Loại cá nào 'có cánh', bay cao khoảng chục mét được xem là đặc sản ở miền Trung?

Ở Việt Nam, cá chuồn được tìm thấy và khai thác nhiều ở vùng biển các tỉnh miền Trung như Đà Nẵng, Gia Lai (Bình Định cũ), Khánh Hòa...

Thân cá thon dài, xanh biếc, vây ngực và vây lưng rất lớn giúp cá có thể bay.

Khi gặp nguy hiểm, chúng phóng lên khỏi mặt nước bằng cách xòe rộng vây ngực và đuôi trông như đôi cánh, bay đi một đoạn ngắn vài mét trước khi gập vây lại và trở về nước. 

Cá chuồn có nhiều loại như cá chuồn mang giang, xương mềm chuyên để nấu canh chua.

Cá chuồn cồ hay còn gọi là chuồn gành, lớn gần bằng bắp tay, mắt xanh, có đôi cánh dài, thịt ngọt thường được dùng làm nguyên liệu nấu bún, kho. Cá chuồn hột mít, như tên gọi, rất nhỏ con. Cá chuồn xanh mềm có da xanh, thịt mềm, ít vảy…

Ảnh: Bếp bên sườn đồi

Cá chuồn đúng vị miền Trung thường được ướp với củ nén, nghệ tươi và ớt xanh, sau đó chế biến thành các món tùy ý. Phổ biến và được yêu thích hơn cả là món cá chuồn kho mít non.

Cá kho mềm rục, mít non thấm vị mắm nghệ, ăn bùi bùi, thơm thơm, rất tốn cơm.

Cá dẫu (tùy từng nơi còn gọi là cá dẩu, cá dỗi, cá béo hay cá lìm kìm) xuất hiện nhiều ở khu vực biển miền Trung (dọc theo các tỉnh từ Quảng Ngãi tới Bình Thuận cũ).

Chúng có thân thuôn dài khoảng 20-25cm, vảy thưa, đuôi vàng nhạt hoặc xám.

Hai bên thân có sọc màu xanh nước biển kéo dài, bụng màu trắng, ít vảy.

Miệng cá nhọn và hơi dài, trên đầu miệng có màu đỏ/cam khá nổi bật nên dễ phân biệt với các loài cá khác.

Cá dẫu biển cũng được xem là đặc sản vì thịt ngọt thơm, có độ béo. Nhất là phần bụng cá chứa nhiều dầu, khi ăn cảm giác ngậy giống mỡ lợn.

Ảnh: Hải sản Gành Cá

Chìa vôi (còn gọi là cá phóng lao) là loài cá có hình dạng độc đáo bởi thân dài, tròn như ống, da màu hồng đỏ và không trơn nhẵn như cá chình hay lươn.

Điểm đặc biệt nhất nằm ở phần vây lưng phát triển thành một đoạn xương cứng, sắc, dài bằng gang tay, chìa thẳng lên trên, trông giống dụng cụ dùng quệt vôi ăn trầu.

Phần đầu cá có mỏ dài dạng ống, miệng loe ra như chiếc bình vôi.

Theo nhiều ngư dân, cá chìa vôi không chỉ có sản lượng khan hiếm mà còn được đánh giá cao nhờ chất lượng thịt tươi ngon.

Chúng chỉ có một trục xương sống ở giữa, phần còn lại là thịt nạc dày, chắc, ít xương dăm và dậy vị ngọt tự nhiên.

Lẩu thả là món ăn dân dã của ngư dân vùng biển miền Trung, phổ biến hơn cả là ở khu vực Mũi Né – Phan Thiết, thuộc tỉnh Bình Thuận cũ (nay là phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng).

Khi du lịch khu vực này còn chưa phát triển, bà con bản địa thường bỏ những thứ họ kiếm được từ biển vào một chiếc nồi, sau đó đổ nước vào và nấu lên thành lẩu. 

Sau này, món lẩu thả được biến tấu và sáng tạo thêm, dần trở thành đặc sản hút khách.

Món ăn được gọi tên là lẩu thả bởi người ta không cần nhúng các món cầu kỳ mà đơn giản là thích nguyên liệu nào thì thả vào tô/chén, rồi chan nước dùng nóng hổi lên trên.

Nước dùng sẽ làm chín tái các nguyên liệu đó, giúp cho món ăn được tươi ngon và giữ trọn vị ngọt tự nhiên.

Nguyên liệu lẩu thả khá phong phú, trong đó cá là thành phần chính, thường dùng cá đục, cá suốt hoặc cá mai - những loại cá phổ biến, thịt dai và ngọt.

Món lẩu thả thường được đặt trên mẹt tre lót lá chuối, tạo hình bông hoa đẹp mắt với phần 'nhụy hoa' là đĩa cá đặt ở chính giữa.

Còn các cánh hoa là những nguyên liệu ăn kèm (gồm thịt lợn và trứng rán thái chỉ, dưa chuột bào sợi, hoa chuối, xoài ương, rau thơm) được sắp xếp khéo léo vào từng lớp bẹ chuối màu đỏ hồng.