NSND Lệ Ngọc báo tin vuiNgày 28/3, sân khấu Lệ Ngọc công bố "Chim hải âu", một vở diễn kinh điển của Anton Chekhov với định hướng kết hợp chất liệu văn hóa Việt Nam và tham gia liên hoan sân khấu quốc tế tại Nga.
Tối 2/3, tại sân khấu của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh, khán giả Thủ đô có dịp chứng kiến một cuộc gặp gỡ giàu tính đối thoại giữa hai nền văn hóa, khi vở kịch Pygmalion của George Bernard Shaw do đạo diễn Dương Thị Thanh Huyền dàn dựng, chính thức ra mắt.
Ra đời năm 1912, Pygmalion từ lâu đã được xem là một trong những tác phẩm tiêu biểu của George Bernard Shaw - nhà viết kịch nổi tiếng người Anh với lối đối thoại sắc sảo, hài hước mà thâm thúy. Câu chuyện về giáo sư ngữ âm học Henry Higgins và cô gái bán hoa Eliza Doolittle thoạt nhìn là một hành trình cải tạo ngôn ngữ nhưng thực chất lại là cuộc mổ xẻ sâu sắc về giai cấp, định kiến và quyền được nhìn nhận của con người.
Trên sân khấu của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, tinh thần ấy vẫn được giữ nguyên nhưng cách kể đã thay đổi. Không còn là một bản dựng trung thành với phong cách cổ điển châu Âu, Pygmalion lần này mang hơi thở mới gần gũi hơn, sống động hơn và đặc biệt là giàu tính liên tưởng với xã hội Việt Nam hôm nay.
Điểm đáng chú ý nhất của vở diễn nằm ở phong cách dàn dựng của đạo diễn Dương Thị Thanh Huyền. Chị không chọn cách kể lại một tác phẩm kinh điển mà chủ động tái cấu trúc nó trong một ngữ cảnh văn hóa mới.
Đó là một lựa chọn khó, bởi ranh giới giữa làm mới và đánh mất tinh thần nguyên tác luôn rất mong manh. Nhưng ở Pygmalion, đạo diễn đã tìm được điểm cân bằng: giữ lại cái lõi của kịch Anh - sắc bén, châm biếm, logic nhưng đồng thời đưa vào đó cảm quan đời sống rất Việt.
Không gian London vẫn được giữ, tên nhân vật vẫn quen thuộc, nhưng cách xử lý cảnh trí, âm nhạc, ánh sáng và đặc biệt là diễn xuất lại mở ra một tầng nghĩa khác. Ngôn ngữ - yếu tố trung tâm của nguyên tác không còn chỉ là công cụ phân định giai cấp mà trở thành tấm gương phản chiếu sự đa dạng vùng miền, những va chạm xã hội và cả những định kiến vẫn tồn tại trong đời sống đương đại.
Ở đó, hành trình của Eliza không chỉ là học cách nói đúng mà còn là hành trình học cách được nhìn nhận. Đây là câu chuyện không xa lạ với bất kỳ xã hội nào, trong đó có Việt Nam.
Điểm tinh tế trong cách dàn dựng của Dương Thị Thanh Huyền nằm ở quan niệm về tiếp biến văn hóa. Vở diễn không cố gắng Việt hóa một cách áp đặt, cũng không sao chép nguyên bản phương Tây, mà chọn cách lắng nghe, chọn lọc, tái tạo.
Chất hài hước, sắc sảo của kịch Anh vẫn hiện diện nhưng nhịp điệu đối thoại, cách xử lý tình huống, thậm chí cả khoảng lặng trên sân khấu đều mang lại cảm giác quen mà lạ: khán giả vừa nhận ra tinh thần Shaw, vừa thấy bóng dáng đời sống của chính mình.
Chính sự giao thoa ấy tạo nên một không gian gặp gỡ, nơi hai nền văn hóa không triệt tiêu nhau mà soi chiếu, bổ sung và làm giàu cho nhau.
Ở tầng sâu hơn, Pygmalion trong phiên bản này không chỉ là câu chuyện về biến đổi xã hội hay phê phán định kiến. Nó đặt ra một câu hỏi mang tính bản thể: Con người có thể trở thành ai, khi họ được trao cơ hội để cất lên tiếng nói của chính mình?
Eliza, từ một cô gái bán hoa vô danh, bước vào hành trình thay đổi không chỉ về ngôn ngữ mà cả nhận thức. Nhưng điều quan trọng nhất không phải là cô nói chuẩn đến đâu mà là cô có được quyền định nghĩa chính mình hay không.
Thông điệp ấy, qua cách dàn dựng của đạo diễn, trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Nó chạm đến những khát vọng rất đời thường: được công nhận, được lắng nghe, được vượt qua những giới hạn vô hình mà xã hội đặt ra.
Dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của NSƯT Bùi Như Lai cùng sự tham gia của dàn diễn viên trẻ của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh như Nguyễn Minh Trà (Eliza Doolittle), Hán Quang Tú (Henry Higgins), Nguyễn Hoàng Tùng (Pickering)… vở diễn mang đến năng lượng tươi mới, giàu cảm xúc. Sự hỗ trợ của ê-kíp sáng tạo, từ âm nhạc của NSƯT Thành Nam, thiết kế mỹ thuật của Hoàng Duy Đông đến biên đạo múa Nguyễn Thùy Châu đã góp phần tạo nên một tổng thể hài hòa giữa thị giác và cảm xúc.
Vở diễn sẽ tham dự Liên hoan các trường đào tạo Sân khấu Châu Á lần thứ VIII - 2026 (ATEC) tại Trung Quốc vào tháng 5 tới.
Ảnh: BTC
.svg){kind=icon}
