
Ngày 21/7, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo do Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Lào Cai về việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.

Theo báo cáo của UBND, sau khi hợp nhất (hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái cũ), tỉnh Lào Cai hiện tại có 95/99 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó có 47 xã khu vực III, 1.033 thôn đặc biệt khó khăn; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 60,9% dân số toàn tỉnh.
Mặc dù còn nhiều khó khăn do địa hình chia cắt, thiên tai diễn biến phức tạp và nhu cầu đầu tư rất lớn, tỉnh đã chủ động kiện toàn Ban Chỉ đạo, ban hành nhiều văn bản để triển khai Hợp phần 2 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.
Đối với mục tiêu, chỉ tiêu Chương trình 1719 giai đoạn 2021-2025, Lào Cai dự kiến hoàn thành và vượt 23/32 chỉ tiêu; trong đó tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân 6,36%/năm; 100% xã có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa; tỷ lệ hộ sử dụng điện đạt 99%, nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 98,6%.
Tuy nhiên, tỉnh vẫn còn 8 chỉ tiêu khó hoàn thành, chủ yếu liên quan đến giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn, đất ở, đất sản xuất, bảo hiểm y tế và sắp xếp, ổn định dân cư.

Đối với giai đoạn 2026-2030, tỉnh đề xuất triển khai 103 dự án thuộc Hợp phần 2 với tổng nhu cầu vốn hơn 823 tỷ đồng, tập trung đầu tư hạ tầng, bảo tồn văn hóa và phát triển sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Đặc biệt, tỉnh Lào Cai cũng thừa nhận những khó khăn trong quá trình triển khai chương trình. Đó là: Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều cán bộ cấp xã phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, kinh nghiệm triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia còn hạn chế. Cùng với địa bàn rộng, địa hình chia cắt, thiên tai thường xuyên, tỷ lệ hộ nghèo còn cao và một số cơ chế, hướng dẫn chưa đồng bộ, việc triển khai chương trình gặp nhiều khó khăn. Nhiều dự án thiếu đối tượng thụ hưởng hoặc vướng thủ tục, khiến tiến độ giải ngân, nhất là vốn sự nghiệp, còn chậm; ảnh hưởng đến hiệu quả hỗ trợ sinh kế, nhà ở, đất ở, đất sản xuất và ổn định dân cư.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Hà Việt Quân, Vụ trưởng, Chánh văn phòng Quốc gia về Dân tộc và Miền núi thay mặt đoàn công tác cho biết, các chương trình MTQG trong giai đoạn tới sẽ được tích hợp vào một chương trình duy nhất và sẽ được thực hiện theo hướng phân cấp mạnh cho địa phương.
Theo ông Quân, Trung ương chỉ quản lý mục tiêu, chỉ tiêu, còn địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, phê duyệt dự án và tổ chức thực hiện. Việc phân bổ vốn sẽ căn cứ vào mức độ sẵn sàng và tính khả thi của từng dự án thay vì dựa trên nhu cầu như trước.
Đại diện đoàn công tác đề nghị tỉnh Lào Cai khẩn trương rà soát, hoàn thiện kế hoạch triển khai Hợp phần 2 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp và ưu tiên các dự án tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Đồng thời, tỉnh cần rà soát toàn diện kết quả thực hiện Quyết định 1719 giai đoạn 2021-2025, nhất là các chỉ tiêu còn khó hoàn thành; phân loại các dự án dở dang để tiếp tục triển khai hoặc điều chỉnh phù hợp. Địa phương cũng cần cân đối lại cơ cấu đầu tư, giảm tỷ trọng các công trình hạ tầng, tăng nguồn lực cho các dự án hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đáng chú ý, đoàn công tác đánh giá Lào Cai vẫn còn khối lượng vốn chuyển nguồn lớn nhưng tỷ lệ giải ngân thấp. Địa phương được đề nghị xây dựng kế hoạch giải ngân theo từng tháng, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị; trường hợp không thể triển khai cần chủ động báo cáo Trung ương để có phương án xử lý, tránh lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến việc thực hiện các mục tiêu của chương trình.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung ghi nhận những kết quả Lào Cai đạt được trong triển khai Chương trình 1719, nhất là về giảm nghèo, đầu tư hạ tầng thiết yếu và chuẩn bị triển khai Hợp phần 2 giai đoạn 2026-2030.
Tuy nhiên, Thứ trưởng cho rằng địa phương cần khẩn trương hoàn thiện các cơ chế, kế hoạch thực hiện; đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn chuyển tiếp và rà soát lại toàn bộ danh mục dự án để bảo đảm đúng mục tiêu chương trình.
Đặc biệt, Thứ trưởng lưu ý Lào Cai cần tránh tình trạng "hạ tầng hóa" Hợp phần 2 khi phần lớn nguồn lực đang tập trung cho các công trình xây dựng. Bên cạnh đầu tư hạ tầng thiết yếu, tỉnh phải tăng tỷ trọng các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế hộ, kinh tế cộng đồng và liên kết tiêu thụ sản phẩm, coi đây là mục tiêu cốt lõi của chương trình.
Thứ trưởng cũng đề nghị UBND tỉnh Lào Cai ưu tiên nguồn lực cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, địa bàn thiếu nước sinh hoạt, có nguy cơ sạt lở, lũ quét; đồng thời sớm hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thuộc thẩm quyền địa phương, đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành các công trình sau đầu tư.
Đối với nguồn vốn chuyển tiếp của Chương trình 1719, Lào Cai cần xây dựng kế hoạch giải ngân theo từng tháng, xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, không để vốn chậm đến với người dân hoặc gây lãng phí nguồn lực.


