Ben Wodecki kể các tiếp viên bất ngờ vội vã chạy về cuối khoang với vẻ mặt đầy lo lắng. "Tôi thấy rõ sự sợ hãi trong ánh mắt họ. Đây không phải trường hợp hành khách bị ốm mà là điều gì đó nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến cả phi hành đoàn", Wodecki nói.
Ít phút sau, khói bắt đầu bốc lên từ phía sau máy bay. Một hành khách sử dụng pin sạc dự phòng trong chuyến bay thì thiết bị quá nhiệt, bốc cháy và làm một ghế ngồi bén lửa.
Theo Wodecki, tiếp viên nhanh chóng thả thiết bị vào một thùng chứa nước để làm mát. Máy bay sau đó hạ cánh khẩn cấp với tốc độ cao xuống sân bay quốc tế Harry Reid (Las Vegas), nơi lực lượng cứu hỏa đã chờ sẵn trên đường băng.
Sự cố là lời nhắc nhở rõ ràng về lý do hành khách ngày càng thường xuyên nghe các cảnh báo liên quan đến thiết bị sử dụng pin lithium-ion trên máy bay.
Các hãng hàng không liên tục khuyến cáo hành khách không cố lấy điện thoại hoặc pin sạc bị rơi xuống khe ghế và tuyệt đối không để các thiết bị dùng pin lithium-ion trong hành lý ký gửi.
Sự cố xảy ra ngày càng nhiều
Theo Jonathan Nicholson, chuyên gia của Cơ quan Hàng không Dân dụng Anh (CAA), pin lithium-ion hiện nằm trong nhóm ba rủi ro lớn nhất đối với ngành hàng không.
Ông cho biết một nghiên cứu gần đây tại Mỹ cho thấy trên toàn thế giới trung bình mỗi tuần xảy ra khoảng hai sự cố liên quan đến pin lithium-ion.
Các sự cố có thể từ việc hành khách vô tình để thiết bị trong hành lý ký gửi cho đến các trường hợp pin bốc khói hoặc cháy tại khu vực xử lý hành lý hoặc ngay trên máy bay.
Hậu quả đôi khi rất nghiêm trọng. Tháng 1/2025, một máy bay của Air Busan bị thiêu rụi khi đang đỗ tại sân bay Gimhae (Hàn Quốc). Điều tra xác định nguyên nhân là một pin sạc dự phòng để trong khoang hành lý phía trên phát hỏa.
Sau vụ việc, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) phát động chiến dịch toàn cầu kêu gọi hành khách "Du lịch an toàn cùng pin lithium".
Theo Nicholson, bản thân việc đi máy bay không làm pin lithium-ion trở nên nguy hiểm hơn. Tuy nhiên, khi sự cố xảy ra ở độ cao khoảng 10.000 m, việc xử lý khó khăn hơn rất nhiều so với trên mặt đất.
Ông cho rằng số vụ việc gia tăng chủ yếu do lượng hành khách, số chuyến bay và số thiết bị điện tử mang theo đều tăng lên.
Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cũng coi an toàn pin là ưu tiên hàng đầu. Dữ liệu của cơ quan này cho thấy số vụ việc được xác nhận vẫn tiếp tục tăng, với 51 sự cố tính đến ngày 15/7.
Pierre Kubiak, kỹ sư cao cấp về công nghệ pin tại Phòng thí nghiệm Vật lý Quốc gia Anh, cho biết ngoài điện thoại, máy tính bảng, laptop và pin sạc dự phòng, các thiết bị như đồng hồ thông minh, kính thông minh hay thuốc lá điện tử cũng ngày càng phổ biến trên các chuyến bay.
Ông giải thích lithium không phải là thành phần trực tiếp gây cháy. Điều nguy hiểm là các vật liệu hữu cơ và nhựa bên trong pin khi xảy ra hiện tượng "thoát nhiệt" có thể nóng lên cực nhanh, đạt nhiệt độ từ 700 đến hơn 1.000 độ C chỉ trong thời gian rất ngắn.
