Tuy nhiên, loài cây này nằm trong danh mục 18 loại cây cấm trồng nơi công cộng của Hà Nội vì thân và cành có nhiều gai.

Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học Thuốc Nam cho biết, me keo là một loài cây khá thú vị bởi có hình dạng quả đặc biệt, phần cơm bao quanh hạt ăn được, đồng thời có nhiều giá trị sử dụng trong đời sống.

Me keo còn được gọi là me nước, keo tây hoặc găng tây, có tên khoa học Pithecellobium dulce (Roxb.) Benth., thuộc họ Đậu (Fabaceae).

Cay me keo .jpg
Cây me keo rất phổ biến ở Nam Bộ nhưng do thân có nhiều gai nên lọt danh sách cấm trồng nơi công cộng ở Hà Nội. Ảnh: Cây thuốc.org

Đây là loài cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, sau đó được đưa đến nhiều quốc gia ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Tại một số quốc gia nhiệt đới, me keo được trồng làm hàng rào, cây bóng mát và lấy quả.

Một đặc điểm dễ nhận biết là tại các đốt trên cành thường xuất hiện những chiếc gai cứng. Đặc biệt nhất là quả, không giống quả me thông thường có dạng thuôn dài tương đối thẳng, quả me keo thường cong, xoắn hoặc cuộn lại thành vòng.

Khi quả chín và mở ra, bên trong xuất hiện những hạt đen bóng, được bao quanh bởi lớp áo hạt mọng màu trắng, hồng nhạt hoặc hơi đỏ. Chính lớp áo hạt này là phần có thể ăn được, mang vị ngọt hoặc chua ngọt tùy độ chín.

Tuy nhiên, TS. Phương lưu ý cần phân biệt rõ phần ăn được với các bộ phận khác của quả.

“Phần được sử dụng làm thực phẩm là lớp áo hạt mọng bao quanh hạt. Không nên hiểu rằng toàn bộ quả, kể cả hạt cứng bên trong, đều có thể ăn như nhau”, ông giải thích.

Trong một số tài liệu cây thuốc, me keo được ghi nhận có những cách sử dụng theo kinh nghiệm dân gian. Chẳng hạn, lá, rễ và vỏ thân từng được sử dụng trong các bài thuốc truyền thống tại một số quốc gia chữa đái tháo đường, chữa nhức mỏi xương, khớp... 

Một số nghiên cứu hiện đại cũng quan tâm đến thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của loài cây này. Trong đó, chiết xuất trong nước và chiết xuất methanolic của hạt me keo đều có khả năng chống o xy hóa, làm sạch các gốc tự do. Ngoài ra, bột làm từ hạt và chiết xuất ethanolic từ hạt me keo cũng có khả năng diệt nấm: chống lại mốc xám (Botrytis cinerea) và mốc xanh (Penicillium Digitatum) gây thối quả. Một nghiên cứu trên chuột thí nghiệm cũng cho thấy chiết xuất từ trái me keo có khả năng chống loét dạ dày.

Tuy nhiên, TS. Phương nhấn mạnh rằng những ghi nhận về sử dụng dân gian hoặc kết quả nghiên cứu thực nghiệm không đồng nghĩa với việc cây đã được chứng minh có hiệu quả điều trị bệnh ở người.

Đặc biệt, người dân không nên tự ý sử dụng lá, rễ hoặc vỏ cây để điều trị bệnh đái tháo đường hay các bệnh lý khác chỉ vì thấy thông tin trong tài liệu cây thuốc. Ông nhấn mạnh, việc dùng một bộ phận cây làm thực phẩm cũng không có nghĩa tất cả những bộ phận còn lại đều an toàn để sử dụng làm thuốc.