Lai Châu nâng cao chất lượng phân tích và dự báo thị trường nông sản

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu tác động mạnh mẽ từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh diễn biến phức tạp và những biến động khó lường của thị trường, việc nắm bắt kịp thời, đầy đủ và chính xác thông tin về sản xuất, tiêu thụ nông sản đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương.

Đối với tỉnh miền núi Lai Châu, nơi điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn, hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đồng bộ, yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, chỉ đạo sản xuất nông nghiệp càng trở nên cấp bách.

Việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin theo Đề án “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập thông tin, dự báo tình hình thị trường nông sản” được tỉnh từng bước thực hiện và bước đầu mang lại những kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, định hướng sản xuất và kết nối thị trường tiêu thụ nông sản.

Xây dựng nền tảng dữ liệu và công cụ dự báo hiện đại

Đề án đặt mục tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu tập trung của ngành nông nghiệp (data warehouse/kho dữ liệu), phục vụ công tác thu thập, phân tích và dự báo thị trường nông sản. Trên cơ sở đó, từng bước hoàn thiện hệ thống công cụ, phần mềm phục vụ việc thu thập thông tin, phân tích và dự báo thị trường đối với các sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia cũng như những sản phẩm có tiềm năng phát triển quy mô lớn tại địa phương.

Theo Đề án, các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) được ứng dụng để phân tích, dự báo các biến động về cung – cầu, giá cả vật tư đầu vào và giá bán sản phẩm nông nghiệp.

Trước đây, công tác thu thập thông tin về diện tích gieo trồng, tình hình sinh trưởng cây trồng hay dự báo sản lượng nông sản tại Lai Châu chủ yếu dựa vào báo cáo thủ công từ cơ sở. Phương thức này không chỉ mất nhiều thời gian, tốn nhân lực mà còn dễ phát sinh sai lệch, thiếu đồng bộ giữa các cấp, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng phân tích và dự báo.

Những năm gần đây, các đơn vị chuyên môn tại các địa phương đã từng bước ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chuyên môn. Thông qua các phần mềm và biểu mẫu điện tử, dữ liệu về sản xuất nông nghiệp được cập nhật thường xuyên, bao gồm diện tích gieo trồng, tiến độ sinh trưởng, tình hình sâu bệnh, năng suất dự kiến của các loại cây trồng chủ lực như lúa, chè, cây ăn quả, rau màu.

Cán bộ nông nghiệp trực tiếp theo dõi tình hình sản xuất tại đồng ruộng, nắm bắt diễn biến thực tế, sau đó cập nhật dữ liệu vào hệ thống. Nhờ đó, thông tin được tổng hợp nhanh chóng, kịp thời và sát thực tế hơn, tạo nền tảng quan trọng cho việc phân tích và dự báo. Đây được xem là bước chuyển rõ nét từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Từ nguồn dữ liệu thu thập được, các cơ quan chuyên môn của tỉnh tiến hành tổng hợp, phân tích và đánh giá tình hình sản xuất nông sản theo từng giai đoạn. Công tác dự báo được triển khai bài bản hơn, tập trung vào các nội dung trọng tâm như nguy cơ phát sinh sâu bệnh, tác động của thời tiết, sản lượng thu hoạch và chất lượng nông sản.

Điển hình, tại Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp Tam Đường, việc thu thập thông tin về tình hình sâu bệnh trên các giống cây hoa màu vụ đông được triển khai thường xuyên. Hàng tuần, Trung tâm tổ chức theo dõi, kiểm tra quá trình trồng và sự phát triển của sâu bệnh trên đồng ruộng. Sau khi có thông tin, cán bộ chuyên môn cập nhật dữ liệu lên hệ thống phần mềm thu thập dữ liệu.

Thông tin này được chuyển về Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu để tổng hợp, thống kê, từ đó đưa ra dự báo về tình hình sâu bệnh, sản lượng và chất lượng cây trồng, phục vụ công tác dự báo thị trường nông sản.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã giúp các đơn vị chức năng đưa ra cảnh báo sớm về sâu bệnh, kịp thời hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp, hạn chế thiệt hại trong sản xuất. Đồng thời, dự báo sản lượng nông sản cũng giúp cơ quan quản lý có căn cứ để tham mưu, đề xuất giải pháp điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tránh tình trạng sản xuất tự phát, thiếu gắn kết với nhu cầu thị trường.

Gắn dự báo sản xuất với thị trường tiêu thụ

Điểm chú ý trong quá trình ứng dụng công nghệ thông tin tại Lai Châu là việc từng bước gắn theo dõi, dự báo sản xuất với định hướng thị trường tiêu thụ nông sản. Thông tin về thời điểm thu hoạch, sản lượng dự kiến của các loại nông sản được tổng hợp và chia sẻ, tạo điều kiện để các hợp tác xã, doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Song song với đó, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp đưa các sản phẩm OCOP của tỉnh lên các sàn thương mại điện tử như Postmart.vn (Bưu điện Việt Nam), Voson.vn (Viettel Post); đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia “Gian hàng trực tuyến Lai Châu”, đẩy mạnh tiêu thụ nông sản trên các sàn thương mại điện tử lớn do Bộ Công Thương triển khai.

Đến nay, Lai Châu có trên 215 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao và 4 sao, trong đó nhiều sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương như đông trùng hạ thảo, chè shan tuyết, hạt mắc ca khô, gạo lứt Séng Cù… được quảng bá rộng rãi trên môi trường số.

Thực tiễn triển khai cho thấy, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi và dự báo tình hình nông sản tại Lai Châu đã mang lại những kết quả tích cực. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn như hạ tầng công nghệ tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa còn hạn chế; kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ cơ sở và người dân chưa đồng đều; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp, các ngành cần tiếp tục hoàn thiện.

Trong thời gian tới, tỉnh Lai Châu tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực nông nghiệp, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành, nâng cao chất lượng phân tích và dự báo tình hình nông sản, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.