Những vụ cháy điện thoại cách đây khoảng một thập kỷ từng khiến công chúng đặc biệt chú ý đến pin lithium-ion. Theo Kubiak, nguyên nhân khi đó chủ yếu xuất phát từ lỗi thiết kế và các nhà sản xuất lớn đã khắc phục đáng kể.
Tuy nhiên, thị trường hiện xuất hiện ngày càng nhiều pin sạc giá rẻ, thuốc lá điện tử và các thiết bị điện tử sản xuất với quy trình kiểm soát chất lượng không đồng đều.
"Giá cả vẫn là yếu tố được ưu tiên hàng đầu", ông nói, đồng thời cho rằng người dùng cũng góp phần làm tăng nguy cơ khi sử dụng cáp sạc không phù hợp hoặc bảo quản thiết bị không đúng cách.
Theo CAA, khi pin lithium-ion bốc cháy, biện pháp hiệu quả nhất là nhanh chóng làm mát bằng nước hoặc thiết bị chuyên dụng.
Vì vậy, các thiết bị sử dụng loại pin này cần được mang theo trong khoang hành khách thay vì để trong khoang hành lý phía trên hoặc hành lý ký gửi, để phi hành đoàn có thể phát hiện và xử lý kịp thời.
Nicholson cho biết phần lớn hành khách đều chấp hành các quy định. Vấn đề lớn nhất là nhiều người không nhận ra có rất nhiều thiết bị hằng ngày đang sử dụng pin lithium-ion.
Theo Kubiak, hiện chưa có công nghệ nào đủ khả năng thay thế pin lithium-ion trên quy mô lớn. Ngành điện tử và thiết bị cá nhân đã đầu tư rất sâu vào công nghệ này.
Pin natri-ion được xem là một lựa chọn tiềm năng nhưng hiện có giá thành gần gấp đôi pin lithium-ion đối với người tiêu dùng.
Ông cho rằng thay vì cấm hoàn toàn pin sạc dự phòng trên máy bay, cần tập trung nhiều hơn vào việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn đối với công nghệ hiện có và nâng cao nhận thức của người sử dụng.
Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu, từ ngày 1/7/2026, mỗi hành khách không được mang quá hai (02) sạc dự phòng (power banks) và sạc dự phòng phải được vận chuyển trong hành lý xách tay.
Sạc dự phòng chứa pin kim loại lithium phải có hàm lượng lithium không vượt quá 02 g. Sạc dự phòng chứa pin lithium-ion phải có mức năng lượng định mức không vượt quá 100 Wh.
Trường hợp sạc dự phòng chứa pin lithium-ion có mức năng lượng định mức trên 100 Wh nhưng không vượt quá 160 Wh, việc vận chuyển phải được Người khai thác tàu bay chấp thuận trước khi thực hiện chuyến bay.
Hành khách không được sạc lại chính sạc dự phòng đó trong suốt thời gian ở trên tàu bay. Sạc dự phòng phải được lấy ra khỏi hành lý xách tay, đặt ở vị trí dễ quan sát và không được sử dụng để sạc thiết bị khác trong suốt thời gian ở trên tàu bay.
Sạc dự phòng phải được bảo vệ riêng rẽ nhằm ngăn ngừa hiện tượng đoản mạch bằng cách đặt trong bao bì bán lẻ của nhà sản xuất hoặc cách điện các cực, dán băng che các cực hở hoặc đặt mỗi sạc dự phòng trong một túi nhựa riêng hoặc túi bảo vệ chuyên dụng.
(Theo BBC)
Rủi ro hàng không lớn nhất có thể đang nằm trong túi của bạnSạc dự phòng, điện thoại và thuốc lá điện tử đang trở thành mối đe dọa an toàn hàng không lớn nhất, với số vụ cháy nổ trên máy bay tăng kỷ lục trong những năm gần đây.
.svg){kind=icon}
