đời sống.
Ở góc độ kiến trúc phần cứng, ông Jitendra Singh, Giám đốc cấp cao phụ trách Quan hệ Chính phủ và Chiến lược phổ tần Qualcomm khu vực châu Á - Thái Bình Dương, phân tích AI đang dịch chuyển từ trung tâm dữ liệu đám mây về sát biên mạng (edge) và thiết bị đầu cuối.
Do bài toán độ trễ và tiêu thụ điện năng, mô hình AI lai (hybrid AI) yêu cầu mạng viễn thông phân tán phải kết nối mượt mà giữa thiết bị và các trung tâm tính toán. Trong dài hạn, mạng 6G sẽ trở thành cấu trúc tích hợp cả ba chức năng: kết nối, điện toán và cảm biến.
Về phía doanh nghiệp nội địa, ông Ngô Diên Hy, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn VNPT, khẳng định: "Chất lượng AI phụ thuộc trực tiếp vào kết nối và mạng. Kết nối không chỉ là truy cập mạng nữa mà còn phải mang lại các dịch vụ AI an toàn và hiệu quả cho doanh nghiệp và người dân bất kể họ ở đâu. AI không chỉ kết nối con người mà còn hàng tỷ thiết bị IoT. Những kết nối này cần được bảo vệ và việc bảo vệ ngày càng phức tạp hơn trong kỷ nguyên AI".
Đơn vị này đang vận hành 8 trung tâm dữ liệu lớn và triển khai hệ sinh thái AI tới 34 tỉnh, thành phố. Ông Ngô Diên Hy cho rằng quản trị AI cần được đưa trực tiếp vào sản phẩm ngay từ khâu thiết kế để bảo đảm tính tuân thủ pháp lý mà không kìm hãm tốc độ sáng tạo, hướng tới mục tiêu xây dựng "AI có chủ quyền".
Mối quan hệ giữa AI và viễn thông được các chuyên gia đánh giá là quá trình tác động hai chiều: mạng viễn thông làm bệ đỡ cho AI hoạt động, trong khi AI quay lại quản trị giúp mạng lưới tự chủ, nhận diện các mô hình gian lận số và phòng chống lừa đảo viễn thông.
Kết luận phiên thảo luận, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh ba nguyên tắc cốt lõi cho giai đoạn phát triển mới: "Thứ nhất, kết nối thông minh cần phải đi trước. Thứ hai, quản trị tốt tạo ra niềm tin, mở đường cho đổi mới sáng tạo. Thứ ba, chuyển đổi AI cuối cùng phải hướng tới con người và vì con người".
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh giá trị của AI không được đo đếm bằng số lượng dự án mà thể hiện qua chất lượng dịch vụ công và đời sống người dân tốt hơn.
.svg){kind=icon}
